Προδοθηκε ή όχι το Κίνημα του Ναυτικού;

Μαΐου 22, 2015

Λόγω των ημερών αναρτάται πάλι κείμενο με στοιχεία που αφορούν το ερώτημα για προδοσία ή όχι του Κινήματος του Ναυτικού τον Μάιο του 1973.[1]

Οι συνωμότες της οργάνωσης για Κίνημα στο Ναυτικό πρόσφεραν περισσότερα με την αποκάλυψη και τις συλλήψεις τους απ’ ότι στην περίπτωση που είχε άλλη τροπή. Αυτή είναι η άποψη του γράφοντος και έχει με άλλο κείμενο εκφραστεί.[2] Ο τρόπος που ένα σημαντικό πλήθος ανθρώπων γνώριζαν για τη σχεδιαζόμενη κίνηση, αφαιρεί από την όλη προσπάθεια το στοιχείο που χρειαζόταν χια να μην αποκαλυφθεί. Τη συνωμοτικότητα, τα μέτρα ασφάλειας, τους κανόνες που έπρεπε να τηρούνται και δεν τηρήθηκαν. Η μαζικότητα της συμμετοχής και η αδιαφορία για τους κανόνες, ιστορικά αυξάνουν παρά μειώνουν τη σπουδαιότητα της όλης κίνησης. Και αφού μιλάμε για ιστορία αποφεύγουμε εικασίες για το τι θα συνέβαινε, εάν το κίνημα εκδηλωνόταν και προχωρούσε μαζικά και με βάση τη σχεδίαση.

Εδώ, αναζητούμε απάντηση στο ερώτημα ΄΄πώς αποκαλύφθηκε η οργάνωση για το Κίνημα του Ναυτικού του Μαΐου 1973΄΄.

Προς τούτο παρουσιάζονται τα ακόλουθα στοιχεία:

  • Μικρό χρονικό και σχόλιο για την εξάρθρωση της οργάνωσης.
  • Το πόρισμα επιτροπής που συστάθηκε με απόφαση του Υπουργού Άμυνας Ε. Αβέρωφ (ενημερωμένου για την οργάνωση) αμέσως μετά την πτώση της χούντας.
  • Αποσπάσματα από επιστολές και συνεντεύξεις αξιωματικών που δίνουν μια χαρακτηριστική πλευρά της όλης κατάστασης που επικρατούσε στο στάδιο της προετοιμασίας του κινήματος.
  • Ποιοι ήταν (βάση διασταυρωμένων στοιχείων και μαρτυριών) ενημερωμένοι – μυημένοι στην προετοιμαζόμενη κίνηση και δεν συνελήφθησαν. Εκτιμάται ως πλέον ή βέβαιο πως υπήρχαν και άλλοι που γνώριζαν για τη σχεδίαση (εκτός πρακτόρων της ΚΥΠ, οργάνων άλλων υπηρεσιών του καθεστώτος κλπ).
  • Ποιοι συνελήφθησαν και ανακρίθηκαν.

 

 

 

Α.- Χρονικό της εξάρθρωσης

Το πρώτο κύμα συλλήψεων (σαράντα τέσσερις σύνολο) ξεκινά στις 23 και σταματά στις 27 Μαΐου. Οι προσαγωγές βασικά στην ΕΣΑ συνεχίζονται κλιμακωτά με τους περισσότερους (δέκα οκτώ) στις 16 Ιουνίου, τον Μπουζάκη του Ναυτικού στις 20/6, τον Αλεξάκη του στρατού την επομένη και τελευταίους τον Ε. Αβέρωφ, Χρ. Αποσκίτη  και Κ. Αποσκίτη στις 2 Ιουλίου 1973 οπότε και διακόπτονται. Η σύλληψη του Αβέρωφ εντυπωσιάζει αφού ανοιχτά και χωρίς να το κρύβει ήταν ΄΄συνομιλητής΄΄ της χούντας, και άτυπα ΄΄σύμβουλος΄΄ επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, επί του Κυπριακού κ.λ.π.

Εστιάζοντας στις ενέργειες για πρόληψη του κινήματος, βλέπουμε πως η ΕΣΑ συμμετέχει στον αποκλεισμό των προσβάσεων στην περιοχή ναυστάθμου Σαλαμίνας και εκεί προβαίνει σε συλλήψεις. Παρατηρούμε πως ο μηχανισμός της χούντας λειτούργησε ταχύτατα, οργάνωσε ελάχιστους σε ομάδες με αποφασισμένους αξιωματικούς πιστούς οπαδούς του καθεστώτος, και προέβη όχι στην αποτροπή του κινήματος αλλά στη συγκέντρωση /σύλληψη των ΄΄συνωμοτών΄΄. Διότι ήδη η συνθηματική λέξη ΄΄Σοφοκλής΄΄, που είχε καθοριστεί για ακύρωση του κινήματος, κυκλοφορούσε από την παραμονή της 22ας.

Σωστά ενεργώντας οι αρμόδιοι του καθεστώτος, φρόντισαν να μάθουν οι ΄΄συνωμότες΄΄, πως γνώριζαν τον ακριβή χρόνο για το σχεδιαζόμενο ΄΄κίνημα΄΄ και πέτυχαν την αποτροπή του με ευκολία.

Παρατηρούμε πως προβάλλεται ότι στελέχη τρίτης σειράς συσκέπτονται, αποφασίζουν και δρουν για εξάρθρωση μιας οργάνωσης τέτοιας εκτάσεως. Δεν πείθουν όμως, ούτε οι επίσημες ανακρίσεις /καταθέσεις στον Σκεμπέα, πως αυτή η υπόθεση δεν απασχόλησε σε ανώτερα επίπεδα το καθεστώς. Εάν εξαιρεθούν ο Αρχηγός Ενόπλων Δυνάμεων, ο Α/ΓΕΝ Μαργαρίτης και ο Αρχηγός Στόλου Αραπάκης, που εμπλέκονται σε προχωρημένη φάση και στο πρώτο διερευνητικό στάδιο το πρωί της 23ης Μαΐου στο ναύσταθμο, πουθενά δεν εμφανίζονται άλλα ανώτερα στελέχη της ΄΄επαναστάσεως΄΄.

Όσοι φρόντισαν, με πρώτον το Μαργαρίτη, να δοθεί η υπόθεση στο στρατό, γνώριζαν πολύ καλά πως το ΕΑΤ/ΕΣΑ θα βασάνιζε, θα τρομοκρατούσε και θα ταλαιπωρούσε τους ΄΄συνωμότες΄΄ όπως και έγινε. Ο Αραπάκης σε ένα χρόνο από τα γεγονότα αυτά στέλνει συγχαρητήρια στους επανερχόμενους αξιωματικούς με τη μεταπολίτευση, που ο ίδιος παρέδιδε στα χέρια βασανιστών τού καθεστώτος.

Μία εβδομάδα μετά την αποκάλυψη της οργάνωσης αποστρατεύθηκε ο Μαργαρίτης από Α/ΓΕΝ και ανέλαβε ο Αραπάκης. Ο τελευταίος παρέμεινε Αρχηγός του Ναυτικού και έξι μήνες μετά τη μεταπολίτευση, προς επιβράβευση του ρόλου που έπαιξε τις ημέρες της κρίσης του Κυπριακού και της πτώσης της χούντας.

 

Β.- Έκθεση επιτροπής Αβέρωφ

Παρατίθεται πιο κάτω έκθεση επιτροπής και στη συνέχεια αποσπάσματα από συνεντεύξεις και μαρτυρίες που αφορούν το επίμαχο θέμα. Ήτοι του τρόπου που η οργάνωση για Κίνημα στο Ναυτικό  έγινε γνωστή πολύ πριν εκδηλωθεί ήτοι προδόθηκε / καταγγέλθηκε / αποκαλύφθηκε σε υπηρεσίες του καθεστώτος ή και σε τρίτα πρόσωπα εκτός των μυημένων.

 

«ΕΚΘΕΣΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΔΙΕΡΕΥΝΗΣΕΩΣ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΣ

 

Την 22αν Μαΐου 1976, κατόπιν προτάσεως του ΥΕΘΑ, -. Ε. Αβέρωφ- Τοσίτσα, συνεκροτήθη επιτροπή εκ των :

  • Πλοιάρχου Α. Γκιόκεζα
  • Πλοιάρχου Α. Σέκερη
  • Αντιπλοιάρχου ε.α. Ι. Σταθόπουλου, Βουλευτού
  • Αντιπλοιάρχου Σ. Σωτηρόπουλου
  • Υποπλοιάρχου ε.α. Ε. Μπουζάκη

Εις την οποίαν ανετέθη το έργον της διερευνήσεως των συνθηκών αποκαλύψεως και εντοπισμού των καταδοτών του Κινήματος του Ναυτικού, του Μαΐου 1973.

2.- Η επιτροπή, συνελθούσα εις πρώτην σύσκεψιν ευθύς μετά την συγκρότησίν της, καθόρισε το γενικόν σχέδιον ενεργείας των μελών της. Τούτο περιελάμβανε:

  • Εξέτασιν της νομικής υποστάσεώς της
  • Κατανομήν επί μέρους έργου διερευνήσεως
  • Καθορισμόν περιοδικών συναντήσεων, ανταλλαγής απόψεων και συντονισμού ενεργειών.

 

3.- Κατ’ αρχήν εξητάσθη η νομική υπόστασις της επιτροπής. Προς τούτο τα δύο πρώτα εκ των μελών της επεσκέφθησαν εις το γραφείον του τον Δι-. Σύμβουλον (Tαγματάρχην) Μιχ. Ζούβελον, συνεζήτησαν το θέμα και εζήτησαν τη συμβολήν του εις το αναληφθέν έργον. Εκ της διεξαχθείσης συζητήσεως, προέκυψε ότι η επιτροπή ουδεμίαν νομικήν υπόστασιν ηδύνατο να έχει, διά τον απλούστατον λόγον, ότι δεν ηδύνατο να εξαναγκάσει οιονδήποτε, ο οποίος εγνώριζεν κάτι σχετικόν, να το αναφέρει.. Επί πλέον δε και εάν ακόμη επροθυμοποιείτο οιοσδήποτε να το πράξη, θα ηδύνατο να το αναιρέσει, όταν η πληροφορία ήρχετο εις την δημοσιότητα.

4.-Από πλευράς ουσίας, ο Ταγματάρχης Μ. Ζούβελος, τόσον  κατά την πρώτην συνάντησιν, όσον και εις ετέρας δύο συναντήσεις, αι οποίαι ηκολούθησαν, δεν ηδύνατο να παρέξει άξια λόγου στοιχεία, τα οποία θα ήτο δυνατόν να υποβοηθήσουν την επιτροπήν. Ουδέν επίσης άξιον λόγου στοιχείον ηδυνήθη να παρέξη και ο Ταξίαρχος Γρ. Σκεμπέας ο οποίος είχεν, κατά το 1973, εκτελέσει την σχετικήν προανάκρισιν εις ΕΑΤ/ΕΣΑ.

5.- Περαιτέρω η επιτροπή διεπίστωσεν αδυναμίαν προσεγγίσεως ωρισμένων ατόμων, ως οι τέως Ταγματάρχαι Χατζηζήσης, Σπανός, Ταγμ. Γκίζας και άλλοι οι οποίοι λογικώς απετέλουν «το κλειδί» του θέματος. Ως εκ τούτου, η δραστηριότης της επιτροπής, εκ των πραγμάτων, περιωρίσθη εις την προσπάθειαν αναζητήσεως ατόμων, τα οποία συμπτωματικώς εγνώριζαν κάτι σχετικόν και την συρραφήν των συναφών γεγονότων.

6.- Εκ των συλλεγέντων στοιχείων, προέκυψαν τα ακόλουθα: Την μεσημβρίαν της 21ης Μαΐου 1973 οι ιδιώται Σ. Σοφιανόπουλος και Πουρνάρας συνηντήθησαν μετά του τότε Αντισυτνταγματάρχου Ι. Μπραβάκου και τον πληροφόρησαν ότι φίλος των αρχιτέκτων τους είχε μόλις προ ολίγου ειδοποιήσει ότι από γνωστήν του κυρίαν, συνδεομένην με Αξιωματικόν του Ναυτικού, του ελέχθη ότι την επομένην είχε αποφασισθεί να αποπλεύσουν τα πλοία από το Ναύσταθμο και να κινηθούν δι’ ανατροπήν της κυβερνήσεως. Δεν κατέστη δυνατόν να εξακριβωθεί ποία η σχέσις μεταξύ των ως άνω αναφερομένων, αλλά ούτοι εφαίνοντο να είναι βέβαιοι διά την αλήθειαν της πληροφορίας των και προσεπάθησαν να πείσουν τον Μπραβάκον περί αυτού. Οι αυτοί ως άνω ιδιώται, εζήτησαν και συνηντήθησαν το απόγευμα της ιδίας ημέρας, μετά του Ταγματάρχου τότε Γ. Παπαμελετίου, εις τον οποίον ενέφεραν τας ιδίας πληροφορίας. Ο Αντισυνταγματάρχης νυν Γ. Παπαμελετίου, μετά του οποίου η επιτροπή συνηντήθη και συνεζήτησεν, με προθυμίαν μάς ενημέρωσε περί των ανωτέρω. Ούτος είχε τότε ενημερωθεί περί της προηγουμένης συναντήσεως μετά του Μπραβάκου καιι δεν έδωσε ο ίδιος περαιτέρω συνέχεια. Ενθυμείται ότι οι ως άνω ιδιώται είπον ότι η αντίδρασις του Μπραβάκου ήτο ότι «σε τι δίλλημα με βάζετε τώρα». Ανεξαρτήτως των ανωτέρω, εις την επιτροπήν περιήλθεν ενυπόγραφος επιστολή (μη επιθυμούντος τη δημοσιότητα ατόμου) όστις κατά Απρίλιον 1974 υπηρέτει εις Καβάλαν, ως επιτελάρχης ΧΙ Μερ. και του είχε λεχθεί ότι «οι μετοχές του Μπραβάκου ανέβηκαν διότι πρόδωσε το Κίνημα του Ναυτικού».

7.- Βεβαίως ο Μπραβάκος υπηρέτει το τότε καθεστώς της δικτατορίας και ήτο φυσικόν να ενεργήσει προς την κατεύθυνσιν της ενημερώσεως του ΕΑΤ/ΕΣΑ. Αλλά ως γνωστόν, μία πληροφορία, δεν είναι αρκετή, για να τεθεί ο μηχανισμός της ασφαλείας προς κινητοποίησιν. Απαιτείται διασταύρωσις. Ο μηχανισμός λοιπόν εκινήθη προς την κατεύθυνσιν της διασταυρώσεως. Τούτο φαίνεται να επετεύχθη διά του Ψαριάδη. Ο τότε Ανθυπασιστής ΤΗΛ. Ψαριάδης υπηρέτει εις Α/Τ ΘΕΜΙΣΤΟΚΞΛΗΣ. Ολίγας ημέρας προ της 22ας Μαΐου είχε προσεγγίσει και ενημερώσει ο Αντιπ0λοίαρχος Γ. Καραμήξτσος, όστις ανήκε εις την ομάδα καταλήψεως του Α/Τα ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ. Ο Ψαριάδης δεν εγνώριζεν λεπτομερείας του κινήματος. Εγνώριζε όμως ότι θα έπρεπε να ευρίσκεται εις το πλοίον του το βράδυ της 22ας και ότι εκ των εκεί υπηρετούντων αξιωματικών συμμετείχον ο Πλωτάρχης Δ. Δεσύλλας και ο Υποπλοίαρχος Π. Παπαδόπουλος, αμφότεροι τεχνικοί. Οι τρεις αυτοί αξιωματικοί, ήτοι Καραμήτσος, Δεσύλλας και Παπαδόπουλος, ήσαν εκ των πρώτων οι οποίοι συνελλήφθησαν και ανεκρίθησαν από ΕΑΤ/ΕΣΑ. Ο Αντιπλοίαρχος Καραμήτσος, μετά την αποφυλάκισίον μας κατόρθωσε και συνήντησε τον Ψαριάδη, ο οποίος σημειωτέον απέφευγε την συνάντησιν. Ούτος λοιπόν διηγήθη ως εξής περίπου τα συμβάντα:

«Το απόγευμα της 22ας ετηλεφώνησε εις το πλοίον του ( ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ) να ερωτήσει δήθεν κάτι και του ελέχθη ότι είχε σημανθεί ανάκλησις του προσωπικού και ότι έπρεπε να είχε επιστρέψει εκεί. Από το τηλεφώνημα αυτό ειδοποιήθη η ΕΑΤ/ΕΣΑ και τον συνέλαβαν. Εις τα γραφεία όπου ωδηγήθη, ανέφερε όλα όσα εγνώριζε».

Η διοίγησίς του φαίνεται εκ των πραγμάτων ότι δεν ανταποκρίνεται πλήρως εις την πραγματικότητα και κυρίως εις το πρώτον μέρος της. Η πλέον πιθανή εκδοχή είναι ότι, επειδή ήσαν γνωσταί αι πεποιθήσεις του από άλλους Υπαξιωματικούς, κάποιος εξ αυτών θα τον ηρώτησε σχετικά. Ούτος, φοβηθείς τας συνεπείας, προσεφέρθη αμέσως να καταθέσει όσα εγνώριζε εις ΕΑΤ/ΕΣΑ. Αλλά δεν δικαιολογείται ότι μόνον αυτός δεν εκρατήθη εις ΕΣΑ ουδέ διώχθη ή ανεφέρθη καν καθ’ όλην την  περίοδον εκείνην. Η εκδοχή της κατά τινα τρόπον αυθορμήτου καταθέσεώς του ενισχύεται και από την μνημόνευσιν την οποίαν έκανε ο τότε αρχηγός του Ναυτικού, εις ομιλίαν του προς Αξιωματικούς του Α.Ν., ότι «ένας Υπαξιωματικός ενημέρωσε την υπηρεσίαν κλπ.» Προσέτι δε και διότι ανάκλησις του προσωπικού δεν είχε διαταχθεί το απόγευμα της 22ας.

8.- Η επιτροπή διερεύνησεν επίσης το θέμα της επιστολής ποροειδοποιητικής επιστολής εις τον Πλοίαρχον Σ. Αργυρίου προ της 21ης Μαΐου. Ανεζητήθη τυχόν σύνδεσις του αποστολέως της με διαβίβασιν πληροφοριών της ΕΣΑ. Δυστυχώς δεν κατέστη δυνατόν να εξακριβωθή κάτι το σχετικόν. Πάντως, το περιεχόμενον της επιστολής/σημειώματος δεικνύει ότι ο συντάκτης εγνώριζε λεπτομερείας περί του καθορισθέντος χρόνου εκδηλώσεως του κινήματος, πολύ πριν οιαδήποτε πληροφορία φθάσει εις ΕΣΑ/ΕΑΤ. Ως εκ τούτου δεν είναι δυνατόν να είναι άτομον μη μυημένον, το οποίον, εκ φόβου ή ετέρας αιτίας προσεπάθησε να αποτρέψει την εκδήλωσιν.

9.- Εξητάσθησαν προσέτι πληροφορίαι τινές, προερχόμεναι από Αμερικανούς Αξιωματικούς, υπηρετούντας τότε εις Συμμαχικά Στρατηγεία του ΝΑΤΟ εις Ιταλίαν και Βέλγιον. Ανεφέρθησαν δύο τοιαύται περιπτώσεις κατά τα οποίας Αμερικανοί, κατά συζήτησιν με Έλληνας Αξιωματικούς του Ναυτικού, πρό της καθορισμένης ημερομηνίας εκδηλώσεως του κινήματος, είχον αναφέρει ότι:

«Το Ναυτικό είναι έτοιμο να κινηθεί εναντίον της Κυβερνήσεως».

Ταύτα δεικνύουν ότι η Αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών είχεν πληροφορίας περί της κινήσεως του Ναυτικού. Ουδεμία ένδειξις όμως προέκυψε ότι τας πληροφορίας αυτάς τας είχον διαβιβάσει εις το καθεστώς των Αθηνών, ή ότι μια εάν ακόμα είχον διαβιβασθεί δεν είχον ληφθεί σοβαρά υπόψιν, καθόσον τας τελευταίας προ της ημερομηνίας εκδηλώσεως του κινήματος ημέρας, το καθεστώς εθεώρει ότι εις το Ναυτικόν δεν υπήρχεν φόβος κινήματος και ότι η όλη αναταραχή περιορίζετο μόνον εις συζητήσεις και δυσαρέσκειαν. Εν κατακλείδι, η επιτροπή κατέληξε εις τα ακόλουθα συμπεράσματα:

  • Μέχρι της μεσημβρίας της 21ης Μαΐου η ΕΣΑ/ΕΑΤ ουδεμία γνώσιν είχε περί κινήματος Ναυτικού.
  • Περί την μεσημβρίαν της ημέρας εκείνης, διεβιβάσθη η πληροφορία την οποίαν έλαβε ο Μπραβάκος.
  • Εκινήθη ο μηχανισμός εξακριβώσεως και την πρωΐαν της επομένης επετεύχθη διασταύρωσις διά των αναφερθέντων υπό του Ψαριάδη.
  • Επιβεβαίωσις εγένετοι διά παρακοκλουθήσεως των τηλεφωνικών συνδιαλέξεων των Κυβερνητών και άλλων τινών εκ των μυημένων Αξιωματικών.

10.- Διά την επιβεβαίωσιν των συμπερασμάτων της επιτροπής και την πλήρη διαλεύκανσιν του θέματος, προτείνεται η διενέργεια επισήμου ανακριτικής ενεργείας. Ο ανακριτής, ο οποίος κατά την επιτροπήν θα πρέπει να είναι ένας εκ των αρχαιοτέρων Μαχίμων Αξιωματικών κατά προτίμησιν ο αρχαιότερος τότε εν ενεργεία, περιβεβλημένος την ισχύν της επισήμου Αρχής, θα δυνηθή να διελευκάνη πλήρως το θέμα. Καθ ημάς, απαιτείται όπως κληθούν και καταθέσουν όσα σχετικά γνωρίζουν οι:

  • Χατζηζήσης
  • Σπανός
  • Γκίζας
  • Μπραβάκος
  • Παρασκευάς Ιωαννίδηης
  • Σοφιανόπουλος (ιδιώτης)
  • Πουρνάρας (ιδιώτης)
  • Παλλαΐνης
  • Αραπάκης
  • Δαδιώτης

Ως και οιοσδήποτε έτερος, συνδεόμενος προς την εξεταζομένην υπόθεσιν.

 

 

Αποδέκται:

-. Ε. Αβέρωφ-Τοσίτσα

Υπουργόν Εθνικής Αμύνης

 

Κοινοποίησις:

Άπαντας τους συλληφθέντας διά συμμετοχήν εις Κίνημα Ναυτικού Μαΐου 1973»

 

 

 

Γ.-Στοιχεία από επιστολές και  συνεντεύξεις

 

  • Από επιστολή Υποναυάρχου Μιλτ. Παπαθανασίου (Πως Προδόθηκε το Κίνημα του Ναυτικού, ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 5-7-2003 στη σ.55) και χαιρετισμού του αντιπλοιάρχου ε.α. Ι. Σταθόπουλου (Ναυτική Επιθεώρηση ΙΟΥΛ -ΑΥΓ 2002, σ. 338).

 

Στην επιστολή ο επιστολογράφος επισημαίνει πως ο Καμαρινέας κυβερνήτης του Α/Τ ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗΣ μετά τις συλλήψεις, διηγούταν στον ύπαρχό του Πατεράκη και ο τελευταίος στον Παπαθανασίου ότι «…ο Ψαριάδης πήγαινε επί μέρες στο γραφείο του ταξίαρχου Μιχ. Παρασκευά Ιωαννίδη (όχι του γνωστού δικτάτορα) που ήταν διευθυντής του γραφείου του Γ.Παπαδόπουλου και ζητούσε επιμόνως να τον συναντήσει…το Σάββατο 19 Μαΐου επικαλέσθηκε ζήτημα ζωής ή θανάτου, οπότε αναγκάσθηκαν να τον ακούσουν…».

Για τον ίδιο ΄΄αρχικελευστή τηλεγραφητή΄΄ κάνει λόγο στον χαιρετισμό του στις 23 Μαίου 2002 επί του Θ/Κ ΑΒΕΡΩΦ και ο αντιπλοίαρχος ε.α. Ι.Σταθόπουλος με την ιδιότητα του τ. Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας και στελέχους της οργάνωσης, επισημαίνοντας σε άτυχη μάλλον έκφραση πως «…το ότι έγινε γνωστό στους δικτάτορες μία ή δύο μέρες προ της εκδηλώσεως, οφείλεται το πιθανότερο σε προδοσία κατωτέρου προσωπικού…».

 

  • Απο συνέντευξη Π. Νικολόπουλου (Δ/ντη Α2 ΓΕΝ επί δικτατορίας)

 

-.              … Ο Κιοσσές γίνεται γνώστης του κινήματος του ναυτικού σε κάποια φάση, πριν γίνουν οι συλλήψεις;

Ν.            Το ήξερα εγώ από μήνες πριν, το κίνημα του ναυτικού, και ποιοι ήταν και ποιοι δεν ήταν, και κάθε τόσο φρόντιζα να τους ειδοποιώ, να πάψουν να κάνουν βλακείες….

-.              Πριν κύριε Νικολόπουλε, είπατε πριν από μήνες το ξέρατε. Πώς το ξέρατε;

Ν.            Και στο Σταθόπουλο του είχα πει να πει στον Καναβαριώτη και σε κάτι άλλους που συγκεντρώνονταν και κάναν αυτά, βάλαμε στου Παναγιωταρέα προκηρύξεις ότι έχουν εντοπιστεί και τέτοια… εμείς στο ναυτικό δεν θέλαμε … και το ξέραμε ότι το κίνημα το είχαν αναβάλει, αλλά ένας υπαξιωματικός δικός τους πήγε το ανέφερε στο διευθυντή του Παπαδόπουλου.

-.              Ποιος; Αυτός ο Ψαριάδης;

Ν.            Δεν ξέρω. Εγώ ούτε τον ξέρω. Του το ανέφερε και μας φώναξε αυτός και λέει «το ναυτικό απόψε θα κάνει κίνημα» και τέτοια…..

-.              Ποιος σας φώναξε;

Ν.            Με φώναξε εμένα ο διευθυντής του γραφείου του Παπαδόπουλου.

-.              Αυτά στις 23 Μαΐου. Πριν φτάσουμε εκεί. Εσείς είπατε ότι μήνες πριν ξέρατε……

Ν.            Ότι κινούντο, τι λένε, όχι μόνο αυτό, και γκόμενες, γυναίκες, σύζυγοι, που ….. άλλοι τα λέγανε, δηλ. το ναυτικό όπως ξέρεις είναι της αρβύλας..

-.              Κύριε Νικολόπουλε μην το ξευτελίσουμε το κίνημα του ναυτικού. Μήνες πριν είπατε ότι ξέρατε για το κίνημα. Αφήστε τις γκόμενες, άντρες ήταν, γαμούσαν.

Ν.            Σου λέω, το ναυτικό είμαστε μια κλειστή τέτοια και ότι τέτοια γίνονται, είναι γνωστά. Μετά, μερικοί που ενήργησαν, άλλοι ήταν κύριοι και δεν ανέφεραν τίποτα, είπαν ότι δεν δέχονταν, δεν ανέφεραν, άλλοι τα ανέφεραν.

-.              Τα ανέφεραν πού;

Ν.            Τα ανέφεραν στους κυβερνήτες τους, στις υπηρεσίες τους… το τέτοιο ήταν γνωστό. Αλλά το ναυτικό δεν θέλαμε να γίνει τίποτα διότι θα ήταν εις βάρος μας, όλου του ναυτικού …

-.             Είπατε ότι μήνες πριν γίνουν οι συλλήψεις στις 23 Μαΐου του 73 ξέρατε εσείς, αντιπλοίαρχος ή πλοίαρχος, διευθυντής του Α2 του ΓΕΝ ότι, ετοιμάζεται το κίνημα και τους προειδοποιούσατε. Πώς το ξέρατε;

Ν.            Πως το ήξερα… οι κινήσεις, της υπηρεσίας πληροφοριών έχουνε πληροφορίες για κινήσεις, πράκτορες και αυτά……

-.              Συγκεκριμένα…..

Ν.            Συγκεκριμένα, πώς δουλεύουν οι υπηρεσίες πληροφοριών;

-.              Πώς δουλεύουν;

Ν.            Με συλλογή πληροφοριών.

-.              Δηλαδή πώς;

Ν.            Τι πώς; Όπως δουλεύουν όλες οι υπηρεσίες πληροφοριών ή πολεμικών ή οτιδήποτε, οτιδήποτε πληροφορία έρχεται, διερευνάται, διασταυρώνεται…

-.              Το κίνημα του ναυτικού, μήνες πριν γίνουν οι συλλήψεις, εσείς το ξέρατε, το ξέρατε από τις υπηρεσίες πληροφοριών; Δηλαδή άνθρωποι του ναυτικού, που ήταν μέσα στο κίνημα, σας δίνανε πληροφορίες;

Ν.            Όχι, μπορεί να ήταν υπαξιωματικοί αυτοί, μπορεί να ήταν, όχι του κινήματος αλλά φίλοι που οι άλλοι ήτανε, γιατί οι αξιωματικοί μιλάνε.

-.              Μιλούσανε οι αξιωματικοί του κινήματος για το κίνημα;

Ν.            Ε, βέβαια μιλούσανε.

-.              Σε ποιους μιλούσανε;

Ν.            Σε άλλους συναδέλφους προσπαθώντας να τους μυήσουνε, οι οποίοι δεχόντουσαν ή δεν δεχόντουσαν…

-.              Κύριε Νικολόπουλε ξέρετε ότι οι υπηρεσίες της ΚΥΠ γνώριζαν για το κίνημα επίσης μήνες πριν, που το γνωρίζατε και εσείς;

Ν.            Μα με την ΚΥΠ συνεργαζόμαστε, και από εκεί παίρναμε πληροφορίες.

-.              Παίρνατε πληροφορίες από την ΚΥΠ από αξιωματικούς του στρατού προφανώς;

Ν.            Όχι, γιατί πολλές φορές στην ΚΥΠ υπήρχαν αξιωματικοί του ναυτικού που έδιναν εκεί πληροφορίες.

-.              Ανεξάρτητοι δηλαδή, όχι υπηρετούντες στην ΚΥΠ, γιατί στην ΚΥΠ είναι δύο θέσεις.

Ν.            Όχι υπηρετούντες, άλλοι. Η ΚΥΠ είχε δημιουργήσει και αυτή δίκτυα…

-.              Δικά της στα οποία υπήρχαν και εν ενεργεία του ναυτικού;

Ν.            Ναι, τους οποίους πιθανώς τους φανταζόμουνα χωρίς να ξέρω ποιοι ήτανε, αλλά ξέρω ότι υπήρχανε, αλλά η κάθε ΚΥΠ, όπως και τώρα ακόμα, έχει διαφόρους πράκτορες και μέσα στις ένοπλες δυνάμεις από διαφόρους, οι οποίοι θέλουν να δίνουν πληροφορίες ή πιστεύουν ή δεν πιστεύουν ή οτιδήποτε και σε πολιτικές υπηρεσίες και παντού υπάρχουν..

-.              Θέλετε να με πείσετε ότι εσείς Α2 του ΓΕΝ δεν ξέρετε ποιοι αξιωματικοί του ναυτικού δίνανε πληροφορίες στην ΚΥΠ; Δεν θέλετε να τους πείτε.

Ν.            Ναι, σου λέω…….

-.              Η ΚΥΠ γνώριζε για το κίνημα του ναυτικού; Αξιωματικοί του στρατού ξηράς που υπηρετούσαν στην ΚΥΠ έδιναν πληροφορίες σε αξιωματικούς του κινήματος, όχι μόνο σε εσάς, ότι ξέρει η ΚΥΠ για το κίνημα; Εσείς τι έχετε να πείτε για όλη αυτή την κατάσταση; Ο Σταματελόπουλος και η ομάδα του τι ρόλο έπαιζε σε όλη αυτή την υπόθεση;

Ν.            Ο Σταματελόπουλος και η ομάδα του που ήταν μετά… Αναγνωστόπουλος, Κιοσσές και τέτοια, μάλλον με αυτήν την ομάδα…

-.              Ποιοι δηλαδή;

Ν.            Δεν τους ξέρω ακριβώς…

-.              Ο Γκιόκεζας ήταν;

Ν.            Ήταν, όλοι αυτοί που ήταν με τον Περβαινά κατά κάποιο τρόπο είχαν επαφές με το Λέκκα και το Σταματελόπουλο……

Ν.            Ξέραμε ότι είχε σταματήσει…

-.              Ότι είχε αναβληθεί;

Ν/            Ναι, αλλά λόγω ότι μας επίεζε ο διευθυντής του γραφείου…

-.              Ποιος διευθυντής;

Ν.            Ο γραφέας του Παπαδόπουλου, γιατί του είχε πει αυτός ο αξιωματικός ότι το κίνημα θα γίνει.

-.              Ο Κούβαρης σας πίεζε;

Ν.            Όχι, ο διευθυντής του γραφείου. Ο Κούβαρης τι δουλειά είχε; Ήταν υπασπιστής.

-.              Και τι σας έλεγε αυτός;

Ν.            Είπε ότι είχε πληροφορίες ότι απόψε θα γίνει το κίνημα και όντως μερικοί κατεβήκανε, γιατί το ανέβαλαν η ηγεσία και δεν είχαν ειδοποιήσει τους κατώτερους ότι … και επανήρχοντο οι άνθρωποι, πολλοί που δεν ξέρανε, επανήρχοντο στα πλοία τους. Σημαιοφόροι, ανθυποπλοίαρχοι…

-.              Εσείς τον παίρνετε τον Παππά στο τηλέφωνο και του λέτε άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε……»Νικολάκη τι έχεις να κάνεις;» και κάτι τέτοιο;… …………..

-.              Ο Αβέρωφ δεν έδινε πληροφορίες στη δικτατορία για το κίνημα;

Ν.            Έδινε, ναι.

-.              Έδινε; Το ξέρετε ή όχι;

Ν.            Έδινε. Εδώ πέρα γινόντουσαν………………

Ν.            Μέσα σε αυτούς που μαρτύρησαν ήταν … και ο Αβέρωφ…

-.              Ένα λεπτό, είστε ιστορικό πρόσωπο. Ο Αβέρωφ τους «Ελεύθερους Έλληνες»; Προσέξτε.

…….

 

 

  • Στοιχεία από συνέντευξη με τον Υποπλοίαρχο ε.α. Νίκο Κιοσσέ

 

………….

-.              Κατατέθηκε στη δίκη σας από μάρτυρα υπεράσπισης ότι, ήσασταν μυημένος στο κίνημα του ναυτικού. Αυτό δεν μπορείτε να το αμφισβητήσετε. (σ.σ. Για τη σχέση του Κιοσσέ με την οργάνωση του κινήματος του ναυτικού αναφέρουν οι συνεντεύξεις Γουλέα και Πετρόπουλου και οι καταθέσεις στον Σκεμπέα των Σταθόπουλου, Σίδερη, Λυμπέρη και Μανιάτη).

Πάμε στα του κινήματος. Εγώ δεν αντιδικώ μαζί σας.

ΚΙ.          Απλώς λέω ότι εγώ, το ότι υπήρχε κάποια κίνηση εναντίον κλπ το ήξερα. Αλλά το πότε θα γίνει, ποιο ήταν το διευθυντήριο, ποιους βάλανε, γιατί τους φτιάξανε…

-.              Μόλις είπατε ότι, ήξεραν όλοι ότι υπάρχει κάτι και θα γίνει κάτι. Ποιοι όλοι;

ΚΙ.          Το συζητούσαν στις καφετέριες, στα μπαρ. Το λέγαν, υπήρχε αντίδραση του κόσμου. ….

-.              Πάμε στα γεγονότα, σε αυτό το οποίο λένε «κίνημα». Όντως δεν εκδηλώθηκε αυτό που σχεδίαζαν. Τι σχεδίαζαν να κάνουν. Όπως και αρκετοί άλλοι που είπατε ότι το ήξεραν, το ξέρατε κι εσείς. Να μου απαντήσετε εάν είχατε πάει με τον Πετρόπουλο μαζί και ειδοποιήσατε τον Αριστείδη τον Κολιγιάννη… Αυτήν την υπόθεση, την οργάνωση την πλατιά, μικρή, καλή, κακή… που έγινε στο ναυτικό κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Να την λέμε ΄΄κίνημα΄΄, δεν ξέρω και τι άλλη λέξη να χρησιμοποιήσω, αυτό το πράγμα που δεν εκδηλώθηκε…

ΚΙ.          Η τάση προς κίνημα…..

-.              Τι γνωρίζατε γι’ αυτό το θέμα;

ΚΙ.          Εγώ ήμουν στην Κρήτη τότε, τοποθετημένος στην Κρήτη. Υπήρχε όντως μια ανησυχία γενική για το τι γίνεται, πού πάει η κατάσταση. Διότι η κατάσταση δεν πήγαινε πουθενά και φαίνεται ότι ορισμένοι αξιωματικοί αποφάσισαν ότι πρέπει να ενεργήσουν. Τώρα με εντολή των πολιτικών; Με ανοχή των πολιτικών; Με συνδρομή των πολιτικών; Με συνεργασία με τους πολιτικούς; Δεν ξέρω με τι γιατί εγώ δεν ήμουν αμέσως μπλεγμένος. Όντως είχα πάει στον μακαρίτη τον Κολιγιάννη μαζί με τον… αλλά ο λόγος ήταν ότι ο Πετρόπουλος ήξερε μου φαίνεται πιο πολλά από μένα. Και δηλώνω ότι «μην κάνετε κάτι χωρίς να υπάρχει πιθανότητα επιτυχίας», αυτός ήταν ο λόγος. Δεν ήταν ο λόγος να τους αποτρέψουμε ή να τους πούμε να μην κάνουν, ή να κάνουν, τους είπαμε να μην αποτύχει διότι τελικώς απέτυχε, δεν έγινε τίποτα.

….

-.              Ο Πετρόπουλος από πού το ήξερε;

ΚΙ.          Δεν γνωρίζω, δεν μπορώ να ξέρω από πού το ήξερε. Αλλά ήταν φήμη αυτή, διάχυτη… δηλαδή μη μου πουν ότι δεν ήξεραν ότι, αυτό το πράγμα ήταν να γίνει. Δεν υπήρχε άνθρωπος στο ναυτικό που να μην ήξερε ότι το ναυτικό είναι εναντίον του Παπαδόπουλου και σκέπτεται να κάνει κάτι. Τι θα κάνει; Δεν το ήξερε κανένας, αλλά δεν μπορούν να μας κοροϊδεύουν τώρα ότι, δεν το ήξερε κανένας.

-.              Εσείς από πού είχατε μάθει ότι οργανώνουν κάποια κίνηση με το στόλο;

ΚΙ.          Δεν ήταν με το στόλο, εγώ δεν είχα μάθει με το στόλο. Είχα ανέβει απάνω για μια δουλειά και είχαμε πάει και μου έλεγε για… δεν ήξερα τίποτα…

-.              Ο Στάθης ο Πετρόπουλος το ήξερε αυτό το πράγμα από σίγουρη πηγή, από συναδέλφους και φίλους του στρατού που υπηρετούσαν στην ΚΥΠ τότε και με τους οποίους είχε πολύ καλές σχέσεις από την εποχή που ήταν παιδιά. Αυτοί λοιπόν οι άνθρωποι του είπαν, ο Πετρόπουλος παίρνει εσάς, τον Κιοσσέ, δεν πήρε εμένα ή άλλους αξιωματικούς, και σας παίρνει μαζί του και προφανώς το συζήτησε μαζί σας και πήγατε στον Αριστείδη τον Κολιγιάννη να τον προειδοποιήσει ότι, κινδυνεύει και να προσέξουν πως κινούνται. Αυτό δεν κάνατε;

ΚΙ.          Ο σκοπός της επίσκεψης μας εκεί από ότι εγώ κατάλαβα ήταν, να του πούμε να μην κάνει κάτι και αποτύχει…

-.              Ο σκοπός ήταν να αποδειχθεί, εάν και εσείς το βεβαιώσετε, ότι πολύς κόσμος εκτός, από αυτούς που συνελήφθησαν, γνώριζε τα του κινήματος.

ΚΙ.          Μα όλοι το ξέραν.

-.              Όλοι λέτε εσείς το ξέραν. Εγώ περιορίζομαι σε εσάς και στον Πετρόπουλο προς το παρόν.

ΚΙ.          Το ξέραν όλοι. Στο ναυτικό, ο τρόπος, από ότι μου είπαν, μυήσεως ήταν ο εξής: πήγαινε ο τάδε και του έλεγε «κοίταξε να δεις δεν είναι κατάσταση αυτή, δεν πάμε καλά, πρέπει να γίνει κάτι. Είσαι;» έλεγε ο άλλος «είμαι». Τι να πει;

… ΚΙ.     Ήταν με την παρέα του Θεμελίδη, ό,τι είχε ο Θεμελίδης είχε και αυτός. Κατ’ αρχήν δεν ήταν εδώ, ήταν στη Γαλλία.

-.              Γνώριζε για τη σχεδιαζόμενη κίνηση, το κίνημα…;

ΚΙ.          Τι να γνωρίζει; Αυτά ήταν κοινό μυστικό. Αυτά τα συζητάγαν. Μου είπε κάποιος άνθρωπος ότι κάποιος πήγε να δώσει το διάγγελμα του… το μαγνητοφωνημένο, ένα διάγγελμα. Αυτός ήταν…. πήγε και αυτός στον Ιωαννίδη μετά. Μιλάμε για πλάκες.

-.              Πριν την εικοστή…;

ΚΙ.          Όχι, τώρα με το κίνημα του ναυτικού.

-.              Πριν συλληφθούν;

ΚΙ.          Ναι, πριν. Ήταν βλακώδης ενέργεια αυτή, που κάναν για το κίνημα του ναυτικού.

-.              Ένα λεπτό, πάμε στα γεγονότα. Σας είπα γεγονότα. Άμα θέλω τις κρίσεις θα σας τις ζητάω. Μου είπατε τώρα ότι πήγε να μαγνητοφωνηθεί διάγγελμα;

ΚΙ.          Διάγγελμα και πήγαν να το δώσουν, το δώσαν σε κάποιον υπαξιωματικό και αυτός ο υπαξιωματικός το έδωσε στον Ιωαννίδη. Πριν ακόμα αποφασιστεί ότι δεν θα γίνει το κίνημα του ναυτικού.

-.              Και έτσι προδόθηκε;

ΚΙ.          Όχι.

-.              Πώς προδόθηκε;

ΚΙ.          Δεν προδόθηκε. Δεν έγινε τίποτα….. Να σκεφτείς ότι μου είπαν για αξιωματικούς του ναυτικού οι οποίοι δεν είχαν καμία σχέση. Είπαν δηλ. ότι και αυτοί ξέραν, τι ξέραν; Δεν ξέραν τίποτα. Ήθελα να μιλήσω εγώ με εσένα και να πω «ξέρεις κάτι; Τα πράγματα δεν τα βλέπω καλά» και να με πιάσουν εμένα και να πω «ξέρεις; το ήξερε και ο τάδε».Έτσι έγινε.

-.              Δεν κατάλαβα καλά το πώς αποφασίστηκε κείνο το βράδυ να γίνουν οι συλλήψεις του κινήματος.

ΚΙ.          Εγώ πιστεύω ότι φτάσαν σε ένα σημείο, κατ’ αρχήν είναι βέβαιο ότι είχαν αποφασίσει την αναστολή του κινήματος, δεν την είχαν αποφασίσει;

-.              Οι ίδιοι του κινήματος;

ΚΙ.          Οι ίδιοι είπαν ότι δεν θα γίνει και πιστεύω ότι αυτοί οι άνθρωποι ξεκίνησαν με σκοπό να ξεκαθαρίσουν την πολιτική κατάσταση. Δηλ. νομίζω ότι και ο Αβέρωφ ήταν μέσα στο παιχνίδι.

-.              Στο παιχνίδι ποιο;

ΚΙ.          Να ξεκαθαριστεί η κατάσταση, να πάνε σε εξελίξεις…

-.              Με τις συλλήψεις των αξιωματικών;

ΚΙ.          Με θύματα τους αξιωματικούς, να πούμε ότι έγινε κάτι..

-.              Αυτό προϋποθέτει συνεργασία του Αβέρωφ με τον Παπαδόπουλο.

ΚΙ.          Νομίζω ότι κάτι πρέπει να υπήρχε, δεν είμαι βέβαιος.

-.              Θέλετε να πείτε ότι η άποψη ότι προδόθηκε το κίνημα δεν ευσταθεί;

ΚΙ.          Το γνωρίζαν, τι να προδώσουν;

………………………..

 

  • Στοιχεία από συνέντευξη με τον Υποναύαρχο ε.α. Στάθη Πετρόπουλο

…………………………

Π.            Για το κίνημα του ναυτικού …με τον Κολιγιάννη τα λέγαμε όλα.… Από το 72 οι συζητήσεις που γίνονταν, πώς να σου πω  … αυτά ήταν γνωστά…. Ότι κάποιοι συζητούν για να κάνουν αντίσταση, αυτά. Μέσα σε αυτό λοιπόν εγώ ήξερα ότι σε κάποιο διάστημα και ο Χρήστος ο Λυμπέρης και ο Καταγάς …

-.              Εννοείτε ότι είχαν μυηθεί…

Π.            Ό,τι τα λένε….. μύηση….

-.              Πως θα το πείτε αν όχι μύηση;

Π.            Δεν παραδέχομαι, γιατί αν ήταν όπως τη λένε την έννοια «μύηση», δεν θα γινόταν αυτό το χάος. … Τώρα μιλάμε ότι, όταν αρχίζει και μορφοποιείται αυτή η δουλειά, εγώ έχω επαφή με το Σταματελόπουλο. Μέχρι τότε που συζητάγαμε, αυτά ήταν γελοία πράγματα, δηλαδή κουνήματα. Πως πλέον αυτοί είπαν στο Σταματελόπουλο ότι …καλά ο Σταματελόπουλος είχε τις δικές του πληροφορίες και από την ΚΥΠ. … Είχε μέσα στην ΚΥΠ τους δικούς του αξιωματικούς, άσχετα αν έβριζε. Και αυτοί τον εκτιμούσαν… Είχε την ομάδα του και αυτοί τον εκτιμούσαν και του λέγαν τι συμβαίνει εκεί μέσα. … Λέω τώρα με ποιους είχα … δηλαδή ανοιγόμουν. Ο Παππάς και ο Παπαδόγγονας, και αυτά δεν τα λένε, κάποια στιγμή ο Γκιόκεζας μου είπε ότι η ηγεσία του κινήματος που ήταν ξέρω γω ο Παπαδόγγονας, μεταξύ αυτών ήταν και ο Γκιόκεζας, οι αρχαιότεροι δηλαδή, ότι ζητούσαν επαφή πριν το αυτό, ζήτησαν επαφή με το Σταματελόπουλο.

-.              Το 72 αυτά.

Π.            Το 72.

-.              Αυτό σας το είπε ο Κολιγιάννης.

Π.            Και ο Κολιγιάννης και ο Γκιόκεζας. Ότι ζητούν η ηγεσία τους, πρέπει να το είχαν συζητήσει, καλά ο Παππάς …εντάξει για τον Παπαδόγκωνα ανάφεραν ότι αυτοί ήθελαν να πάνε μια ομάδα που θα αντιπροσώπευε το κίνημα, την ηγεσία του κινήματος να συζητήσει με το Σταματελόπουλο. Και εγώ λέω, γιατί όχι; …. πηγαίναμε ολόκληρο το λεκανοπέδιο για να ξεφύγουμε…….

-.              Άρα ο Σταματελόπουλος τέλη του 72 ξέρει για το κίνημα;… Πάω εγώ με τον Κιοσσέ, ήταν δεν θυμάμαι, η πρώτη – η δεύτερη, γιατί είχα πάει επανειλημμένως ……

-.              Στο σπίτι του Κολιγιάννη;

Π.            Που να πας; Δεν θέλαμε, και το λέω αυτό το πράγμα, επειδή ξέρανε ότι εγώ με τον Κολιγιάννη πήγαινα, με τον Καταγά ή με τον Λυμπέρη. Ήξεραν ότι δεν είχαμε σχέσεις χθεσινές. …

-.              Πότε πάτε με τον Κιοσσέ στον Κολιγιάννη;

Π.            Στον Κιοσσέ του λέω «μαζί», γιατί είχα πάει και νωρίτερα, και μετέπειτα. Μία φορά είχαμε τσακωθεί με τον Κολιγιάννη για να καταλάβεις. Είχαμε τσακωθεί ακριβώς γι’ αυτό το θέμα: ότι «Αριστείδη, σας έχουν από πίσω» αφού για να με πιστέψει, γιατί ο Κολιγιάννης ήταν παλικάρι, δεν ήταν… αν ήταν ένας που είχε αρχίδια, ήταν ο Κολιγιάννης

-.              Πάτε στον Κολιγιάννη που είναι φίλος σας και τον εκτιμάτε και τον παραδέχεστε…Τι του είπατε δηλαδή, ότι το ξέρει όλος ο κόσμος;

Π.            «Εσείς» του λέω «το έχετε κρυφό καμάρι», ξέρεις την παροιμία «ο κόσμος το έχει τούμπανο». Εκείνος μου λέει «άσε, έκαναν λάθος, θα τους γαμήσουμε στους μόλους, αν τολμήσει ο στρατός να βγάλει τίποτα, θα τους γαμήσουμε στο μόλο». Είχε έρθει και από τη Σχολή Πολέμου και κουνούσε και το {δίπλωμα}….της Σχολής Πολέμου της Αμερικής.

-.              Πάτε λοιπόν με τον Κιοσσέ και τι του λέτε;

Π.            Αυτά, «σας έχουν στο κατόπι, σας παρακολουθούν συνέχεια».

-.              Κύριε Πετρόπουλε, πού ξέρετε εσείς ότι τους παρακολουθούσαν;

Π.            Ε, σου τα είπα. Δεν σου είπα ότι ο Σταματελόπουλος είχε μέσα στην ΚΥΠ άντρο; Από εκεί αυτοί παρακολουθούσαν αυτές τις κινήσεις …

-.              Έβαλε τον αξιωματικό τον δικό του που είχε στην ΚΥΠ να του πει ….

Π.            ….ακριβώς τις συναντήσεις και τα λοιπά…

-.              Τέλη του 72;

Π.            Τέλη περίπου. ………..

 

  • Στοιχεία από συνέντευξη με τον Υποπλοίαρχο ε.α. Σταύρο Ταβλαρίδη

………………..

Τ.  … Είχα κυβερνήτη τον Παπαδόγκονα και ύπαρχο τον Στεργίου τον Βασίλη που είχε το κέντρο στο Κολωνάκι. Όταν λοιπόν τους πιάσανε, { και μάλιστα ορισμένους από εμάς δεν μας πιάσανε, γιατί το βράδυ που έγινε το κίνημα εγώ είχα μία γνωριμία ας πούμε, χαρτοπαιχτική, αν θυμάσαι τον Αβραμόπουλο, με τον οποίο βέβαια είχαμε κάποια γνωριμία αλλά γνωριμία μόνο, χαρτοπαιχτικά. Την ημέρα που ήρθε και έκοβε τα στέμματα του λέω «Φύλαξε τα γιατί σε κανά δύο μήνες θα σε βάλουν να τα ξαναβάλεις .» Αυτός λοιπόν, όταν έγινε το κίνημα και είχανε ξεκινήσει όλοι για να πάνε στα καράβια}, με πήρε τηλέφωνο. Και μου λέει «Μην κατέβεις, μην κατέβεις…» μου λέει «… γιατί την έχουνε στήσει στου Σκαραμαγκά και τους πιάνουνε όλους. Εντάξει;» «Εντάξει.» Και παίρνω και τον Σταύρο τον Γουλέα και του λέω «Σταύρο μην κατέβουμε κάτω…» του λέω «… είναι στημένοι εκεί πέρα και τους πιάνουνε όλους. Γιατί να πάμε να μας πιάσουνε

-.   Υπηρετούσες μαζί με τον Γουλέα;

Τ.   Ναι.

-.   Ήταν και ο Ισμαηλάκος μαζί;

Τ.   Μπράβο.

-.   Γνώριζε και ο Ισμαηλάκος;

Τ.   Ναι.

-.   … έχετε τον Γκιόκεζα κυβερνήτη.

…………………

 

 

  • Στοιχεία από επιστολή του Αντιναυάρχου Αθ. Γκιόκεζα (6/1/2004)

 

«Πολλοί από το πλήρωμα του Α/Τ ΑΣΠΙΣ γνώριζαν για την προετοιμαζόμενη κίνηση», γράφει ο τότε κυβερνήτης του Γκιόκεζας. Τον Μανουσόπουλο που ήταν ύπαρχός του τον είχε πλήρως ενημερώσει. Αλλά και ο Γαρδικιώτης ήταν ενήμερος, αφού προετοίμασε την εγκατάσταση προώσεως εν όψει απόπλου. Και άλλοι από τους αξιωματικούς του γνώριζαν, ακόμα και από τους ναυτοδιόπους και οπωσδήποτε τους υπαξιωματικούς. Συσκέψεις λάβαιναν χώρα στο καρέ του πλοίου του.

Ο Γκιόκεζας συμπληρώνει, πως η ίδια περίπου κατάσταση, επικρατούσε λίγο-πολύ σε όλα τα πλοία, των οποίων οι κυβερνήτες ήταν μυημένοι στην οργάνωση «…Χαρακτηριστικό ότι οι αξιωματικοί γνώριζαν τι επρόκειτο να γίνει….. Όταν το πλήρωμα γύρισε το βράδυ μέσα και τους κράτησαν στο ΔΝΕ, ο ταμίας Ανθ/ρχος (Ο) Δ.Μπατσιούλας κουβαλούσε μαζί του μαγιά για αρτοποίηση πλέον των δύο μηνών, αφού προηγουμένως είχε φροντίσει για προμήθεια κάθε είδους τροφίμων, για όλο το πλήρωμα, αρκετών για δύο τουλάχιστον μήνες. Ανάλογες προμήθειες είχαν γίνει για πλήρη φόρτο καυσίμων, ανταλλακτικά κλπ. Ανάλογες προετοιμασίες γίνονταν από τους υπολόγους.

Επίσης χαρακτηριστικό για το πλήρωμα είναι πως ο ναύτης καμαρότος, ονόματι Αυγουστίνος Γουνέλης, που ήταν συνέχεια στο καρέ για να σερβίρει, καταλάβαινε πλήρως τι γινόταν. Από την ημέρα που μας συνέλαβαν, όποτε έβγαινε εξόδου πήγαινε σπίτι μου και έμενε για ώρα κλαμένος.

 Μπορεί τα επιτελεία και τα πληρώματα των πλοίων να μη γνώριζαν τις λεπτομέρειες και τι ακριβώς προέβλεπαν τα σχέδια, αλλά όλοι λίγο-πολύ γνώριζαν πολύ καλά τι ετοιμαζόταν. Όλοι αυτοί αποτελούν τους ενήμερους “Μη Μυημένους” του κινήματος στους οποίους ανήκει έπαινος, διότι κανένας τους δεν ήταν χαφιές της χούντας…».

……………………………..

 

  • Στοιχεία από επιστολή του Υποναυάρχου ε.α. Ν. Γαρδικιώτη

Σε επιστολή του (από 18-12-2003) ο υποναύαρχος ε.α. Ν.Γαρδικιώτης επιβεβαιώνει πως εκτός του Μανουσόπουλου που ήταν ο Ύπαρχος του ΑΣΠΙΣ «…ο Γουλέας, ο Ισμαηλάκος, και Ταβλαρίδης όπως και εγώ είμαστε ενήμεροι, χωρίς να έχουμε επαφή με τον πυρήνα…». Παράλληλα δίνει και εικόνα από τις «…περίεργες…» συνθήκες που επικρατούσαν στο πλοίο αυτό, αφού την πρωτοχρονιά, «…που είμαστε σκοπούν…» την υποδέχονται με τραγούδια Θεοδωράκη, ενώ στις ασκήσεις ο ίδιος κυβερνήτης «…ήταν πολύ απαιτητικός…». Εξηγείται όχι μόνον από την ανεκτικότητα του Γκιόκεζα ως κυβερνήτη του πλοίου (που είναι της οργάνωσης του κινήματος) στα αφορούντα θέματα σχετικά με ελευθερία έκφρασης, αλλά από το γεγονός πως όλοι σχεδόν οι αξιωματικοί είναι επίσης ενημερωμένοι για το σχεδιαζόμενο κίνημα. Εκτός του Μιχούδη «…που ακόμη το φέρει βαρέως γιατί δεν είχε ενημερωθεί…».

Εκτός των συλληφθέντων επομένως, ήταν και στελέχη όπως ο Γαρδικιώτης, ο Σταματίου και άλλοι, που ενεργά δραστηριοποιήθηκαν ετοιμάζοντας τα πλοία για απόπλου, παραγγέλνοντας και παραλαμβάνοντας τρόφιμα και εφόδια, επαναφέροντας τα πληρώματα μέσα με διάφορα προσχήματα κ.λ.π. Ήταν οι μικρού βαθμού αξιωματικοί και υπαξιωματικοί, που είναι και στα καθήκοντά τους αυτές οι ενέργειες εν όψει ταξιδιών.

 

 

  • Στοιχεία από συνέντευξη του Αντιναυάρχου ε.α. Σ. Γουλέα

Για τους ενημερωμένους του Α/Τ ΑΣΠΙΣ μιλάει και ο Γουλέας, όπως και για το κλίμα που επικρατούσε στο ναυτικό μετά τις συλλήψεις. Και εξηγεί πως γι’ αυτό επεδίωξε και μετατέθηκε στην Κύπρο αφού «…. ήθελα να φύγω το συντομότερο από την ατμόσφαιρα που επικρατούσε στην Ελλάδα… γιατί εγώ ήμουν μπλεγμένος στο κίνημα του ναυτικού… ήταν αφόρητο το κλίμα μέσα στο ναυτικό, κοιτούσε ο ένας τον άλλο…». Διαμαρτύρεται επειδή μεταπολιτευτικά δεν αναφέρονται όλοι όσοι ήταν μυημένοι στην οργάνωση, και δεν μιλάει για τον εαυτό του αλλά αναφέρει το όνομα του Μιχάλη Ισμαϊλάκου. Επίσης αναφέρεται σε αυτούς που δεν συνελήφθησαν από το ΑΣΠΙΣ. Στον Μηνόγιαννη πρώτο μηχανικό, τον Γαρδικιώτη, τον Αριστείδη Μιχούδη, τον Ταβλαρίδη, «… όσο παράξενο και αν σου φαίνεται…» εννοώντας την εμπλοκή του Ταβλαρίδη στο πραξικόπημα κατά του Μακαρίου λίγο μετά, «… όλοι ξέραμε, εγώ είχα ενημερωθεί και είχα μυηθεί στο κίνημα από τον ίδιο τον κυβερνήτη, τον Γκιόκεζα…». Άρα τους υπόλοιπους θα πρέπει να τους ενημέρωσε ο ίδιος ή ο Γκιόκεζας. Ή να μη χρειαζόταν καν ενημέρωση, εάν πράγματι οι συσκέψεις των συνωμοτών γίνονταν στους μεσοδόμους των πλοίων με τον τρόπο που περιγράφει ο Γκιόκεζας.

 

 

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ο γράφων υποχωρεί στον πειρασμό και καταχωρεί την άποψή του από τα παραπάνω.

Πάει πολύ να φορτώνεται η ευθύνη για την προδοσία, αποκάλυψη, γνωστοποίηση… της οργάνωσης για το Κίνημα του Μαΐου 1973 στον Ψαριάδη μόνο, όσο και να προσφέρεται κάτι τέτοιο. Ο άνθρωπος προφανώς αγωνιούσε να αποκαλύψει ό,τι γνώριζε, κομίζοντας γλαύκαν εις Αθήνα.

Το ίδιο όμως θα έκαναν με γεφυροποιό διάθεση και άλλοι… ο Γαρουφαλιάς είχε ήδη δείξει έμπρακτη πρόθεση από την υπόθεση Σούλη ακόμα.

Τον Αβέρωφ ωμά εκθέτει ως πληροφοριοδότη ο Νικολόπουλος, έμεσα και ο Κιοσσές! Να μην σημειωθεί εδώ πως ο πολιτικός αυτός  λίγο μετά την αποφυλάκισή του μόλις  δυο μέρες από τα γεγονότα του Πολυτεχνείου ταξίδευε για τη Ρώμη (για επίσημη συμμετοχή στο γνωστό ΄΄Σεμινάριο της Ρώμης΄΄ για το Κυπριακό από 19 έως τις 23 Νοεμβρίου 1973) με διπλωματικό διαβατήριο; Ο ίδιος αργότερα δεν θα ενημέρωνε τον Μακάριο πως είχε πληροφορηθεί από τον Αμερικανό πρέσβη για το επικείμενο πραξικόπημα του Ιωαννίδη εναντίον του! «Μα ήταν μυστικό της αμερικανικής πρεσβείας, πώς μπορούσα να το αποκαλύψω» κατέθεσε άνετα στην επιτροπή της Βουλής μετά από χρόνια. Για ποιο λόγο ο ίδιος δε θα «συζητούσε» με τους συνομιλητές του της χούντας για την οργάνωση του κινήματος;

Από την άλλη γνώριζαν από καιρό πολλά άνθρωποι του καθεστώτος κάθε κατηγορίας, (από «αρμόδιους» υπαλλήλους της ΚΥΠ, από φίλα προσκείμενους στη χούντα, από φανατικούς «φίλους» και της χούντας αλλά συνάμα και αξιοπρεπείς φίλους των συνωμοτών, από υψηλά και χαμηλότερα ισταμένους της δικτατορίας…)

Επίσης πολλά ή λιγότερα ήταν γνωστά και σε σχετικούς και άσχετους, σε τέως πολιτικούς περιδιαβάζοντες και φλερτάροντας το καθεστώς, και βέβαια σε συγγενείς, τυχαίους ωτακουστές κλπ.

Δηλαδή συνέβαινε ό,τι ακριβώς χρειαζόταν για να μην πιαστεί στον ύπνο κανείς μα κανείς ενδιαφερόμενος ένθεν κακείθεν, έξω από μερικούς του Κινήματος που τηρούσαν τους κανόνες και περπατούσαν συνωμοτικά. Η απάντηση ενός από τα στελέχη της οργάνωσης τα λέει όλα. Και λοιπόν, τι κι αν γνωρίζουν, θα τους γαμήσουμε στους μόλους!!! Έτσι δεν έγινε … διεθνώς; Μένει βέβαια η πίκρα, γιατί κάποιοι πλήρωσαν ακριβά βασανιζόμενοι, αφού δεν είχαν ενημερωθεί πως μπορούσαν άνετα να μιλήσουν για όλα στην ανάκριση (τι θα ‘λεγε γι’ αυτό ο Μουστακλής, ο Βαρδάνης, ο Στάπας που τους ρήμαξαν στο ΕΑΤ/ΕΣΑ;) Φευγάτοι τώρα κι οι τρεις τους… μίλησαν στη μεταπολίτευση με αξιοπρέπεια και χωρίς να επεκταθούν… τι να προστεθεί εδώ;

Το συμπέρασμα όπου έχει καταλήξει ο γράφων είναι:

  • Πως η οργάνωση για το Κίνημα ήταν γνωστή μήνες πριν τη σχεδιασθείσα τελικά ημερομηνία εκδήλωσής του (το ίδιο είχε συμβεί και με την άλλη μαζική οργάνωση των υπαξιωματικών της Δημοκρατικής Άμυνας, το ίδιο με τους ΄΄ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΣ ΕΛΛΗΝΕΣ΄΄… ήταν η τακτική των υπηρεσιών ασφάλειας του καθεστώτος αυτή).
  • Πως παρακολουθούσαν για καιρό κάποιους από τον κεντρικό πυρήνα.
  • Πως η γνώση αυτή προερχόταν όχι από μία αλλά από πολλές πηγές.
  • Τελικά πως ο Ψαριάδης ήταν ένας από εκείνους που έσπευσαν να προδώσουν μόνον την ακριβή ημερομηνία απόπλου των πλοίων. Δεν χρειαζόταν εξάλλου και τίποτ’ άλλο.
  • Το Κίνημα του Ναυτικού υπήρξε κορυφαία αντιχουντική πράξη… με όλες τις οργανωτικές κλπ αδυναμίες… με όλα τα θετικά που προκύψανε… με τη αξιοποίηση της ιδιότητας των συνωμοτών του… με την ικανοποίηση πως πράξανε το σωστό!

[1] Τα στοιχεία προέρχονται από την εργασία του γράφοντος, Οι Έλληνες Στρατιωτικοί, Παπαζήση, Αθήνα 2006

[2] Βλέπε κείμενο με τίτλο Η ωφέλιμη αποτυχία του Κινήματος του Ναυτικού αναρτημένο στο kakaras.wordpress.com

Ένας τράγος σαν όλους τους τράγους! (διήγημα… αυθεντικό)

Μαΐου 13, 2015

Σεραφείμ, ο κούκλος!

 

Θα σας ειπώ μιαν ιστορία, που την έμαθα τούτες τις μέρες μεσούσης της κρίσης, ανάθεμά την κι αυτήν και τους αίτιους. Τέλος πάντων. Λοιπόν ο Παντελής, ξέρετε δα της Θάλειας το σύνευνο, λάτρευε ένα πιότερο απ’ όλα τα ζωντανά του. Ίσως γιατί εκείνο ήταν λογικά κι ο πιο τραγοπρεπής, αγέρωχος, υπερόπτης, αυστηρός, ηγέτης με τα όλα του των ομοειδών ζωντανών του είδους του της περιοχής και το αποδείκνυε κουμαντάροντας ό,τι του αναλογούσε χωρίς δισταγμό και φιοριτούρες.

-Αυτός δεν θέλει καθοδήγηση, είναι αρχηγός, ξέρει ακριβώς τι πρέπει να κάνει ως αρσενικός, καβαλάρης και  μαρκαλευτής.

-Κι επειδή ο τράγος πάει από πάνω, θες να πεις πως κι οι άντρες πρέπει να λογίζονται ως καβαλάρηδες, έ, αυτό θες να πεις, τον προκάλεσε έτσι κάπως θυμωμένη η δικιά του, καθόσον φεμινίστρια από τις πρώτες του νησιού και δεν χαμπάριαζε από κεκτημένα των αντρών και τέτοια. Εσύ ειδικά, πατέρα των παιδιών μου, συνέχισε ακάθεκτη, να θυμάσαι πως και μείς βρισκόμαστε από πάνω πολύ συχνότερα από σας, από πάντα δηλαδή ήταν έτσι, αλλά δεν το φανερώνουμε, οι δόλιες, μπας και σας εκθέσουμε, ειδικά από μια ηλικία και μετά σαν τι γίνεται, δηλαδής, για πες μου, για πες μου!

Και κείνος δεν μίλησε, κι ας ήτανε ένας άντρας με τα όλα του, ήξερε να εκτιμά των γυναικών τις αξίες και τα δικαιώματα, αλλά ο τράγος του, ά εκείνος δε γινότανε να είναι το ίδιο με τις γίδες. (Αίγες τις λέμε εμείς, αίγες, ακούς, διόρθωσε ο Παχώμιος ο παντογνώστης, κι ας τις βράζει αφαιρώντας αλύπητα κάθε ίχνος ξυγκιού προς μεγάλη απογοήτευση του αφηγητή του παρόντος!)

-Εν τάξει ρε γυναίκα με τους ανθρώπους, υποχώρησε ο Παντελής, όχι όμως και με τα ζωντανά, μην τρελαθούμε κιόλας, ο τράγος το ίδιο με τις κατσίκες, θα μας κράξουνε παιδί μου, θα μας κράξουνε, δήλωσε αγανακτισμένος δήθεν!

Όταν τα πράματα στο γκουβέρνο αρχίσανε να δυσκολεύουνε και θέλανε πια να βγάζουν κι από τη μύγα ξύγκι, τότε υποχρεώσανε τον κοσμάκη να δηλώνει πόσες κότες, κουνέλια, μαρούλια και λοιπά διαθέτει το φτωχικό του καθενός, καθόσον υπολόγιζαν με το κομμάτι την αντίστοιχη αξία και τα φορολογούσαν όλα, οι αδίστακτοι!

-Ρε ο Λάτσης δηλώνει τις κότες του, αρπαζότανε κάθε τόσο ο Σάββας, πληρώνει φόρο για τα καράβια του, πόσες λαχανίδες φυτεύει το δηλώνει, γιατί εγώ πρέπει να πληρώνω της Παναγιάς τα μάτια για να πάρω μια σύνταξη των τριακοσίων, ρε αιματορουφήχτρες, γιατί, ρωτάω, κανάγιες!

Ήθελε δεν ήθελε κι ο Παντελής, πήγε με σκυμμένο τα κεφάλι, καθόσον προτιμούσε να ‘ναι νόμιμος, και δήλωσε τρεις γίδες, τέσσερα κατσίκια, κι ένα αρσενικό δίχρονο που εξυπηρετούσε όχι μόνο το χωριό του μα και την ευρύτερη περιοχή.

-Μα τι πράμα δηλαδή είναι τούτος και μαρκαλάει το μισό νησί, απόρησε ο ξενομερίτης σώγαμπρος.

-Όχι δα και το μισό, αλλά τα γύρω χωριά τα βολεύει, κόμπασε  χωρίς να κρύβεται ο  περήφανος ιδιοκτήτης, σαν πόσοι μείναμε θαρρείς δηλαδή, συμπλήρωσε, το νησί στέγνωσε, στους τρεις νέους οι δυο φεύγουν, παλιότερα κάθε χωριό διέθετε και τρεις και τέσσερις τράγους κι ανάλογα κριάρια να τα βλέπεις να χαίρεσαι, αμέ! Βίωνε ο κοσμάκης την δεύτερη ή την τρίτη κρίση στην ίδια γενιά, ά στο διάολο δηλαδή, ά στο διάολο, δεν ξέρω τι περιμένουμε να γενεί με δαύτους!

– Τώρα είμαστε Ευρώπη, είμαστε στην ίδια οικογένεια όλοι τώρα, κανείς κερατάς δεν μπορεί να μας πειράξει, πετάχτηκε ο αισιόδοξος Ευρωπαίος.

-Μπα, αντιγύρισε, ο Σάββας, και γιατί γκρινιάζεις που χάλασες τον δικό σου τράγο, έ, μου λες γιατί;

-Ρε σεις, με ειδοποίησαν πως θα ‘ρθουν για εξέταση αίματος στον δικό μου, τους διέκοψε ο τραγοϊδιοκτήτης ανήσυχος, λέτε να μου τον πάρουν ως κούρεμα λόγω του χρέους;

-Είναι για τον μελιταίο, πετάχτηκε πρόθυμος να εξηγήσει ο σώγαμπρος, και τον κοίταξαν όλοι με δικαιολογημένη περιέργεια, πού γνώριζε ο ξένος τούτη τη λεπτομέρεια;

– Καλά, εσύ ρώταγες ψες αν μπορείς να κεντρώσεις τη φασκομηλιά, και τώρα μας λες πως ξέρεις περί αμελητέου, ρώτησε ήρεμα ο νεροκράτης, και κείνος σοφά ποιών δεν απάντησε.  Είχε μάθει, επιτέλους, πως με δαύτους να τα βγάλει πέρα δεν μπορούσε, το χιούμορ αυτών των ανθρώπων έσπαζε κόκκαλα, έτσι και τους έκανε τον έξυπνο ή πέταγε τις συνηθισμένες του αφέλειες, το πλήρωνε ακριβά. Να μάθεις να μην προσπαθείς να τους μοιάσεις, τον κάρφωνε η δικιά του, κακομοίρη μου δε θα σταθείς σε χλωρό κλαρί, ολοκλήρωσε το θάψιμο.

Κατέφτασε η  κτηνίατρος, νταρντάνα, γρήγορη, αυστηρή η Μερόπη, την έτρεμαν οι νησιώτες μ’ όλη τους την αναγνωρισμένη καπατσοσύνη και την εξυπνάδα, εκείνη δεν χαμπάριαζε τίποτα όσον αφορά τη δουλειά της, ετοίμασε τη σύριγγα και πλησίασε αδίστακτη το ζωντανό που φουρφούριζε επιθετικά. Άρχισε ο τράγος να κουνάει το κεφάλι του και να χτυπάει το πόδι του κάτω.

-Καλέ, ίδιος ο Κλέαρχος είναι, πέταξε ξαφνιασμένη. Έκανε όμως λάθος, τα μπέρδεψε η κυρία κτηνίατρος, ο Κλέαρχος έμοιαζε αλλά στη δαμάλα του Γρηγόρη κι έτσι γίνανε οι ομοιότητες αχταρμάς στο κεφάλι της γιατρέσσας.

Και μια και αναφέρθηκε εκών άκων ο Κλέαρχος, να το πούμε και τούτο. Σαν τον πήγαν να δει το άλλο ζωντανό στο κονάκι του, το κοίταζε μία από δεξιά, Ομοιότης, μουρμούριζε  καθόλου δυσαρεστημένος, έκανε δυο βήματα πλάγια και το θωρούσε κι από αριστερά, Ομοιότης, έλεγε πάλι και χαμογελώντας πονηρά ξεκίνησε για τη γυναίκα του την Παγώνα, Έλα να σου γνωρίσω έναν καινούργιο συγγενή μου, της είπε τρυφερά και την πήγε περήφανος. Κι έχουν να λένε πως έκτοτε, Δαμάλι μου εσύ, γουργουρίζει η δικιά του σε στιγμές ιδιαίτερες!

Ας γυρίσουμε όμως στην γκαρσονιέρα του Σεραφείμ και ας μην παρασυρόμαστε από παρενθετικές λεπτομέρειες, όσο κι αν η σημασία τους έχει ιστορική βαρύτητα, αφού ο χρόνος είναι τόσο γαλαντόμος μαζί τους και τις κρατάει στων ντόπιων τις μνήμες. Η Μερόπη, λοιπόν,  δεν περίμενε να σχολιαστεί η λανθασμένη διαπίστωσή της, που κάτω από άλλες συνθήκες θα είχε προκαλέσει σάλο. Δεν τους είχε συνηθισμένους σε τέτοια, ήταν λιγόλογη και μετρημένη, και για να διορθώσει το ατόπημα, γύρισε στον άναυδο Παντελή, Κράτα τον να του πάρω αίμα, διάταξε.

-Έλα, Σεραφείμ, έλα καλέ μου, άρχισε εκείνος να τον χαϊδεύει κρατώντας τον να ηρεμήσει, δεν μοιάζεις στον Κλέαρχο εσύ κούκλε μου, κατακτητή, με τον Σεραφείμ είσαι ίδιος, αντράκι μου, σαν και κείνον πηδάς, άσε πια τα γένια σας, αμ το μάτι ίδιο είναι, αγόρι μου, ίδιο … και γύρισε στην εξαγριωμένη κτηνίατρο που έφευγε φωνάζοντας έξαλλη!

-Βάφτισες Σεραφείμ τον τράγο, έ, Σεραφείμ, αντίχριστε, έτσι σέβεσαι εσύ τον Παναγιότατο, κολασμένε, θα σε μάθω εγώ, και πάλι καλά που δεν του πέταξε τη σύριγγα στο κεφάλι!

-Μερόπη, έ Μερόπη, ο Σάββας φταίει, όχι εγώ, πάσχισε μάταια να την καλμάρει ο Παντελής, αυτός βαφτίζει τα ζωντανά κατά πώς τον συμφέρει, να, το γουρούνι του το φωνάζει Σόιμπλε, ο αντιμνημονιακός, έλα βρε Μερόπη να πάρεις αίμα του Σεραφείμ, μπας κι έχει αμελητέο το ζωντανό, τι σου φταίει, γαμώ το μου!

Είχε λησμονήσει πως η καλή υπάλληλος, ως κτηνίατρος μεν έπραττε όλα τα χρειαζούμενα στα ζωντανά χωρίς δισταγμό και πισωγυρίσματα, αλλά ήταν και Θεούσα η καλή σου, ήταν αγύριστο κεφάλι και διόλου ανεκτική. Παναγιότατο, αποκαλούσε ex officio τον αρχιεπίσκοπο Σεραφείμ, άρα ανάλογος και ο σεβασμός που του όφειλε το ποίμνιό του. Όχι και τράγος, κύριε Αλέξη μας, όχι και τράγος!

 

 

ΒΑΡΔΙΝΟΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΔΗΣ (τ. πρόεδρος ΕΔΙΑ)

Μαΐου 9, 2015

Ο Βαρδινογιάννης (όπως ο ίδιος επισημαίνει), εμπλέκεται προδικτατορικά σε προσπάθεια για οργάνωση αντιστασιακής ομάδας στις ΕΔ με καθοδήγηση από το χώρο του ΚΚΕ. Τα στοιχεία που αναφέρει είναι εντυπωσιακά και οι αριθμοί μάλλον απαγορευτικοί για τέτοια οργάνωση στις ΕΔ και ειδικά στην αεροπορία και το ναυτικό. Εν τούτοις συναντάμε ορισμένα στοιχεία κοινά και στη συνέντευξη του Παπαγεωργόπουλου. Αλλά και πάλι δεν μπορεί να γίνουν αποδεκτά χωρίς συσχέτιση, που όμως δε στάθηκε δυνατόν να υλοποιηθεί. Εκατό αξιωματικοί που θα κατέβαιναν από Αθήνα, ένοπλες δυνάμεις στα βουνά της Κρήτης, σαράντα αεροσκάφη έτοιμα να συμπράξουν σε αντίσταση κατά της χούντας, κατάληψη του Ναυστάθμου Κρήτης και λοιπές τέτοιες δράσεις και αριθμοί δεν υπήρχαν ούτε με το ΕΑΜ στην Κρήτη! Επομένως χρειάζεται αύξηση της αξιοπιστίας των στοιχείων. Όσο για την εντολή στον Βαρδινογιάννη να συμπτύξει οργάνωση του ΚΚΕ το 1966 στο στρατό, θα ήταν αξιοποιήσιμη μόνον με παροχή συγκεκριμένων ονομάτων και αποτελεσμάτων και πρόσθετη συσχέτιση. Δεν εντοπίσθηκε πουθενά αλλού παρόμοια κίνηση για προσπάθεια οργάνωσης του ΚΚΕ στις ΕΔ εκτός από τις εγκυκλίους της ΚΥΠ και του ΓΕΕΘΑ μεταπολιτευτικά. Και αυτά με στόχο να ληφθούν τα ΄΄κατάλληλα΄΄ προληπτικά μέτρα και όχι ως πληροφορία.

 

—————————————————–

Συνέντευξη στις 28 Ιουλίου 2002 με τον Βαρδή Βαρδινογιάννη (Β), πρόεδρο της ΕΔΙΑ στα γραφεία της Εταιρίας Διάσωσης Ιστορικών Αρχείων

 

-. Βαρδή μπορείς να μου πεις, από τα χρόνια που έζησες στην παρανομία ή στην νομιμότητα, μέσα από την αριστερά, οι εμπειρίες σου σε σχέση με τις ένοπλες δυνάμεις κατά της δικτατορίας ποιες είναι;

Β. Από την πρώτη μέρα και επειδή είμαι από τα στελέχη εκείνα της αριστεράς που διασώθηκαν, δεν μπόρεσαν να τους συλλάβουν και έμεινα βέβαια και ολόκληρη την εφταετία σε παρανομία, από την πρώτη μέρα ήταν ο κόσμος, μεγάλη πλειοψηφία, αντίθετοι με τη δικτατορία. Διότι κάνανε αυτή την βλακεία οι δικτάτορες, εξαρχής να απομονωθούν από το πολύ κόσμο. Όμως η αντίθεση αυτή ήτανε, σε μια δυσκολία τού πως θα ενεργοποιηθεί. Και πως, διερωτώντο τότε όλοι πως θα πέσει τελικά η χούντα, η πανίσχυρη τώρα που έχει τις ένοπλες δυνάμεις, που έχει στα χέρια της τον κρατικό μηχανισμό, που έχει αυτά τα μέσα καταστολής που διαθέτει, αυτό ήτανε μέγα πρόβλημα. Ήταν μέγα ερώτημα και όλες οι αντιστασιακές οργανώσεις πιστεύω ότι το αντιμετώπισαν. Εμείς ιδιαίτερα προβληματιστήκαμε τότε, διότι είμαι από εκείνους που συγκροτήσαμε τη πρώτη οργάνωση του Πατριωτικού Μετώπου, εδώ στην Αθήνα και ήμουνα και στο κέντρο που διηύθυνε το Πατριωτικό Μέτωπο εδώ και είχα ιδιαίτερη ευθύνη για τον Τύπο που έβγαινε για τα παράνομα τυπογραφεία, για το πώς θα οργανώσουμε όλη τη δουλειά. Σκεφτήκαμε λοιπόν ότι σημαντικό στον τομέα της δουλειάς είναι οι ένοπλες δυνάμεις. Οι αξιωματικοί είναι πατριώτες, οι περισσότεροι αξιωματικοί είναι δημοκράτες στις αντιλήψεις τους. Δεν είναι δυνατόν να ανεχτούνε πολύ αυτή την λαίλαπα που έφερε μια μικρή ομάδα αξιωματικών, που κατά την δική μας εκτίμηση ήταν και ξενοκίνητη. Και εκεί είναι ένα θέμα, πως θα αποκαλυφθούν και πως θα συνειδητοποιηθεί στο χώρο των ενόπλων δυνάμεων αυτή η ανάγκη της ανατροπής της δικτατορίας.

-. Όμως είπες ότι οι ένοπλες δυνάμεις ελεγχόντουσαν από τη χούντα. Πως αυτά τα δύο πάνε μαζί, να υπάρχουν και δημοκράτες αξιωματικοί και να υπακούν στην δικτατορία;

Β. Η μεθόδευση που υπήρχε από την ιεραρχία τη στρατιωτική {ήταν}να επιβληθεί και με διάφορους τρόπους να προωθήσει εκείνους που ήτανε πιο πιστοί σε αυτούς. Και για ένα μακρύ χρονικό διάστημα δεν ήτανε δύσκολο να υπάρχει κάποια εκδήλωση από την πλευρά των ενόπλων δυνάμεων, το γνωρίζετε πολύ καλά, σε όλους τους χώρους. Ίσως στο χώρο του ναυτικού να ήτανε περισσότερες οι δυνατότητες, διότι εκεί πολλοί αξιωματικοί ήτανε και με τον βασιλιά και αυτό τους κόστισε. Το ότι υπήρχε ο βασιλιάς κάποια στιγμή με τη δικτατορία. Αλλά εν πάση περιπτώσει αυτό το οποίο συνειδητοποιήθηκε σε μας τότε, ήτανε τι μπορούμε να κάνουμε όσον αφορά τις ένοπλες δυνάμεις, από την πλευρά τη δική μας. Εμείς προχωρήσαμε στο να ιδρύσουμε τον Α.Σ.Ε.Α., Αντιδικτατορικό Σύνδεσμο Ελλήνων Αξιωματικών. Υπάρχουνε τα έγγραφα, μπορώ να σας τα δώσω, οι πρώτες διακηρύξεις, είχα συμβάλει και εγώ και επικεφαλής σε αυτήν την οργάνωση μπήκε ο Γιώργος ο Ζαβός, ο οποίος αν θέλετε δεν ανήκει και στην αριστερά, ο Γιώργος ο Ζαβός …

-. Ήταν αξιωματικός όμως;

Β. Βεβαίως ήταν, συνταγματάρχης ήτανε, δεν ξέρω τι θέση είχε ο Ζαβός τότε. Και έπαιζε ένα σοβαρό ρόλο και κοντά σε αυτόν ήτανε και δύο τρεις αξιωματικοί του ναυτικού, δεν ξέρω τα ονόματα, είχε φτιάξει μια αξιόλογη ομάδα και είχαν και μια συνεργασία με πολλούς απόστρατους του 1935. Αναφέρω παράδειγμα τα δύο αδέρφια Παπούλα. Η εργασία που είχαν αναλάβει ας πούμε με στόχο την διαφώτιση των ενόπλων δυνάμεων και των αξιωματικών, ήτανε καταρχήν η έκδοση ανακοινώσεων, προκηρύξεων που ταχυδρομούνταν που στέλνονταν για να αποκαλύψουνε αυτό το έγκλημα της δικτατορίας και να πιστέψουν σιγά – σιγά οι ίδιοι οι αξιωματικοί, ότι δεν μπορεί να συνεχιστεί αυτό το πράγμα.

-. Πότε ξεκίνησε ο Α.Σ.Ε.Α. να δρα και πόσο διάστημα κράτησε και αν υπήρξαν συλλήψεις από τη δικτατορία μελών του Α.Σ.Ε.Α.

Β. Ο Α.Σ.Ε.Α. ξεκίνησε από την αρχή, από το πρώτο χρόνο, από την πλευρά τη δική μας, εγώ από το πενταμελές γραφείο δηλαδή, κινήθηκα με τον Γιάννη τον Παπουτσάκη, τον καθηγητή και με έναν ακόμα τον Αδάμ τον Κοκολάκη. Αυτοί βρήκανε τους αξιωματικούς, ο Κοκολάκης βρήκε τον Ζαβό, συναντηθήκαμε, συζητήσαμε, συμφωνήσαμε. Μιλήσαμε ύστερα και με τους απόστρατους, διότι στην πορεία ανέκυψε το θέμα να οργανωθεί η κατάληψη της Κρήτης, έγινε ολόκληρο σχέδιο για την κατάληψη της Κρήτης. Συναντηθήκαμε εις την πλατεία Μαβίλη, (κοντά ήτανε το σπίτι του Παπούλα) ένα βράδυ στο σπίτι του Παπούλα, τα δύο αδέρφια (είχε γυρίσει από την εξορία ο Άκης που ήτανε στα μηχανοκίνητα), και είχε πάρει μέρος ο Μανόλης ο Κεφαλογιάννης, είχε πάρει μέρος, και έπαιζε σημαντικό ρόλο, ο Παπαδονικολάκης ο αξιωματικός της αεροπορίας. Αυτός λοιπόν μας έφερε όλο το σχέδιο, το επιχειρησιακό, πως θα γίνει. Ήτανε οργανωμένοι ήδη 40 αεροπόροι, ιπτάμενοι, στο αεροδρόμιο των Χανίων Ήταν βέβαιο ότι μπορούμε να καταλάβουμε το αεροδρόμιο και να έχουμε τα αεροπλάνα στα χέρια μας, έμενε το μέρος οργάνωσης και κατάληψης των μηχανοκινήτων του Ηρακλείου. Το πετυχαίναμε αυτό από ενόπλους, που είχαμε εμείς στο Ηράκλειο ομάδες, {είχαμε} οργανώσει και το Ναύσταθμο στα Χανιά. Ταυτόχρονα το σχέδιο περιλάμβανε ότι θα κατέβουνε περί τους 100 αξιωματικοί, οι περισσότεροι ήτανε απόστρατοι του ’35.[1] Θα κηρυχθεί επιστράτευση τοπι-κή, η αεροπορία ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις που θα γινόταν από την Αθήνα, οι αποβατικές ενέργειες. Και θέτει ζήτημα και έγινε αποδεχτό να κληθεί ο Καραμανλής

-. Βαρδή ένα λεπτό. Είπες τρία πάρα πολύ σοβαρά σημεία. Ανέφερες 40 αεροπόρους, αυτοί ήταν μυημένοι, οργανωμένοι σ’ αυτήν την οργάνωση; Δεύτερον ανέφερες ενόπλους, ενόπλους στο Ηράκλειο. Εννοείς ένοπλους μέσα από τις ένοπλες δυνάμεις που τότε στρατοπέδευαν εκεί; Και τρίτον, είπες για το Ναύσταθμο, με ποιους αξιωματικούς του ναυτικού θα γινόταν η κατάληψη του Ναυστάθμου;

Β. Θα σας πω (…) η αεροπορία την οργάνωση την είχε κάνει ο Παπαδονικολάκης, ο αξιωματικός αυτός, είναι επιτελικός αξιωματικός της αεροπορίας, αργότερα έγινε και υπουργός, υφυπουργός, υπουργός στρατιωτικών κάτι τέτοιο (…)

-. Γνωστός ο Παπαδονικολάκης.

Β. Ο Παπαδονικολάκης δεν ήτανε ακόμα ενταγμένος εις το Π.Α.Κ. Μάλιστα στη πρώτη συνάντηση μας είπε και διάφορα πράγματα, ξέρω ‘γω ότι δεν συμφωνεί με τον Ανδρέα, με την τακτική, με ορισμένα πράγματα, αλλά στην πορεία τα βρήκαν. Και εκεί μάλιστα ήρθα και εγώ σε μια σύγκρουση με τον Παπαδονικολάκη, διότι ο Παπαδονικολάκης λέει, ότι εγώ θα συνεργαστώ με όλους, με όλους σας αλλά δεν μπορώ να συνεργαστώ με έναν κομμουνιστή. Τον διέκοψα και του είπα ότι ΄΄εγώ είμαι κομμουνιστής κύριε, αλλά εγώ είμαι σήμερα αντιστασιακός και παλεύω για τους ίδιους σκοπούς. Δεν μπορεί λοιπόν να μου λες εσύ ότι πολέμησες στο Γράμμο τους κομμουνιστές. Διότι και εγώ πολέμησα χρόνια και υπέστην από την παράταξη τη δική σας ορισμένα πράγματα. Αυτά θα συζητήσουμε τώρα; Θα συζητήσουμε τι θα κάνουμε συνεργαζόμενοι για να ανατρέψουμε τη δικτατορία΄΄, του λέω. Και το απεδέχθη, γιατί συμφώνησαν μαζί μου οι υπόλοιποι και δεν μπορούσε μόνος του. Και συνεχίσαμε και ξημερωθήκαμε εκεί με το σχέδιο που μας ανέλυσε, το επιχειρησιακό ο Παπαδονικολάκης. Οι αεροπόροι λοιπόν, που με ρωτάς τώρα, οι αεροπόροι ήτανε οργανωμένοι από τον Παπαδονικολάκη, μας είπε, μας το βεβαίωσε, κανένα πρόβλημα, έχουμε στα χέρια μας τα αεροπλάνα, ήτανε 40 καινούργια αεροπλάνα μαχητικά εις το αεροδρόμιο (…). Όσον αφορά τα μηχανοκίνητα του Ηρακλείου, είχαμε ομάδα οργανωμένη με τον Γιώργο τον Βλάγο, (…) με ενόπλους. Διωκόμενοι ήτανε και συζητήσαμε ότι θα μπορούμε να κατεβούμε και να καταλάβουμε τα μηχανοκίνητα, με ενόπλους διωκόμενους..

-. Τι διωκόμενους δηλαδή;

Β. Ήτανε στο βουνό οι άνθρωποι, ήτανε στο βουνό, είχανε το τουφέκι στον ώμο, δεν είχανε ακόμα ενταχθεί εις τις συγκεκριμένες οργανώσεις το Ε.Α.Μ., το Ε.Λ.Α.Σ., την Ε.Ο.Ν. και λοιπά, όχι. Αλλά ήτανε ορισμένοι άνθρωποι που διωκόντουσαν και υπήρχανε καμπόσα τουφέκια ας πούμε εις το όλο αυτό, που θα ανελάμβανε αυτό το έργο.

-. Εννοείς, ένα λεπτό…

Β. Ανέλαβα λοιπόν εγώ …

-. Ένα λεπτό …

Β. Όχι. Ανέλαβα λοιπόν εγώ, που κρατούσα την οργάνωση αυτή εις το Ηράκλειο να επικοινωνήσω με τον Κλάδο και να λύσουμε αυτό το ζήτημα το δυναμικό. Πως θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τα μηχανοκίνητα. Και έστειλα άνθρωπο στα Χανιά να δει μια άλλη, κάποιες άλλες ομάδες που υπήρχανε εκεί, για να δούμε πως είναι δυνατόν συνεργαζόμενοι και με τους αεροπόρους, να μπλοκάρουμε και να καταβάλουνε τα καράβια.

-. Είμαστε στη δεκαετία του ’60. Ήμαστε στο ’68 – ’69 που γίνονται αυτά τα πράγματα; Υπάρχουν στα βουνά της Κρήτης …

Β. Δεν μιλάω…

-. … ένοπλοι, ένοπλοι οι οποίοι …

Β. Δεν μιλάω για το ’69. Μιλάω για το ’71 – ’72.

-. ’71 – ’72. Υπάρχουν ένοπλοι διωκόμενοι γνωστοί στις αρχές, δηλαδή ότι βρίσκονται παράνομα στα βουνά, οι οποίοι τι ήταν; Παλιοί αντάρτες του Ε.Α.Μ., Ε.Λ.Α.Σ. που είχανε περισσέψει και γυρνούσαν στα βουνά της Κρήτης; Τι ήταν αυτοί οι ένοπλοι;

Β. Υπήρχαν άνθρωποι που κρύβονταν, υπήρχαν οι πρώτες ομάδες που δεν είχαν ακόμα συγκροτηθεί τα τμήματα, ούτε του Ε.Λ.Α.Σ., ούτε της Ε.Ο.Ν. αλλά υπήρχε μια βάση δυναμική από ανθρώπους εμπειροπόλεμους που θα κάναν αυτό το έργο. Δηλαδή το σχέδιο μας, εμείς αναλάβαμε ας πούμε αυτό το θέμα, του πως θα κινήσουμε πολίτες ενόπλους από κάτω για να εφαρμοστεί το σχέδιο.

-. Το όνομα Γρηγοριάδης από αξιωματικούς του ναυτικού σου λέει τίποτα Βαρδή;

Β. Ομολογώ ότι δεν ήξερα τα ονόματα και δεν ζήτησα ποτέ από το Ζαβό να μου πει, να πει ονόματα, ποιους είχε οργανώσει. Όταν συνεδριάζαμε, γιατί δεν κάναμε συχνά συνεδριάσεις. Μαζευτήκαμε πρώτα – πρώτα στου Κεφαλογιάννη το σπίτι μια μέρα, εδώ στο Σουκλάτου του εκδότη το σπίτι ένα βράδυ, ήρθε ο Μανόλης ο Κεφαλογιάννης εκεί, έχει πάει στο εξωτερικό. Έφερε ο Κεφαλογιάννης δέκα εκρηκτικούς μηχανισμούς, τους οποίους παρέδωσε με εντολή δική μου, στον Παπουτσάκη και ο Παπουτσάκης τους έδωσε στον Ζαβό και εγώ έδωσα εντολή, διότι δεν ήμουνα υπέρ των εκρήξεων, των άσκοπων εκρήξεων, αλλά είμεθα υπέρ του ότι και αυτή η μέθοδος μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Δυστυχώς παράκουσε την εντολή τη δική μου ο Παπουτσάκης και έδωσε στον αξιωματικό τον Αρχάκη μια από αυτές τις βόμβες, πήγε και την έριξε την βόμβα αυτή εδώ στο Πεδίο του Άρεως, έγινε γνωστό, πιάσανε τον Αρχάκη. Ευτυχώς ο Αρχάκης δεν μαρτύρησε, ήταν παλικάρι, άντεξε στις ανακρίσεις, άντεξε στις πιέσεις και δεν … διότι θα μας κάνανε μεγάλο κακό τότε. Να μια περίπτωση, που μου λες, για οργανωμένους αξιωματικούς, να μια περίπτωση. Δεν μπορούσαμε να ελέγχουμε τα πάντα.

-. Λες Βαρδή ότι ο … Βαρδή λες ότι ο Αλέκος ο Αρχάκης, ο γνωστός Αρχάκης που συνελήφθη και έκανε και χρόνια στην φυλακή, ο Ζαβός, ο Παπαδονικολάκης και ένας μεγάλος αριθμός αεροπόρων, καθώς και ορισμένοι αξιωματικοί εν ενεργεία προφανώς οι τελευταίοι, ήταν οργανωμένοι στον Α.Σ.Ε.Α.;

Β. Στον Α.Σ.Ε.Α. δεν ήτανε ο Παπαδονικολάκης. Ο Παπαδονικολάκης είχε φτιάξει δική του οργάνωση στην αεροπορία και συμφωνήσαμε να συνεργαστούμε, έτσι.

-. Εκτός από τον Αρχάκη και τον Παπαδονικολάκη που συνελήφθη αργότερα, από την οργάνωση του Α.Σ.Ε.Α. είχαμε συλλήψεις, φυλακίσεις, δίκες;

Β. Από τους αξιωματικούς που ήτανε οργανωμένοι στον Α.Σ.Ε.Α., ούτε συλλήψεις, ούτε δίκες. Το μόνο που μπορώ εγώ να σας δώσω είναι τα έντυπα που τυπώναμε στο τυπογραφείο και που τα ταχυδρομούσανε, προκηρύξεις που τις γράφανε οι ίδιοι, με ευρύτητα βέβαια και με το πνεύμα που πρέπει να απευθύνεσαι στους αξιωματικούς. Αυτό το οποίο μπορώ να πω εγώ, είναι ότι όλες οι προσπάθειες που γίνανε και δεν ήταν η μοναδική οργάνωση αυτό που λέμε ο Α.Σ.Ε.Α., εκεί που άλλες …, υπήρξαν και άλλες πρωτοβουλίες και ξέρετε και εσείς πολύ καλά και για τον αριθμό και λοιπά. Όλες αυτές οι πρωτοβουλίες δεν πήγαν χαμένες, διότι καλλιεργήθηκε αυτό το πνεύμα το αντί χουντικό, της ανάγκης ανατροπής της δικτατορίας και κάποια στιγμή αυτό κάθισε. Όταν έγινε το κίνημα στο ναυτικό, όταν ήρθε ο Αβέρωφ στο Παρίσι, ήμουνα στο Παρίσι παράνομα, είχα πάει και συνήλθαμε στο σπίτι του (…) ο Οπρόπουλος προήδρευε, ήτανε ο Κώστας ο Μητσοτάκης, ήτανε από την …, απ’ όλες τις οργανώσεις και είχε, είχε και ο Λουλές από το ΚΚΕ, και είχε έρθει ο ιδιαίτερος του Καραμανλή εκεί ο Πυλαρινός και κάναμε ολονύχτια σύσκεψη να αποφασίσουμε τι θα κάνουμε για το δημοψήφισμα.

-. Πότε έγινε αυτό;

Β. Αυτό έγινε στις παραμονές του δημοψηφίσματος, διότι εμείς υπερ… υποστηρίζαμε, όλοι αυτοί που συνήλθαμε, ότι πρέπει να δώσουμε τη μάχη του δημοψηφίσματος …

-. Τι κουβεντιάσατε στη σύσκεψη στο Παρίσι, Βαρδή;

Β. Εκεί συζητήσαμε την τακτική μας όσον αφορά το δημοψήφισμα. Εκεί συγκρούσθηκαν οι δύο απόψεις. Την μια άποψη την οποία… τότε το ΚΚΕ προσπαθούσε να έχει μια συνεργασία με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Και επειδή ο Ανδρέας Παπανδρέου ήτανε υπέρ των δυναμικών λύσεων και λοιπά και ότι η όξυνση και ότι δεν παίρνουν μέρος ουσιαστικά σ’ αυτήν την παρωδία. Εμείς λέγαμε ότι, στο δημοψήφισμα πρέπει να πάμε, να φτιάξουμε παντού επιτροπές του ‘Όχι’, να πάμε να δώσουμε την μάχη για το δημοψήφισμα με το ‘Όχι’ σύνθημα. Τελικά αποδέχθηκε το ΚΚΕ αυτήν την άποψη και εμείς την εφαρμόσαμε εδώ…

-. Αυτό είναι πριν το κίνημα, πριν το κίνημα του ναυτικού.

Β. Δεν … ήταν …

-. Δεν είχε γίνει το κίνημα του ναυτικού;

Β. Μιλάω για το δεύτερο δημοψήφισμα, το δεύτερο. Για το δεύτερο δημοψήφισμα, το ξέρετε ότι πήρα προχτές … την ΑΚΠΡΟΠΟΛΗ εκείνης της εποχής και εις την Α’ Αθηνών ήρθαμε εδώ στα ίσα του ‘Όχι’ και του ‘Ναι’ …

-. Ο Αβέρωφ Βαρδή, από πλευράς του κινήματος, τι είπε για το κίνημα;

Β. Εκείνο το καιρό λοιπόν, άκουσε με τώρα. Εκείνο τον καιρό λοιπόν ήρθε εδώ ο Αβέρωφ έτσι, εμένα, με είχε ξενίσει ο τρόπος που αντιμετώπιζε την σύλληψή του ο Αβέρωφ. Ο οποίος κάθισε και είπε τι έκανε και κάθισε και είπε τι έκανε και ο …, ορισμένα πράγματα και για τον Μητσο…, για τον Καραμανλή …

-. Εννοείς όταν είχε συλληφθεί;

Β. Ναι. Ήρθε μετά που τον άφησαν, ήρθε στο Παρίσι. Λέω λοιπόν στον Πυλαρινό με τον οποίο καθόμασταν συχνά και παίρναμε καφέ και κουβεντιάζαμε όλα τα θέματα της αντίστασης, που ήτανε γραμματέας του Καραμανλή τότε. Του λέω, ρε ‘συ Κώστα, του λέω, με ξενίζει αυτό το πράγμα, μου λέει, να σου πω την αλήθεια και μένα με ξένισε. Όταν ήρθε ο Αβέρωφ τον αγκάλιασε και τον φίλησε ο Καραμανλής, ενώ είχε πει, είχε παραδεχτεί ένα σωρό πράγματα. Αλλά ο Καραμανλής βεβαίως γνώριζε και αυτός περισσότερα, ότι τελικά η λύση θα δοθεί μέσω των ενόπλων δυνάμεων. Αυτό είναι γεγονός που σου λέω τώρα Αντώνη. Το γνώριζε και μου το είπε επί λέξη ο … και εγώ παραξενεύομαι. Μου λέει, Βαρδή, πως τον δέχτηκε με ανοιχτές αγκάλες;

-. Τι ήτανε εκείνα που κατά την γνώμη σου είπε ο Αβέρωφ στην Ε.Σ.Α. και (…) τον Καραμανλή;

Β. Από ότι είχα διαβάσει, από ότι είχα διαβάσει παραδέχτηκε τη σύνδεση και με Καραμανλή.

-. Αυτό δεν εξέθετε τον Καραμανλή. Τον εξέθετε;

Β. Δεν ξέρω, μπορεί ποινικά να τον εξέθετε. Δεν έπρεπε πάντως κατά τη δική μου εκτίμηση τότε. Εγώ δεν ξαναγύρισα σ’ αυτά τα κείμενα. Κατά τη δική μου εκτίμηση της αδιαλλαξίας, τότε που είδα έναν συλλαμβανόμενο να παραδέχεται ούτε για τον εαυτό του, ούτε για τους άλλους τι έκαναν… Αυτό εγώ, εμείς, το είχαμε σαν αρχή. Και αυτό με ξένισε και γι’ αυτό είπα στον Πυλαρινό αυτό το πράγμα και ποια ήτανε η απάντηση του Πυλαρινού. Για τον Καραμανλή μιλάω τώρα, για θέματα τα οποία ήτανε… σε ανύποπτο χρόνο συνέβησαν και πως τότε αντιμετωπίζαμε τα ζητήματα. Και εδώ αποδέχτηκα και εγώ λέω αυτή {είναι} η τακτική του Καραμανλή.

-. Αποδέχτηκες δηλαδή το ότι ο Αβέρωφ από πλευράς του σωστά κατέθεσε όλα εκείνα που κατέθεσε στην Ε.Σ.Α.;

Β. Εγώ αποδέχτηκα ότι από πολιτικότητα ο Καραμανλής φαινότανε να τα έχει καλά με τις ένοπλες δυνάμεις. Απάντησε στον Αβέρωφ.

-. Να τα έχει καλά με τις ένοπλες δυνάμεις, ποιες τις αντιστασιακές;

Β. Αυτές που όταν … Βέβαια με τις αντιστασιακές. Όχι …

-. Εννοείς με τους αντιχουντικούς αξιωματικούς;

Β. Βεβαίως. Λέω λοιπόν ότι ο Καραμανλής γνώριζε ότι είχε ουσιαστικές σχέσεις, οργανωτικές με τις ένοπλες δυνάμεις. Ο Αβέρωφ γνώριζε ότι κάποια στιγμή η λύση θα προέλθει από τις ένοπλες δυνάμεις. Αυτός δηλαδή, ο οποίος είχε πολύ μυαλό και πείρα, καταλάβαινε ότι θα παίξουν κάποιο ρόλο και οι ένοπλες δυνάμεις στην αλλαγή.

-. Εσένα, σε εσένα Βαρδή έναν έμπειρο αντιστασιακό, αριστερό, τι εντύπωση σου έκανε το κίνημα του ναυτικού, που δεν έγινε τελικά κίνημα, έτσι; Οι συλλήψεις των αξιωματικών, αυτά που έλεγαν, τι εντύπωση σου προκάλεσαν;

Β. Επειδή είχα ασχοληθεί με προσπάθεια να γίνει οργάνωση στις ένοπλες δυνάμεις και με… και θέλαμε όλοι μας τότε να καλλιεργήσουμε το αντιστασιακό πνεύμα στις ένοπλες δυνάμεις, κάθε κίνηση και κάθε σύλληψη και κάθε χτύπημα, εμάς μας ενδιέφερε, και το παρακολουθούσαμε, και το χειροκροτούσαμε. Αλίμονο και όλους αυτούς τους αξιωματικούς που ήτανε, ανεξάρτητα ότι μπορεί να ήτανε φίλοι του βασιλιά ή δεν ξέρω ‘γω τι, εμείς το χειροκροτούσαμε αυτό και θέλαμε να επαυξηθεί, θέλαμε να δυναμώσει. Διότι η μοναδική λύση που φαινότανε τότε, ήτανε ότι αν μαζικοποιηθεί το κίνημα στη νεολαία… η νεολαία δεν ξεσηκώθηκε ξαφνικά στο Πολυτεχνείο, έγιναν μια σειρά ενέργειες πιο μπροστά και δραστηριότητες μέσα στο χώρο της νεολαίας για να γίνει και το Πολυτεχνείο που ήταν ένα άλλο γεγονός σημαντικό. Το ίδιο όσον αφορά και τις ένοπλες δυνάμεις, κάποια στιγμή και με την προδοσία του κυπριακού ξέσπασε …

-. Θα πάμε στο κυπριακό. Βαρδή… πες μου. Με αφήνεις να καταλάβω από αυτά που είπες για το κίνημα του ναυτικού ότι την αριστερά τότε, εσένα προσωπικά σε ενδιέφερε θετικά …

Β. Θετικότατα.

-. Όχι η οργάνωση μόνο του κινήματος, αλλά οι συλλήψεις των αξιωματικών του κινήματος. Που δεν ολοκληρώθηκε {το κίνημα}.

Β. Μα είναι δυνατόν να δούμε τις συλλήψεις θετικά;

-. Όχι, δεν εννοώ… δεν εννοώ ότι καλά έκαναν και πιάστηκαν. Όχι. Σαν προσφορά λέω.

Β. Ναι, βεβαίως, βεβαίως και είναι προσφορά. Και είναι προσφορά, δηλαδή όταν κάνεις πόλεμο και μάλιστα με έναν αντίπαλο τόσο ισχυρό, θα υποστείς θυσία και μπήκανε τόσοι στη φυλακή και πήγανε τόσοι στην εξορία και χάσανε και την υγειά τους πολλοί άνθρωποι, έτσι; Ανεξάρτητα σε πια παράταξη ανήκανε. Διότι εμείς τότε το αντιχουντικό, εγώ, το βλέπαμε με μια ευρύτητα, δεν κάναμε … σκέψου ότι συζητώντας με τον Οπρόπουλο, ήμουνα με ψευδώνυμο τότε στο Παρίσι που πήγα και γύρισα παράνομα, έτσι, δεν … ο Οπρόπουλος δεν έκανε μια κίνηση εάν δεν με ρωτούσε και μου έλεγε., ήμουνα ο Ανδρέας Ανδρέου το ψευδώνυμο και με πήρε τηλέφωνο στο Παρίσι « Ανδρέα ετοίμασα την διακήρυξη, τι να την κάνουμε;» Του λέω, «δεν είπες να την στείλεις στο Λονδίνο να υπογράψει η Βλάχου με τους άλλους;» « Μα την έστειλα ήδη», μου λέει. Με παίρνει την άλλη μέρα, τώρα ήρθε υπογεγραμμένη, μου λέει, «Βαρδή, εεε Ανδρέα, η διακήρυξη για το δημοψήφισμα, τι να κάνουμε;» Του λέω, «θα καλέσεις το ΚΚΕ να υπογράψει και αυτό, υπό έναν όρο, ότι θα την εφαρμόσει, θα εφαρμόσει τη γραμμή τού ‘Όχι’. Όχι να εφαρμόσει το άλλο, λευκό και άκυρο και τέτοια πράγματα».

-. Ο Οπρόπουλος, ένας απόστρατος αξιωματικός και μάλιστα ανάπηρος, μου λες σήμερα ότι από το Παρίσι συντόνιζε πιθανόν μαζί με σας τους υπόλοιπους, των αντιστασιακών οργανώσεων, των αντιχουντικών οργανώσεων, μια προσπάθεια στο εξωτερικό. Εκεί συνάντησες άλλους αξιωματικούς, αντιχουντικούς;

Β. Εκεί έφερε δύο τρεις αξιωματικούς, δεν θυμάμαι ονόματα. Στη σύσκεψη αυτή δεν ήτανε, στη σύσκεψη αυτή ήτανε απ’ όλα τα κόμματα, ήρθε ακόμα και από τον Καραμανλή ο Πυλαρινός και πήρε μέρος στη σύσκεψη. Έγιναν δύο συσκέψεις στο σπίτι του Οπρόπουλου, πολύωρες συσκέψεις και αυτή η διακήρυξη, θα σου δώσω και το κείμενο, Αντώνη μου, που υπογράφτηκε τότε, δεν είχε καλή αντιμετώπιση από την πλευρά του Κ.Κ.. Διότι δεν την μετέδωσαν ως είχε και δεν έβαλαν τις υπογραφές όλες, έσβησαν άλλες και έβαλαν άλλες όπως συνηθίζουν. Με πήρε τηλέφωνο τότε ο Μητσοτάκης και μου λέει, «Βαρδή δεν θέλω ξανά κουβέντα μ’ αυτούς τους ανθρώπους, μην ξανακάτσετε όλοι μαζί. Διότι δεν είναι συνεπείς, δεν έχουνε μπέσα».

-. Εντούτοις σήμερα ο Μητσοτάκης τα πάει καλά με το Κ.Κ.

Β. Εγώ τώρα σου λέω Αντώνη μου, κοίταξε να δεις, σου λέω για τα γεγονότα εκείνα. Διατηρώ καλές σχέσεις με όλους, ξέρω του καθεενός τις απόψεις, διαφωνούμε σε πράγματα, δια… συμφωνάμε όμως και σε ορισμένα άλλα.

-. Κάποτε θα τα βρείτε μαζί και μακάρι να τα βρείτε. Πες μου το εξής, έχεις διαπιστώσει από τις επαφές με τους αξιωματικούς τους αντιστασιακούς, τους αντιχουντικούς στη διάρκεια της δικτατορίας, ότι υπάρχουν και αριστεροί, κομμουνιστές αξιωματικοί εν ενεργεία, έχεις διαπιστώσει κάτι τέτοιο;

Β. Πριν την δικτατορία, στην Ε.Δ.Α., το λέω για πρώτη φορά, δεν το έχω πει άλλοτε, είχαμε μια ειδική εντολή να συγκροτήσω οργάνωση στο στρατό.

-. Είχες εσύ;

Β. Εγώ.

-. Στην Ε.Δ.Α.;

Β. Ο μοναδικός, δεν το ήξερε κανένας άλλος από την ηγεσία της Ε.Δ.Α..

-. Από τον (…)

Β. Όχι. Απέξω.

-. Εννοείς από το Κομμουνιστικό Κόμμα που δρούσε τότε στο εξωτερικό, από το Πολιτικό Γραφείο;

Β. Είχα απ’ ευθείας επαφή, και η διοίκηση της Ε.Δ.Α. εδώ δεν ήξερε τίποτα. Είχαμε κάνει λοιπόν μια προσπάθεια τότε και ήτανε η εποχή που είχε γίνει ο ΑΣΠΙΔΑ, αν έχεις υπόψη σου, από τον Ανδρέα, από φίλους του Ανδρέα και λοιπά. Εμείς κάναμε μια παράλληλη προσπάθεια. Τα πράγματα ήτανε δύσκολα, είχα στηριχτεί τότε σε δύο, δεν θέλω να αναφέρω τώρα ονόματα, γιατί ο ένας ζει ακόμα …

-. Πες μου αυτά που έχετε κάνει.

Β. Ναι. Τέλος πάντων. Καλύτερα δεν θα το προτιμούσα, δεν θα το ήθελα γιατί, επειδή δεν ήμαστε τώρα στην ίδια …

-. Βαρδή, πες μου ποιος, θα μου πεις ποιος σου είχε δώσει την εντολή από το Πολιτικό Γραφείο απ’ έξω;

Β. Όχι, από το Πολιτικό Γραφείο δεν γνωρίζω. Μου ήρθε ειδική εντολή και εγώ ασχολήθηκα για μακρό χρόνο, άλλες δουλειές στην Ε.Δ.Α., ήμουνα γενικός γραμματέας στο εκτελεστικό γραφείο, έκανα δουλειές, υπεύθυνες, σοβαρές μέσα στην Ε.Δ.Α. αλλά είχα και αυτήν την ειδική αποστολή. Και έγινε μια προσπάθεια, τότε δεν είχαμε καταφέρει να προσεγγίσουμε οργανωτικά πολλούς αξιωματικούς. Είχε γίνει όμως μια προσπάθεια, υπήρχανε απ’ ότι μου έλεγε, δεν μου έλεγε ονόματα αυτός που είχα βάλει εγώ, που στηριζόμουνα, είχε δύο στην αεροπορία και έναν στο ναυτικό. Τώρα σε ποιον βαθμό, κομματικά, πολιτικά, τους επηρέαζε δεν μπορώ να ξέρω. Πάντως τους επηρέαζε στην άποψη ας πούμε ότι χρειάζεται να υπάρχει μια οργάνωση στο στρατό, διότι υπάρχει κίνδυνος να γίνει, να έρθει μια δικτατορία και να μπορέσουμε να αντιδράσουμε.

-. Αυτός ήτανε ο σκοπός της οργανώσεως μιας παράνομης κομμουνιστικής ομάδας στο στρατό;

Β. Να αντιδράσουμε για ένα ενδεχόμενο πραξικόπημα, για μια ενδεχόμενη δικτατορία.

-. Γνωρίζεις αν υπήρχαν άλλες τέτοιες οργανώσεις μέσα στις ένοπλες δυνάμεις;

Β. Τότε ζήτησα εγώ να προταθεί στον Ανδρέα Παπανδρέου, μια συνεργασία. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν δέχτηκε. Για …

-. Συνεργασία σε τι επίπεδο με τον Ανδρέα Παπανδρέου;

Β. Συνεργασία στη βάση ότι ένα πολιτικό πρόσωπο, και μη λέμε τώρα τα ονόματα, ακόμα είναι εν ζωή, ένα πολιτικό πρόσωπο πήγε στον Ανδρέα και του λέει, « έχουμε και μείς κάτι. Θα ήτανε σκόπιμο να συντονιστεί». Αυτός βέβαια φοβήθηκε, διότι φοβότανε και τον ΑΣΠΙΔΑ τότε, είχανε φτιάξει τότε και τον ΑΣΠΙΔΑ και δεν απεδέχθη, καλώς ή κακώς. Αλλά και να είχε αποδεχθεί, σπουδαία πράγματα δεν θα γινότανε.

-. Άρα αυτά γίνονται Βαρδή γύρω στο ’66.

Β. Ναι εκεί. Ένα χρόνο πριν τη δικτατορία, έγινε αυτό. Εγώ υποθέτω, τότε υποθέσαμε εμείς, ότι ο Ανδρέας ο Παπανδρέου ανησυχεί για την κατηγορία σε βάρος του σχετικά με τον ΑΣΠΙΔΑ. Και γι’ αυτό το λόγο σου λέει, τι να μπλέξω εγώ με Κουκουέδες τότε και με τέτοια πράγματα, κατάλαβες; Κατά πάσα πιθανότητα. Συνέχεια εμείς δεν δώσαμε και η προσπάθεια μας δεν απέδωσε πολλά, σου λέω θα μετριότανε στα δάχτυλα του ενός χεριού, δεν ξέρω αν θα έπιανε και το δεύτερο χέρι, αυτές οι επαφές αξιωματικών, που είχαμε πετύχει μέσω παλιών αξιωματικών εν ενεργεία, του Ε.Λ.Α.Σ. που ήτανε τότε, είχανε μια οργάνωση σχετική, εγώ στηρίχτηκα σε αυτούς …

-. Ένα λεπτό …

Β. … διατηρούσαμε κάποιες γνωριμίες στο χώρο των εν ενεργεία.

-. Ένα λεπτό Βαρδή. Ξέρουμε ότι μετά τη λήξη του εμφύλιου, μετά απ’ όλες τις εκκαθαρίσεις, με τον Β΄ πίνακα στις ένοπλες δυνάμεις και λοιπά, παρ’ όλες αυτές τις εκκαθαρίσεις, στον στρατό ξηράς υπήρχε σημαντικός αριθμός αξιωματικών του Ε.Λ.Α.Σ. που εξακολουθούσε να υπηρετεί.

Β. Ναι, αλλά …

-. Εννοείς μέσω των αξιωματικών αυτών κρατήσατε εσείς τις επαφές;

Β. Όχι, όχι μέσω των αξιωματικών που είχανε, που είχανε φύγει και αποτελούσανε στην Ε.Δ.Α. μια χωριστή οργάνωση, την καθοδηγούσα εγώ στην Ε.Δ.Α., πήγα ειδικά και από μέσα βρήκα δύο τρεις ανθρώπους, ο ένας από αυτούς που έπαιξε και τον πρώτο ρόλο στο Κ.Κ., δεν θέλω τώρα να κουβεντιάσω, γιατί μπορεί να πει γιατί τα λες αυτά τώρα, ο Αλέξης ο (…) …

-. Εντάξει δεν επιμένω σ’ αυτό. Αυτό όμως που λέω …

Β. Σου λέω ότι, ορισμένα πράγματα εμείς από την αρχή σκεφτόμαστε, ότι στις ένοπλες δυνάμεις θα πρέπει οπωσδήποτε να έχεις διάλογο, και μερικοί αξιωματικοί να συμμετέχουνε, να έχουνε πολιτική άποψη και να είναι αντίθετοι σε δικτατορίες. Και αφότου συνεχίσαμε με περισσότερη ένταση μετά όταν έγινε η δικτατορία και νομίζω ότι και οι άλλες οργανώσεις που γίνανε, δεν είχανε αυτό το τυφλό αντικομουνιστικό και στο αναφέρω. Όταν ήρθα σε σύγκρουση για λίγα λεπτά με τον Παπαδονικολάκη, έκανε ο Παπαδονικολάκης έτσι το πουκάμισο του, «έλα εδώ να δεις», μου λέει, «αυτά στο Γράμμο μου τα έχετε κάνει {εσείςακούς;. Και μου έδειξε σφαίρες, του λέω, «θέλεις να σου ανοίξω και εγώ, να σου δείξω τις δικές μου πληγές; Δεν ήρθαμε γι’ αυτό τώρα, εδώ», του λέω …

-. Πάμε στη προδικτατορική περίοδο, γιατί ανέφερες κάτι πολύ σημαντικό. Με αυτήν την οργάνωση των αξιωματικών, που άφησες να εννοηθεί, ή μάλλον είπες σαφώς ότι…

Β. Μικρή μεν αλλά υπήρχε. Υπήρχε. Την προσπάθεια την κάναμε.

-. Πες μου λοιπόν, πες μου.

Β. Με το Κ.ΚΕ απ’ έξω, ε … Δεν ήξερε τίποτα η Ε.Δ.Α. εδώ.

-. Καταρχήν πες μου εσύ, ήσουνα οργανωμένος στον παράνομο μηχανισμό του κομμουνιστικού …

Β. Εγώ παλιά ήμουνα εκτός της Ε.Δ.Α.. Παλιά ήμουνα. Αλλά εδώ, όταν η Ε.Δ.Α. έφτιαχνε παράνομο μηχανισμό δεν δέχτηκα, γιατί είχα ήδη την ειδική εντολή.

-. Γι’ αυτό το λόγο δεν δέχτηκες λοιπόν να μπεις στον παράνομο μηχανισμό. Άρα ήσουνα υπέρ προστατευμένος …

Β. Κάτι παραπάνω, δεν δέχτηκα. Γι’ αυτό σου λέω …

-. Και είχες και την ευθύνη των αξιωματικών ξηράς, του στρατού ξηράς οι οποίοι είχανε αποστρατευτεί, είχανε ενταχθεί στην Ε.Δ.Α.;

Β. (…). Κάνανε συνελεύσεις, κάνανε ξέρω ‘γω, σαν οργάνωση έτσι, είχανε τα προβλήματα τα δικά τους, αλλά σε αυτούς εγώ επισήμανα δύο περιπτώσεις το και το. Είσαι …

-. (…) Άστο τώρα. Εσείς, ο παράνομος μηχανισμός, ο πολύ παράνομος μηχανισμός του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Ελλάδα, πριν την δικτατορία, έχετε εντολή από το πολιτικό γραφείο του εξωτερικού, να διεισδύσετε και να κάνετε παράνομο μηχανισμό. Πως βλέπατε τότε τη λειτουργία των ενόπλων δυνάμεων, πως βλέπατε το σώμα των αξιωματικών, ποιους αξιωματικούς συγκέντρωσαν τότε στην Ε.Δ.Α.;

Β.-Να σου πω κάτι. Ποτέ η Ε.Δ.Α., τα βασικά στελέχη, αυτοί που είχανε μυαλό στο κεφάλι τους δηλαδή, δεν είδανε με εχθρότητα τους αξιωματικούς. Ή επειδή είναι ενταγμένοι ας πούμε και υπηρετούνε και υπηρετούσαν ακόμα στο ΄΄σύστημα΄΄ σε εισαγωγικά ας το πούμε, και εδίωκαν τους άλλους και είχανε τις δυνάμεις καταστολής και λοιπά. Εδώ είχαμε μια ευρύτητα, διότι οι αξιωματικοί των ενόπλων δυνάμεων είναι και ευαίσθητοι σε μόρφωση και πατριωτισμό. Αυτό δεν μπορείς να το αμφισβητήσεις, μπορεί πολιτικά να είναι ας πούμε, εεε μονοκόμματοι, σαν εμένα και να μην είναι δυνατόν να τους μετακινήσεις από εκεί. Αλλά ούτε τον πατριωτισμό τους, ούτε την νοημοσύνη τους δεν μπορείς να την (…) και το επίπεδο το πολιτιστικό που έχουνε. Εγώ αυτό έβλεπα πάντοτε, και μείς γενικότερα, αυτό το πνεύμα ήτανε και στη περίοδο της Ε.Δ.Α.. Έτσι για να λέμε (…) Κοίταξε εγώ με την Ε.Δ.Α. ήτανε άλλο το έργο μου, ήτανε άλλο το έργο που είχα απ’ ευθείας από το Πολιτικό Γραφείο. Σου λέω είχα ειδικό σύνδεσμο με το πολιτικό γραφείο γι’ αυτό το θέμα. Για μια περίοδο ενός έτους, όχι παραπάνω.

-. Ο οποίος, προφανώς θα είναι στο ΚΚ;

Β. Όχι, δεν είναι αυτός. Στο ΚΚ είναι αυτός που είχα βάλει εγώ επικεφαλής εδώ των (…) στο στρατό.

-. Αυτή η αποκάλυψη που κάνεις σήμερα είναι σοβαρή και το είπες και ο ίδιος.

Β. Δεν το έχω ξαναπεί ποτέ.

-. Ποιος άλλος θα μπορούσε να τα υποστηρίξει αυτά;

Β. Κανένας δεν μπορεί να το υποστηρίξει.

-. Εκτός από τους αξιωματικούς που είχαν τότε μυηθεί στον παράνομο αυτό μηχανισμό και ζούνε σήμερα. Βαρδή γιατί δεν μου λες σήμερα κάποια από τα ονόματα αυτά; Αυτό πιθανόν να αποτελέσει αύριο, μεθαύριο ένα ιστορικό γεγονός σημαντικό. Γιατί δεν λες …

Β. Σου λέω …

-. … τα ονόματα;

Β. Και οι δυο άνθρωποι στους οποίους στήριξα την δουλειά μου, μετά τη διάσπαση πήγανε από την άλλη πλευρά και με … μου διαμήνυσαν και πράγματα βαριά. Και έτσι δεν έχω εμπιστοσύνη, ότι θα πάτε εκεί και θα συμφωνήσουν στα πράγματα ή θα τα διαψεύσουν, ξέρω ‘γω; Γι’ αυτό το λόγο.

-. Αυτό, ή τηρείς το πάγιο συνωμοτικό κανόνα που έχετε οι κομμουνιστές και λέτε ότι ορισμένα πράγματα δεν θα τα πείτε.

Β. Όχι, όχι αυτό όχι. Δεν είναι αυτό.

-. Άρα Βαρδή αυτή η παράνομη ομάδα …

Β. Δεν απόδωσε πολλά.

-. Μπορεί να μην απέδωσε πολλά, αλλά ο καθένας στο περιβάλλον του κάτι θα δημιούργησε.

Β. Ασφαλώς. Και μην ανησυχείς ότι οι αξιωματικοί, όλοι οι απόστρατοι, ο συγγενής σου παραδείγματος χάρη, ή όλοι, όλοι οι αξιωματικοί οι απόστρατοι είναι δυνατόν να μην έκαναν δουλειές στο περιβάλλον τους; Στους παλιούς τους συμμαθητές, στους φίλους και λοιπά. Έτσι κυκλοφορήσαν οι ιδέες, από μόνες τους φύτρωσαν οι ιδέες, από μόνες τους φύτρωσαν στους αξιωματικούς που ξεσηκώθηκαν κατά της χούντας; Αϊ στο διάολο να πάτε, όταν πρόδωσαν το κυπριακό και φώναξαν τον Καραμανλή άλλαξαν τα πράγματα, δεν είχαν καμία λύση εδώ που τα λέμε, Αντώνη. Ποια άλλη λύση θα ήτανε, να γυρίσουν στα τουφέκια; Να ξανακάνουμε έναν εμφύλιο με άντρες αξιωματικούς …

-. Βαρδή παρασύρεσαι. Πάμε στους αξιωματικούς που με ενδιαφέρουν εμένα.

Β. Ναι.

-. Πες μου, πως κατά τη γνώμη σου ο Ιωαννίδης, ένας ταξίαρχος, έχοντας από πάνω του στην ιεραρχία μεγάλο αριθμό αξιωματικών, πως ήλεγχε τις ένοπλες δυνάμεις στη δικτατορία;

Β. Ξέρετε πολύ καλά ότι, ο αξιωματικός είχε την αρχή του. Όταν έρθει ο αρχηγός του γενικού επιτελείου, όταν έρθει ο υπουργός από πάνω και του δώσει εντολή την εφαρμόζει. Γιατί έτσι είναι διαπαιδαγωγημένος. Και αυτό το γνωρίζει ο ένας Παπαδόπουλος και κάνει τις μετακινήσεις που πρέπει για να ελέγξει τον μηχανισμό. Από εκεί και πέρα κάνει και μετακινήσεις, πόσες αποστρατείες γίνανε; Εδώ κάθε τόσο γινότανε αποστρατείες δεκάδων αξιωματικών ικανότατων …

-. Δηλαδή …

Β. Και προωθούσανε άλλους, οι οποίοι είχανε (…) γνώμη, ότι ήτανε πειθαρχικοί και ήτανε και πειθαρχικοί.

-. Σε ρώτησα άλλο Βαρδή. Σε ρώτησα το εξής, ο Ιωαννίδης … Ήταν ταξίαρχος, από πάνω είχε 150 στρατηγούς και εν τούτοις ο Ιωαννίδης κυβερνούσε.

Β. Η τρομοκράτηση δεν είναι σε στεγανά. Περνάει και στους ανώτερους αξιωματικούς. Και επειδή ο καθένας σκέφτεται και τη θέση του και την ιστορία του και όλα αυτά, έτσι σου λέει, θα πάρω την σύνταξη μου, δεν έρχεται σε σύγκρουση. Προτιμάει να τον αποστρατεύσει ο Ιωαννίδης παρά να έρθει σε σύγκρουση με τον Ιωαννίδη. Μου λέει ο Παπούλας, τον συνάντησα τότε, σου είπα στο σπίτι του εκεί το βράδυ, μου λέει, «ήρθε ο Παττακός, Βαρδή, ήρθε ο Παττακός στην Γυάρο και ήμουνα εκεί. Ο Παττακός παλιότερα ήτανε… δεν γύρισε, δεν σήκωσε το βλέμμα του απάνω μου. Το φαντάζεσαι; Εκτός που τον είχα υπό τις διαταγές μου. Δεν τόλμησε να σηκώσει…, να με κοιτάξει εμένα και πέρασε από μπροστά μου». (…) και μου διηγήθηκε αυτό το παραστατικό με τον Παττακό.

-. Όταν λες για ανώτερους αξιωματικούς που κινήθηκαν και οργανώθηκαν, ποιους εννοείς, το κίνημα του ναυτικού;

Β. Το κίνημα του ναυτικού επέφερε και αυτό μια συμβολή στο να αλλάξει το κλίμα. Διότι υπάρχουν (αυτό το ξέρεις καλύτερα από μένα), τα συγκοινωνούντα δοχεία, οι συμμαθητές, οι συμφοιτητές στη σχολή, μετά στη ζωή οι σχέσεις οι οικογενειακές, οι σχέσεις οι φιλικές και περνάμε από τον έναν στον άλλον.

-. Μπορείς να μου ολοκληρώσεις τι έγινε τελικά με τη σχεδίαση επί δικτατορίας που κάνατε στον Α.Σ.Ε.Α. για κατάληψη της Κρήτης; Τι έγινε;

Β. Σου είπα ότι η πρώτη μας συνάντηση ήτανε ολονύκτια και φύγαμε σύμφωνοι. Και ανέλαβαν αυτοί μεν να μιλήσουν με τους αξιωματικούς, που θα φεύγανε με ένα μέσο δικό τους (ήτανε γύρω στους 100) να κατεβαίνανε στην Κρήτη την ημέρα που θα κάναμε το εγχείρημα. Εγώ δε, ανέλαβα να επικοινωνήσω με τις οργανωμένες δυνάμεις που υπήρχανε στο Ηράκλειο και στα Χανιά για να ιδούν με ποιον τρόπο μπορούμε να βοηθήσουμε αυτό. Και την ίδια εκείνη μέρα να έχουμε στα χέρια μας ουσιαστικά την εξουσία, αφού θα έχουμε την αεροπορία, αφού θα έχουμε καταλάβει το Ναύσταθμο και τα μηχανοκίνητα. Ενώ ξεκινήσαμε έτσι αισιόδοξα, εγώ επικοινωνώντας με το Ηράκλειο, παράνομα βέβαια, με ένα σημείωμα με τον Γιώργο τον Πλάτο που είχε τις δυνάμεις τις δικές μας στ’ Ανώγια, παίρνω μια απάντηση του Γιώργου ότι τα πράγματα έχουνε αλλάξει πολύ.

-. 1971 αυτά;

Β. Ναι, περίπου τότε ήτανε. Προς το τέλος. Διότι, «δεν ξέρω τι συνέβη και έχουνε έρθει δυνάμεις μηχανοκίνητες που γυρνάνε στα χωριά παντού και οργώνουν όλο το νησί», μου λέει ο Πλάτος. Μου λένε από τα Χανιά, ο Μιλτιάδης ο Βαρδάκης, ο οποίος και μετά τη διάσπαση ήτανε με το ΚΚΕ, αλλά παρ’ όλα αυτά διατηρούμε μια επαφή. Ήμαστε κουμπάροι, του έχω βαφτίσει το γιο του Μιλτιάδη Βαρδάκη. Μου λέει ο Βαρδάκης, «το ‘μαθα», μου λέει. «Γιατί ήρθε εδώ ο Βενιζέλος …», δεν σου είπα ότι μας είχε δώσει μια επιταγή δυόμισι μέχρι τρία εκκατομμύρια τότε, την είχε δώσει στην επιτροπή για να αγοράσουμε οπλισμό.

-. Ποιος;

Β. Ο Νικήτας Βενιζέλος. Είχε δώσει στους αξιωματικούς, στον Παπούλα και τους άλλους που τον είχανε βρει. Δεν ξέρω, ο Ζαβός, ποιος πήγε και τον βρήκε, αλλά σε έναν από αυτούς και είχανε στα χέρια την επιταγή. Ο Βενιζέλος λοιπόν κατέβηκε στην Κρήτη, πήγε στα Χανιά, πήγε στην Παλαιοχώρα, κοντά στο χωριό μου, μάζεψε φίλους του και κάθισε και τους είπε όλο το σχέδιο που ετοιμάζαμε και σηκώνεται και έφυγε.

-. Τι ετοίμαζε ο Βενιζέλος δηλαδή;

Β. (…) κάτω στη Κρήτη. Και έλεγε μάλιστα, συμφωνούσε δε συμφωνούσε με τον Καραμανλή, να δεχτεί ο Καραμανλής και λοιπά.

-. Περιμένετε από ποιον;

Β. Από την ομάδα των αξιωματικών. Είχανε έρθει σε επαφή μαζί του και είχανε πάρει, σου λέω, μια επιταγή από τον Νικήτα τον Βενιζέλο, που δεν είναι και πολύ κουβαρντάς, εδώ είναι γνωστό για τον Νικήτα. Και ο Νικήτας πήγε και ακούμπησε σε δικούς του αυτό το θέμα. Και εγώ λοιπόν έμαθα αυτά τα δύο πράγματα. Ότι πήγε στην σύσκεψη που έκανε πριν φύγει και τους είπε για το σχέδιο, και ότι ο Πλάτος μου λέει, ότι κατά πάσα πιθανότητα έχει προδοθεί το σχέδιο.[2] Μετά …

 

[1] Οι απόστρατοι του 1935 είναι τουλάχιστον πάνω από 65 ετών το 1967. Ο Βαρδινογιάννης ίσως μπλέκει τις περιπτώσεις παράλληλα με την άνεση με τον οποία χειρίζεται τους μεγάλους αριθμούς.

[2] Σχετικά με το ίδιο θέμα αναφέρεται και ο Παπαγεωργόπουλος στη δική του συνέντευξη που θα αναρτηθεί… αργότερα  Ο Βαρδινογιάννης αναφέροντας αυτήν την περίπτωση με τη σύσκεψη στο Ηράκλειο και την κάθοδο των 100 αξιωματικών κ.λ.π. συμπίπτει σε μερικά σημεία με τον Παπαγεωργόπουλο ο οποίος συμπληρώνει την αποτυχία της σχεδίασης μετά τη συνάντηση στο σπίτι του Ουρανού και τους πυροβολισμούς του Φοίβου Ιωαννίδη και ως εκ τούτου τη σύλληψή του. Η σύλληψη φυλάκιση κλπ του Ιωαννίδη είναι γεγονός, κάποια σύσκεψη γνωρίζουμε πως έγινε, κάποιο ρόλο έπαιξε και ο Βενιζέλος σε όλα αυτά αλλά περί της καθόδου εκατό και πλέον αξιωματικών στην Κρήτη και κινητοποίησης δυνάμεων από χωριά και βουνά της Κρήτης προς το παρόν επιφυλασσόμαστε.

Βιβλιοπαρουσίαση «Η δικαιοσύνη…» & «Το γηροκομείο του παραδείσου»

Απριλίου 19, 2015

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗΣ » Η δικαιοσύνη σου…»  &  «Το γηροκομείο του παραδείσου» ..

Η Πολύτιμη Ιθαγένεια

Απριλίου 2, 2015

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΝΕΙΛΟ

 

Κοπάναγε μ’ ένα σκεπάρνι  τη γυρισμένη ανάποδα σιδερένια σκάφη, κι είχε ιδρώσει,

-Μα τι κάνεις εκεί, θα την στραβώσεις, αν δεν την τρυπήσεις κιόλας, του μίλησε έντονα  που παραξενεύτηκε εκείνος, σηκώθηκε, τον κοίταξε χαμογελώντας μάλλον αμήχανα…

-Δε θα ξεκολλήσει αλλιώτικα το τσιμέντο, αφεντικό, του απάντησε αλλά αυτός ήθελε  να ‘χει το πάνω χέρι.

-Αν το ‘χατε χρησιμοποιήσει από χθες δε θα έπηζε, τόνισε, πετάνε βρε συ λάσπη οι μαστόροι, ούτε μια κουταλιά δεν αφήνουν να πήξει, ορίστε τώρα, άντε να καθαρίσεις το σκαφίδι, του αντιγύρισε και ξανάσκυψε ο εργάτης χωρίς να πει τίποτα. Είχε δίκιο βλέπεις ο άλλος που έστριψε να φύγει μετανιωμένος ήδη που μίλησε έτσι. Μα τι βλάκας είμαι, σκέφτηκε, τούτος δω δείχνει φιλότιμος, τον είχε προσέξει απ’ αρχής, δεν άφηνε τίποτα στην τύχη, είχε καλύψει τα μεγαλύτερο μέρος του σπιτιού εξωτερικά δοκιμάζοντας αν ήταν κουφωμένος ο σοβάς, οπότε δε δίσταζε να τον ξεκολλήσει, καίτοι έτσι αυξανόταν η δουλειά του.

– Αιγύπτιος είναι, του ‘χε πει ο μικροεργολάβος, από χρόνια ήρθε στην Ελλάδα, έχει κάνει και οικογένεια εδώ, τον προτιμάω γιατί είναι εντάξει…

– Αφεντικό, να σου πω κάτι, τον σταμάτησε σκουπίζοντας τα χέρια του, μπορείς να μου πεις τι λέει τούτο το χαρτί, κι έβγαλε από ‘να φάκελο όχι ένα μα τρία φύλλα. Τα πήρε το «αφεντικό» με ύφος … τι ύφος είχε πράγματι, του κατέχοντος περί τα χαρτιά, του γνωρίζοντος καλά τη γλώσσα, του μορφωμένου έναντι αμόρφωτου;  Οχτώ σειρές τίτλος απέπνεαν σεβασμό αν όχι φόβο, ίσως και τα δυο μα και κάτι ακόμα, απροσδιόριστο.

Ελληνική Δημοκρατία, άρχισε να διαβάζει δυνατά, Αποκεντρωμένη Διοίκηση  Αττικής, Γενική Διεύθυνση Εσωτερικής Λειτουργίας, Διεύθυνση Αστικής Κατάστασης και Κοινωνικών υποθέσεων Αθηνών Α΄, Τμήμα Πολιτογράφησης, Ταχ. Διεύθυνση Υπατίας 6 κλπ κλπ Πληροφορίες… τηλέφωνο…. Αμάν ρε παιδί μου, αμάν μονολόγησε,

Καταλαβαίνεις μέχρις εδώ για τι πρόκειται, τον ρώτησε και τότε τον κοίταξε καλύτερα,  ο άνθρωπος αυτός αγωνιούσε τόσο που είχε αρχίσει να ιδρώνει!

– Κοινοποίηση εισήγησης της Επιτροπής Πολιτογράφησης, συνέχισε στο Θέμα,

– Ααα έχεις κάνει αίτηση να πολιτογραφηθείς Έλληνας, ξαναρώτησε με έκδηλο ενδιαφέρον πια.

– Μάλιστα, κύριε, ξέρω να μιλάω ελληνικά αλλά ακόμα δεν καταλαβαίνω καλά να διαβάζω, πέστε μου σας παρακαλώ. Εκλιπαρούσε πια, πέρασε στο δεύτερο φύλλο χωρίς να διαβάζει δυνατά, τον έπιασε κι αυτόν η αγωνία, δεν θα ‘θελε να ‘ναι κομιστής δυσάρεστης είδησης.

Πρακτικό συνεδρίασης ήταν το χαρτί με τα ανάλογα στοιχεία, ημερομηνία, χώρο, ονόματα της τριμελούς επιτροπής με δικαίωμα ψήφου, της γραμματέως και τεσσάρων εισηγητών του Τμήματος Πολιτογράφησης «χωρίς δικαίωμα ψήφου» μουρμούρισε τελειώνοντας και αυτό το φύλλο, Μα πού στο διάολο είναι η απόφαση, γκρίνιαξε, είχε τώρα ταυτιστεί μαζί του, όσο τον έβλεπε να τρέμει περιμένοντας το αποτέλεσμα. Πρόσεξε τα μάτια του ενώ γύριζε στο τελευταίο φύλλο.  ΕΙΣΗΓΗΣΗ, έγραφε στην κορυφή και χωρίς να δει τα ενδιάμεσα, προφανώς θα ήταν η αιτιολογία, κοίταξε κατ’ ευθείαν στο τέλος,

Η Επιτροπή εισηγείται ΘΕΤΙΚΑ για την πολιτογράφησή του, διάβασε δυνατά και μόνο που δεν τον αγκάλιασε ανακουφισμένος. Είδε την έκφρασή του εκείνος παρά κατάλαβε τι εννοούσε μ’ αυτό που διάβασε.

– Τι πάει να πει, κύριε, τι λέει το χαρτί, ρώτησε τρέμοντας πια.

– Βρε ΘΕΤΙΚΑ, σου είπα, θα πει αποδέχονται την αίτησή σου και εισηγούνται θετικά, τι δεν καταλαβαίνεις;

– Καταλαβαίνω αυτά που λέτε αλλά δεν ξέρω, είναι καλό για μένα;

– Εννοούν πως προτείνουν να γίνεις Έλληνας, αυτό το καταλαβαίνεις, τον ρώτησε χαμογελώντας, και κείνος ξεφύσησε σαν να του ανακοίνωσαν πως κέρδισε πρώτο λαχνό στο λαχείο!

– Δηλαδή με δέχονται;

– Αυτή η επιτροπή ναι, σε δέχεται, αλλά χρειάζεται ακόμα να κάνει δεκτή την εισήγηση και η Α.Δ. Αττικής, μάλλον η αστυνομία δηλαδή, έτσι γράφει εδώ, λίγη υπομονή ακόμα, Μαγντί, συμπλήρωσε, μη βιάζεσαι, κράτα λίγο τον ενθουσιασμό σου, και του εξήγησε καλύτερα …

Γύρισε μέσα και τον παρατηρούσε πίσω απ’ την κουρτίνα να βάζει με περίσσια φροντίδα το πολύτιμο έγγραφο στη θήκη στο μηχανάκι του. Ο Αιγύπτιος είχε οικογένεια με δύο παιδιά γεννημένα εδώ, Απ’ αυτά θα μάθω κι εγώ καλύτερα τα ελληνικά, του είχε πει με περηφάνια, ενώ η Επιτροπή (με κεφαλαίο το Ε  παντού στο έγγραφο) ήταν σαφής στην αιτιολογία της θετικής εισήγησης, Εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα πριν από δεκαεπτά χρόνια… δύο τέκνα… σπουδάζουν εδώ… το ένα ήδη με  ελληνική ιθαγένεια… ο ίδιος ομιλεί καλά την ελληνική…  γνωρίζει γεωγραφία και… ιστορία της Ελλάδας… ενήμερος της πολιτικής κατάστασης… εργάζεται, συνεπής προς τις υποχρεώσεις του… μπορεί να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας… κατανοεί τον τρόπο σκέψης και την κουλτούρα των πολιτών της χώρας… έχει προσαρμοστεί στην ελληνική πραγματικότητα…

Τι άλλο δηλαδή θα χρειαζόταν ένας Έλληνας, αναρωτήθηκε, Να αγαπήσει και τούτον τον τόπο, απάντησε μόνος του και θυμήθηκε κείνον που απαντούσε πυροβολώντας με την καραμπίνα στους εργάτες απ’ τη χώρα του Νείλου, που ζήταγαν το μεροκάματό τους… τότε πρόσεξε μέσα απ’ την κουρτίνα τον Μαγντί στην άλλη πλευρά του δρόμου να σκουπίζει τα μάτια του, ο άνθρωπος έκλαιγε!

Περί χούντας, αξιωματικών, Καραμανλή και Σειρηνίδη από τον Δήμου

Μαρτίου 27, 2015

Μια και πήραμε φόρα με τις συνεντεύξεις/συζητήσεις πάλι, ας δούμε και τι έλεγε ο Δήμου, δέκα περίπου χρόνια πίσω, για τη δικτατορία, τις ένοπλες δυνάμεις και την αντιμετώπισή της από τους αξιωματικούς του στρατού, για τον Σειρηνίδη, τις μεταπολιτευτικές τοποθετήσεις των οπαδών της χούντας (κυρίως περί Καραμανλή), για…

 

 

Συνέντευξη με τον επίτιμο αρχηγό ΓΕΕΦ και διοικητή στρατιάς αντιστράτηγο ε.α. Δημήτριο Δήμου  (Δ) την Τετάρτη 27 Οκτωβρίου 2004

———————————————————————————————

 

Κ.            Κύριε Δήμου τι τάξη της Σχολής Ευελπίδων είστε;

Δ.            1968.

Κ.            Πότε βγήκατε δηλαδή; Ποιος είναι ο τίτλος σας σήμερα ως αποστράτου αξιωματικού; Και ποια είναι η ηλικία σας;

Δ.            Είμαι της τάξης του 1962, εξήλθα δηλαδή της Σχολής Ευελπίδων το 1962 ως ανθυπολοχαγός, έχω περίπου υπηρετήσει στο στρατό 41 χρόνια και ο τίτλος μου είναι «επίτιμος διοικητής της ελληνικής στρατιάς και τέως αρχηγός του γενικού επιτελείου της εθνικής φρουράς της Κύπρου»

Κ.            Όταν λέτε της «ελληνικής στρατιάς»  εννοείτε της πρώτης στρατιάς η οποία νομίζω ότι βρίσκεται υπό κατάργηση τώρα.

Δ.            Ναι, ήμουν διοικητής της πρώτης εθνικής στρατιάς, με έδρα τη Λάρισα η οποία εν καιρώ πολέμου είχε την κύρια ευθύνη των επιχειρήσεων προς ανατολάς και προς βορρά.

Κ.            Σε μια συζήτησή μας μου είχατε αναφέρει ένα γεγονός όπου ο διοικητής της Σχολής Ευελπίδων σε προεκλογική περίοδο κάτι είπε στους ευέλπιδες. Το επαναλαμβάνετε;

Δ.            Το 1961 ο κύριος Βέλλιος τότε για να στείλει τη Σχολή ομαδικά, να ψηφίσουν οι ευέλπιδες βάσει καταστάσεων τις οποίες είχαν συντάξει, μας είπε ότι υπάρχει πλήρης ελευθερία σε ό,τι αφορά την επιλογή τού τι θα ψηφίσει ο καθένας μας και ως προς το Κόμμα και ως προς τη δημοκρατική του διάθεση και είχε πει, αν θυμάμαι καλά, τα ονόματα των κυρίων Ράλλη, Ροδόπουλου, Τσάτσου, που έχουμε δικαίωμα επιλογής (για να ψηφίσουμε). Τώρα κάποιο από τα ονόματα αυτά μπορεί να μην είναι το ακριβές αλλά αυτή ήταν η φιλοσοφία της εντολής του στρατηγού – διοικητού Βέλλιου.

Κ.            Εννοείτε δηλαδή ότι σας ανέφερε τέσσερα – πέντε ονόματα για να …….

Δ.            Τρία ονόματα ανέφερε, όλα ήτανε εκ της ΕΡΕ.

Κ.            Του Καλατζή δεν σας το ανέφερε που ήτανε από τη Φθιώτιδα που καταγόντουσαν και οι δύο;

Δ.            Όχι, ανέφερε ονόματα μόνο για την περιφέρεια της Αθήνας που θα ψηφίζαμε.

Κ.            Αυτό εκφράζεται, ερμηνεύεται ότι σας πέρασε το μήνυμα ότι θα ψηφίζατε μόνο την ΕΡΕ;

Δ.            Εξυπακούεται αυτό, ναι.

Κ.            Ένα έγγραφο με τίτλο «Έκθεσις επί των Διεξαχθεισών εν Κύπρω Πολεμικών Επιχειρήσεων από 20 Ιουλίου έως 18 Αυγούστου 1974 (Διαπιστώσεις, Σχόλια, Συμπεράσματα)» τι είναι; Μου  το δώσατε εσείς.

Δ.            Νομίζω ότι είναι η πιο έγκυρη στρατιωτική έκθεση η οποία συνετάγη για την εισβολή στην Κύπρο, συγκεκριμένα κατά τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων Αττίλα Ι και Αττίλα ΙΙ.

Κ.            Θα μου πείτε πως βρέθηκε στα χέρια σας;

Δ.            Περιστασιακά βρέθηκε στα χέρια μου, δεν θυμάμαι πώς ακριβώς, αλλά κάποιος συνάδελφος μου την προσεκόμισε που μου ζήτησε να διατηρήσω την ανωνυμία του.

Κ.            Που σημαίνει ότι είστε σίγουρος ότι είναι πρωτότυπη αυτή η έκθεση και αυθεντική.

Δ.            Περί της αυθεντικότητάς της δεν έχω καμία επιφύλαξη, θα έλεγα μάλιστα με βάσει τη στρατιωτική διαβάθμιση και  αξιολόγηση των εγγράφων ότι θα τη χαρακτήριζα «Α1».

Κ.            Δηλαδή αξιοπιστία «Α» και η πηγή……..

Δ.            Αξιοπιστία «Α» και ακρίβεια «1».

Κ.            Συμφωνείτε με τα συμπεράσματα που γράφει αυτή η έκθεση και την οποία δεν έχω προλάβει να διαβάσω;

Δ.            Ναι. Θα έλεγα με το τεράστιο ποσοστό των συμπερασμάτων, όπως θα δείτε έχει και επιμέρους συμπεράσματα, δεν έχει μόνο τα γενικά συμπεράσματα, συμφωνώ.

Κ.            Κύριε Δήμου σχημάτισα την εντύπωση από αλλεπάλληλες συζητήσεις που είχαμε ότι στη διάρκεια της δικτατορίας 67 – 74 λόγω της στάσης σας απέναντι στο δικτατορικό καθεστώς είχατε υποστεί διάφορες διώξεις. Μπορείτε να το αιτιολογήσετε; Πώς μπορεί να αποδειχθεί αυτή η σχέση σας με τη δικτατορία;

Δ.            Εννοείτε να αποδειχθεί με έγγραφα και με μαρτυρίες;

Κ.            Έχετε κατ’ αρχήν έγγραφα στη διάθεσή σας;

Δ.            ‘Έχω μια ανάκριση η οποία διεξήχθη τότε από τον στρατηγό Ραψομανίκη ο οποίος με κάλεσε και μου είπε ότι ως εχθρό της Επαναστάσεως θα με διώξει από το στρατό, και βεβαίως αυτή η ανάκριση υπάρχει ακόμα, ένα κομμάτι της στο αρχείο με ό,τι μπορούσα να κρατήσω εγώ τότε από πλευράς αναφορών δικών μου και από πλευράς διαταγών, που μου ερχόντουσαν για να λάβω γνώση. Το κύριο μέρος της δικογραφίας βεβαίως ετηρείτο απόρρητο από εμένα και απρόσιτο και ποτέ δε μπόρεσα να λάβω γνώση ολοκλήρου της δικογραφίας. Μόνο όταν στο τελικό στάδιο επενέβη ο στρατηγός Ζαγοριαννάκος, τότε μόνο αυτός μου διάβασε ένα μέρος μιας ογκώδους δικογραφίας που είχε σχηματιστεί εις βάρος μου, από την οποία μάλιστα που διάβασε μόνο ένα κομμάτι του πορίσματος.

Κ.            Από αυτό το τμήμα της προανάκρισης που λείπει από τα έγγραφα που εσείς διαθέτετε και μου τα έχετε δώσει……

Δ.            Ναι

Κ.            Από αυτό το τμήμα συνάγεται……από αυτό που λείπει, γιατί από αυτό που μου δώσατε μπορεί να βγαίνει κάποιο τέτοιο συμπέρασμα, ότι υφίστασθε μια δίωξη λόγω της στάσης σας στη δικτατορία, αλλά δεν αναφέρεται σαφώς μέσα ότι τα φρονήματά σας είναι εναντίον του καθεστώτος, επομένως υπονοείτε ότι στα έγγραφα που λείπουν και δεν διαθέτετε εσείς από το φάκελο το δικό σας, τον ατομικό σας φάκελο, θα υπάρχουν μέσα στοιχεία που θα αναλύουν τη στάση σας απέναντι στη χούντα;

Δ.            Νομίζω ότι η δικογραφία θα έχει στοιχεία, παρότι εγώ λόγω χαρακτήρος ποτέ δεν βγήκα να πω ότι ήμουν εναντίον της δικτατορίας, πράγμα που το γνώριζαν βέβαια όλοι οι συνάδελφοι τότε, αλλά δεν ήθελα λόγω χαρακτήρος να αποκομίσω δάφνες προς κάθε κατεύθυνση. Νομίζω πως κάνουμε το χρέος προς την πατρίδα εκάστοτε και δεν διεκδικούμε τίποτα.

Κ.            Είχατε μετατεθεί στην Τρίπολη το 1974;

Δ.            Όχι, είχα μετατεθεί στην Τρίπολη το έτος 1972.

Κ.            Εκεί είχατε κάποια συμβάντα……ήσαστε μάρτυρας και γνωρίσατε τον Σειρηνίδη.

Δ.            Ναι, πράγματι στην Τρίπολη, όπου ήταν ένας τόπος ας πούμε εξορίας για τους αντιφρονούντες του καθεστώτος της Επταετίας, πήγαιναν αξιωματικοί οι οποίοι δεν συμβιβαζόντουσαν με τη δικτατορία αλλά και οι στρατιώτες τότε που είχαν λάβει μέρος στο φοιτητικό κίνημα, και αυτοί ερχόντουσαν εκεί πέρα. Πράγματι εκεί συνάντησα τον κύριο Σειρηνίδη Κωνσταντίνο με τον οποίο γνωριζόμασταν από τη Σχολή Ευελπίδων διότι ήταν διοικούσα τάξη.

Κ.            Με είχατε αφήσει να καταλάβω ότι ο μεν Σειρηνίδης ήταν τοποθετημένος ήδη όταν τον συναντήσατε εκεί στην Τρίπολη αριστερά, και συγκεκριμένα στο Κομμουνιστικό Κόμμα, και όχι μόνο αυτό αλλά είχε και οργανική ίσως σχέση με αυτό το Κόμμα αυτό.

Δ.            Ναι, ο κύριος Σειρηνίδης όταν πήγα και γνώριζε την τοποθέτηση μου με προσήγγισε και μου εκμυστηρεύθη ορισμένα πράγματα, κατάλαβα ότι ήταν εναντίον της δικτατορίας, έκανε αγώνα εναντίον της δικτατορίας και αυτός και η σύζυγός του, ήταν θα έλεγα πραγματικά αγωνιστές, και κατάλαβα ότι έχει μια σύνδεση με τη νεολαία του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος. Πάντως αυτός πάντα τηρούσε το απόρρητο και προσπαθούσε να μη λέει πολλά λόγια, αλλά βεβαίως την τοποθέτησή του εναντίον της χούντας δεν την έκρυβε ποτέ.

Κ.            Μείνατε στην Τρίπολη από το 1972 μέχρι πότε;

Δ.            Στην Τρίπολη έμεινα από το 1972 μέχρι το 1974 περίπου, οπότε με την πτώση της χούντας εγώ τοποθετήθηκα στο λόχο ΕΣΑ Κιλκίς μαζί με όλους τους… μαζί με ένα μεγάλο μέρος των στρατονόμων που ήταν στο ΕΑΤ – ΕΣΑ, με αποστολή βεβαίως να μπορέσω να τους επαναφέρω στην τάξη και να μην αποτελούν απομονωμένοι στο Κιλκίς κίνδυνο για τη δημοκρατία.

Κ.            Όταν λέτε στρατονόμους εννοείτε τα στελέχη του στρατού ή τους στρατευσίμους…

Δ.            Στρατονόμοι είναι μόνο οι στρατεύσιμοι.

Κ.            Να γυρίσουμε λίγο στην Τρίπολη. Ζήσατε επομένως κάποια γεγονότα που συνέβησαν στην ανατροπή του Παπαδόπουλου από τον Ιωαννίδη το 1973 και στην πτώση της χούντας μετά από το πραξικόπημα που έκαναν κατά του Μακαρίου και την εισβολή των Τούρκων. Κάποια γεγονότα συνέβησαν στην Τρίπολη. Τι είχε συμβεί τότε;

Δ.            Στην Τρίπολη συνέβησαν αρκετά γεγονότα όπως π.χ. στην πτώση της μιας φατρίας Παπαδόπουλου και την ανατροπή της από την άλλη φατρία του Ιωαννίδη, ενθυμούμαι ότι τότε άλλαξαν και τα σύμβολα, έγινε μια ημιεπίσημη τελετή από το 2ο Γραφείο των επικεφαλής όπου καθήρεσαν τις εικόνες του Παπαδόπουλου, και μας ενημέρωσαν ότι Αρχηγός μας θα είναι πλέον ο Ιωαννίδης. Και βεβαίως τότε μετά την πτώση της φατρίας Παπαδόπουλου τοποθετήθηκε, αν θυμάμαι πολύ καλά, ένας ικανός αξιωματικός ως προς το επάγγελμα, αλλά πρωταγωνιστής της χούντας τότε, ο κύριος Κουρκουλάκος Μιχαήλ. Και θυμούμαι αυτήν την οξύμωρη συνάντηση αντιχουντικών και αντιΙωαννιδικών μέσα στο ίδιο κέντρο.

Κ.            Ποιο ήταν το κλίμα κάτω από αυτές τις συνθήκες μεταξύ αντιχουντικών και χουντικών αξιωματικών του στρατού;

Δ.            Δεν ήταν καλό κλίμα, βεβαίως πάντα η πειθαρχία που πρωτεύει στο στρατό ξηράς και η εμφάνιση ηγετών – προ των στρατιωτών, δε επέτρεπε αντεγκλήσεις. Όμως το μίσος που υπήρχε ήταν φανερό. Και εξεδηλώθηκε αργότερα με την κατάταξη των εφέδρων και την κίνηση του κυρίου Σειρηνίδη τότε, να ζητήσει τη παραίτηση της χουντικής κυβερνήσεως από τον ασύρματο του τάγματος εφέδρων, στο οποίο είχε τεθεί επικεφαλής, διοικητής δηλαδή ο κύρος Σειρηνίδης.

Κ.            Εννοείτε ότι πριν τις 23 Ιουλίου, πριν την ανατροπή δηλαδή, πριν παραλάβει ο Καραμανλής Πρωθυπουργός ο Σειρηνίδης εξέπεμψε από τον ασύρματο σήμα προς την χουντική κυβέρνηση;

Δ.            Το σήμα το έχω κάπου στο αρχείο  μου, αλλά δεν μπορώ να θυμηθώ ακριβώς αν ήτανε την ώρα που ανεκοινώθη η επάνοδος του Καραμανλή ή με την επάνοδο του Καραμανλή. Εν πάσει περιπτώσει εκείνη τη μέρα περίπου την 23η ο Σειρηνίδης εξέπεμψε ένα σήμα. Το οποίο βεβαίως είχε και μια ατυχή κατάληξη διότι ενώ η χουντική διοίκηση του συντάγματος φοβήθηκε πάρα πολύ, και ο διοικητής της μεραρχίας Τριπόλεως φοβήθηκαν πάρα πολύ από το σήμα του Σειρηνίδη, εν τούτοις κατάφεραν με ένα τέχνασμα ενός χουντικού να τον συλλάβουν και να τον αποσπάσουν από τα χέρια των εφέδρων, που ήταν διοικητής τους και τον εκτιμούσαν αφάνταστα και να τον εγκλείσουν στο πειθαρχείο.

Κ.            Κάποιοι… κάτι που λέγεται ότι συνελήφθη ο διοικητής της … ο στρατιωτικός διοικητής εκεί της μονάδας και όχι ο Σειρηνίδης, αληθεύει;

Δ.            Δεν το ξέρω αυτό, εγώ ξέρω τα πραγματικά γεγονότα μόνο ότι …  θα θυμηθώ το όνομα αυτού του αξιωματικού κάποια στιγμή, ο οποίος ήρθε, πήγε μάλλον στο χώρο καταυλισμού του τάγματος του κυρίου Σειρηνίδη για κάποια άλλη δουλειά δήθεν, και όταν τον πήγε στο κέντρο τον συλλάβανε. Για άλλη σύλληψη δεν γνωρίζω.

Κ.            Αυτά πρέπει να γίνανε ή αυθημερόν στις 23 Ιουλίου ή την παραμονή.

Δ.            Την παραμονή. Εκεί 23 του μηνός, εκεί μέσα.

Κ.            Θα μου πείτε για τη σύλληψη του Σειρηνίδη στρατηγέ; Κατ’ αρχήν θυμάστε αν ήταν από την ώρα που είχε παραλάβει ο Καραμανλής την Κυβέρνηση ή έχουμε ακόμα χούντα όταν συλλαμβάνεται ο Σειρηνίδης στην Τρίπολη;

Δ.            Όχι. Ο Σειρηνίδης όταν συνελήφθη, είχε επανέλθει ο Καραμανλής. Δηλαδή πρέπει να ήταν 24 – 25 εκεί πέρα. Και ίσως και πιο πίσω ακόμα. Και η στιγμή της σύλληψης είναι όταν προσέρχεται αυτός ο αντισυνταγματάρχης με το αυτοκίνητο του συντάγματος, και συζητώντας με το Σειρηνίδη του είπε δήθεν αφενός «έμπα μέσα για να πάμε να τα πούμε» και τον άκουσε ο Σειρηνίδης και μπήκε μέσα στο αυτοκίνητο και τον πήρε. Δηλαδή σχεδόν τον απήγαγε. Και με το που φτάσανε στο κέντρο εκπαιδεύσεως, τότε έδειξε όλη του τη σκληρότητα αυτός ο αξιωματικός και τον συνέλαβαν και τον βάλαν συνοδεία να εγκλειστεί τότε ένας ταγματάρχης υπό τα όμματα των στρατιωτών στο πειθαρχείο.

Κ.            Ο Σειρηνίδης ήταν ταγματάρχης εν ενεργεία και είχε το τάγμα επιστράτων. Από τη γενική επιστράτευση δηλαδή που είχε κηρυχθεί για …

Δ.            Είχε κηρυχθεί γενική επιστράτευση και ο κύριος Σειρηνίδης… όπως όλοι οι αξιωματικοί των κέντρων, γιατί τότε διελύοντο τα κέντρα, ετίθεντο επικεφαλής μονάδων. Μία από τις μονάδες αυτές, ένα τάγμα πεζικού, συνεστήθη εις την Τρίπολην, συγκροτήθηκε με εφέδρους οι οποίοι προσήλθαν από πολλά σημεία της Πελοποννήσου και διοικητής του τάγματος ήταν ο κύριος Σειρηνίδης, ο οποίος βεβαίως κατάφερε αμέσως να μπει μέσα στην ψυχή των στρατιωτών, των εφέδρων, που ήταν μεγάλοι στρατιώτες αυτοί, και ήταν αποδεκτός με υπερηφάνεια από όλους τους στρατιώτες του.

Κ.            Η σκηνή που μου είχατε περιγράψει σε ένα εστιατόριο……μπορείτε να θυμηθείτε λεπτομέρειες πάνω σε αυτή τη σκηνή;

Δ.            Αυτό που μπορώ να θυμηθώ είναι ότι είχαμε πάει τότε με τον κύριο Σειρηνίδη να φάμε, και τον καλέσανε επειγόντως στο κέντρο εκπαιδεύσεως Τριπόλεως να επανέλθει. Διότι, αν θυμάμαι καλά τότε εκτελούσε και χρέη διοικητή τάγματος εκπαιδεύσεως, στο οποίο τάγμα υπηρετούσα κι εγώ, και ο κύριος Σειρηνίδης πίστευε ότι επρόκειτο περί ενέργειας της χούντας να τον απομονώσει από την παρέα, να τον πάει στο κέντρο και να τον συλλάβει. Όμως δεν ήταν τέτοιο πράγμα, ήταν εντελώς το αντίθετο. Θέλανε τότε να τον ενημερώσουν για τη κίνηση Ιωαννίδη, διότι είχε έρθει διαταγή ότι ο Ιωαννίδης ανέτρεψε τον Παπαδόπουλο και θα έπρεπε οι δυνάμεις οι ένοπλες να είναι πιστές πλέον στον Ιωαννίδη.

Κ.            Μπορείτε να θυμηθείτε κάποια χαρακτηριστικά του Βέλλιου όσον αφορά τις συνήθειές του;

Δ.            Ο Βέλλιος όταν ήρθε διοικητής της Σχολής Ευελπίδων, τουλάχιστον στα μάτια των ευέλπιδων, ήταν ένας στρατηγός ο οποίος είχε πρόσβαση στην Κυβέρνηση, και μπορούσε να κάνει οποιαδήποτε αλλαγή ή οποιαδήποτε τροποποίηση σε θέματα ή σε κανονισμούς της σχολής Ευελπίδων, διότι είχε όπως λέγανε όλοι τότε την προσωπική φιλία του Πρωθυπουργού της Ελλάδος. Τότε έκανε και τη Σχολή Ευελπίδων τετραετούς φοιτήσεως από τριετούς και την έκανε και Ανώτατο Εκπαιδευτικό Ίδρυμα. Ο ίδιος όμως, όπως βλέπαμε στη σκοπιά που μπαίνανε στην κεντρική πύλη, ήταν ένας άνθρωπος που του άρεσε η κοσμική ζωή, το χαρτάκι, το ποτό, όλα αυτά τα οποία συνέθεταν την προσωπικότητά του. Σε εμάς όμως τους ευέλπιδες ήταν πάρα πολύ αυστηρός και μπορώ να σας πω και ιδιαίτερα σκληρός.

Κ.            Κύριε Δήμου το λέτε πολύ ευγενικά: Ο Βέλλιος ήταν χαρτοπαίκτης; Του άρεσε το χαρτί πολύ;

Δ.            Του άρεσε το χαρτί, το είπα.

Κ.            Τι είπατε; ΄΄Χαρτάκι΄΄; Ο Βέλλιος τουλάχιστον επειδή κατάγομαι από τη Γραβιά, από όπου κατάγεται και αυτός, η φήμη που έχει στην περιοχή αυτή ήταν…

Δ.            Του άρεσε το χαρτί.

Κ.            Πέστε μου, ποια η γνώμη σας για την τοποθέτηση των στελεχών του στρατού ξηράς απέναντι στο καθεστώς από το 1967 μέχρι το 1974; Πως μπορείτε να κατανείμετε τους αξιωματικούς του στρατού ξηράς;

Δ.            Εγώ προσωπικά επειδή βίωσα αυτή την εποχή, και τη βίωσα και πολύ σκληρά, θα έλεγα ότι οι αξιωματικοί που είχαν προσήλωση στη δικτατορία ήταν πρώτα μια κατηγορία μικρή αυτών που συμμετείχαν στο πραξικόπημα και σε όλη τη μυστική κίνηση του πραξικοπήματος, ανεξαρτήτως αν ήταν σε αυτούς που έλαβαν μέρος στην εκτέλεση του σχεδίου ή στους εκπονητές του σχεδίου ή στους μυημένους στο σχέδιο. Όλοι αυτοί ήταν μια κατηγορία και θα έλεγα ότι ήταν ας πούμε οι «αυτόφωτοι» της χούντας. Αυτοί είχαν και μια δική τους πολύ σοβαρή αλληλεγγύη έναντι όλων των άλλων, και γνώριζαν πάρα πολύ καλά μέχρι που φτάνουν τα όρια αυτής της διακριτικής γραμμής «αυτόφωτων» της χούντας. Ήταν μια μεγάλη, δεύτερη κατηγορία, πολύ μεγάλη κατηγορία, οι οποίοι ήθελαν να φανούνε με λόγους και έργα ως υπηρετούντες τις λεγόμενες τότε ΄΄αρχές της Επαναστάσεως΄΄. Είναι αυτοί οι οποίοι απεδέχθησαν, μετά χαράς θα έλεγα, την κίνηση του Παπαδόπουλου, και οι άνθρωποι αυτοί ήσαν ικανοί για όλα. Δηλαδή και να κατασκοπεύσουν συνάδελφο, και να προβούν σε πράξεις υπέρ της δικτατορίας και να πάνε σε χωριά και πόλεις, όπως εχρησιμοποιούντο τότε οι αξιωματικοί, να μιλήσουν για το πραξικόπημα. Και υπήρχε και μια τρίτη κατηγορία αξιωματικών, οι οποίοι ήταν και αυτοί αρκετοί και δεν ήθελαν και δεν ενέκριναν τη χούντα, όμως φοβούνταν να μιλήσουν και στις περισσότερες των περιπτώσεων εκτελούσαν όλα τα διατασσόμενα από τους πρωτεργάτες της Επαναστάσεως χωρίς αντίρρηση. Όμως στο βάθος τους ήταν εναντίον της επταετίας. Και τέλος υπήρχε μια ελαχίστη κατηγορία μικρών αξιωματικών, οι οποίοι δεν υπολόγιζαν αυτά τα πράγματα και όποτε τους εδίδετο ευκαιρία, αραιά και που, εξεδηλούντο εναντίον της Επαναστάσεως της 21ης Απριλίου, όπως ελέγετο τότε. Ήταν δηλαδή άνθρωποι αντιχουντικοί εκ πεποιθήσεως.

Κ.            Δεν υπήρχε μεταξύ των χουντικών, των οπαδών της επταετίας, δεν υπήρχε κάποιος αριθμός αξιωματικών του στρατού ξηράς, ο οποίος είχε αγνές προθέσεις και πίστευε πραγματικά σε αυτό που αποκαλείται ΄΄η ιδεολογία της επαναστάσεως΄΄;

Δ.            Η δεύτερη κατηγορία των αξιωματικών στην οποία αναφέρθηκα προ ολίγου ήταν αυτή η κατηγορία. Και αν όχι όλοι, τουλάχιστον το 90% αυτής της κατηγορίας δηλαδή αυτών που με χαρά υπεδέχθησαν τα νάματα και τις ….  του πραξικοπήματος, είναι αυτοί οι αγνοί πατριώτες πράγματι οι οποίοι… οι περισσότεροι λοιπόν από αυτούς που εκτελούσαν τις διαταγές της χούντας, ήταν αγνοί πατριώτες, οι οποίοι έβλεπαν τον κίνδυνο, όπως τους έλεγαν, του έθνους από τα κομμουνιστικά στοιχεία και είχαν πειστεί ότι πράγματι το κίνημα του Παπαδόπουλου θα έφερνε στην πατρίδα μας καλύτερες μέρες και ένα καθολικό, θα έλεγα, πατριωτισμό και έναν ελληνισμό όπως τον ονειρεύονταν αυτοί και όπως τον είχαν διδαχθεί στα στρατιωτικά σχολεία.

Κ.            Τι ποσοστά δίνετε σε αυτές τις κατηγορίες των αξιωματικών του στρατού ξηράς, όπως τις περιγράψατε; Και ένα δεύτερο ερώτημα στρατηγέ, πως εξηγείτε ότι κανείς δε βρέθηκε από αυτούς τους αγνούς οπαδούς της ΄΄Επαναστάσεως΄΄, σε εισαγωγικά,  κανείς δε βρέθηκε να αυτοκτονήσει μετά την απώλεια εθνικού εδάφους στην Κύπρο;

Δ.            Η ερώτησή σας είναι πολύ καλή. Θα έλεγα ότι το ποσοστό αυτό δεν υπερέβαινε το 7%. Ενώ η δεύτερη κατηγορία ήταν ένας τεράστιος, όγκος ανθρώπων, δε μπορώ να τον προσδιορίσω ακριβώς, θα πρέπει να υπερέβαιναν το 70%. Εδώ υιοθετώ λοιπόν τις δύο μεγάλες κατηγορίες των ανθρώπων. Από την άλλη με ρωτάτε πως δεν αυτοκτόνησαν. Οι αξιωματικοί του στρατού ξηράς θα έλεγα ότι περάσανε μια τεράστια κρίση συνειδήσεως ως προς το τι συνέβη στην Κύπρο. Νομίζω ότι, βαλβίδα ανακουφίσεως ως προς τις εκρήξεις τις συνειδησιακές υπήρξε το γεγονός ότι κι η πολιτεία και η ηγεσία προσπάθησαν να παρουσιάσουν στους αξιωματικούς ότι στην Κύπρο δεν έλαβε χώρα ο ελληνοτουρκικός πόλεμος. Η μια βαλβίδα λοιπόν ήταν αυτή. Δηλαδή «δεν ντροπιάσατε τη σημαία σας, αφού δεν έγινε πόλεμος». Και αυτή η αρχή κρατούσε για πολύ χρόνο και από τις κυβερνήσεις και εναντίον μάλιστα και των ανθρώπων των στρατιωτικών που πολέμησαν στην Κύπρο. Το δεύτερο είναι ότι οι αξιωματικοί τότε θεώρησαν ότι στην Κύπρο συνέβη μια προδοσία με πρωτεργάτες τους Αμερικάνους. Γι’ αυτό θα δείτε ότι και πάρα πολλά στελέχη του ελληνικού στρατού που… ήταν αμερικανοτραφή… εν τούτοις θα δείτε ότι από το 1974 και εντεύθεν μέσα στο στρατό ξηράς φοβούνται το κύμα των αντιαμερικανών αξιωματικών. Για μένα που έζησα τη Σχολή Ευελπίδων αμέσως μετά τη μετεμφυλιακή… δηλαδή εγώ μπήκα στη Σχολή Ευελπίδων το 59, ήταν δεδομένο ότι εφόσον είσαι αξιωματικός, είσαι και θιασώτης των Αμερικανών. Και δεν θυμάμαι τότε στην καριέρα μου ποτέ ως νεαρός αξιωματικός μέχρι τα γεγονότα του 74, να υπήρχε νεαρός αξιωματικός ο οποίος να καταφέρεται κατά της Αμερικής στις συζητήσεις που γινόντουσαν, και γινόντουσαν τότε πολλές συζητήσεις, του ποιος είναι ο ισχυρότερος και πώς θα γίνει ο πόλεμος μεταξύ Αμερικανών και Σοβιετικών. Όμως μετά το 74, και αυτό πάλι λειτούργησε ανακουφιστικά ως προς τα συναισθήματα των αξιωματικών, οι αξιωματικοί αρχίζουν και γίνονται αντιαμερικανοί, ιδίως μετά τις γνωστοποιηθείσες ενέργειες όλων αυτών οι οποίοι έλαβαν μέρος στη συνομωσία κατά της Κύπρου, και εννοώ, όπως καταλαβαίνετε, κυρίως τον Κίσινγκερ.

Κ.            Οι Αξιωματικοί του στρατού ξηράς στρέφονται και κατά της πολιτικής ηγεσίας μετά το 74; Στρέφονται δηλαδή και κατά του Καραμανλή συγκεκριμένα;

Δ.            Η πρώτη κατηγορία των αξιωματικών και περίπου ένα πολύ μεγάλο ποσοστό της δεύτερης κατηγορίας, ειδικά όμως η πρώτη κατηγορία αξιωματικών των καθαρώς χουντικών πάντα, θεωρούν, και το διατυμπανίζουν αυτό, ότι η Κύπρος δεν έπεσε λόγω στρατιωτικών ή λόγω πολέμου. Η Κύπρος έπεσε λόγω των ενεργειών των πολιτικών οι οποίοι, λέγουν αυτοί, αντήλλαξαν την Κύπρο ως θυσία για την επάνοδό τους στην εξουσία. Και ως πρωτεργάτη όλης αυτής της προδοσίας θεωρούν τον Καραμανλή. Σε αυτήν την κατηγορία είναι όλοι της πρώτης κατηγορίας που ανέφερα και ένα μεγάλο μέρος της δεύτερης κατηγορίας. Θα ήταν όλοι της δεύτερης κατηγορίας, αν δεν υπήρχε αυτός ο πολιτικός προσανατολισμός των ενόπλων δυνάμεων προς τους ΝΔ και ΠΑΣΟΚ. Η οποία απορρόφησε ως ΝΔ ένα μεγάλο ποσοστό της δεύτερης κατηγορίας από αυτούς που σας ανέφερα. Επαναλαμβάνω όμως ότι οι καθαρώς χουντικοί αξιωματικοί θεωρούν ως μεγάλο εχθρό τους τον Καραμανλή και αυτό το διατυμπανίζουν.

Κ.            Αυτό το στηρίζουν μήπως στο γεγονός ότι ο Αττίλας ΙΙ δεν έχει συγκρούσεις μεταξύ Τούρκων εισβολέων και Ελλήνων και Ελληνοκυπρίων στρατιωτικών στην Κύπρο;

Δ.            Δεν έχει συγκρούσεις; Όχι, αυτό το στηρίζουν σε όλη την πολιτική του Καραμανλή, στο ότι δεν ενίσχυσε την Κύπρο, στο γεγονός ότι είχε, όπως λένε αυτοί, συμφωνήσει να δοθεί η Κύπρος ως αντάλλαγμα για να μπορέσουν να έρθουν αυτοί πίσω. Διότι οι Αμερικανοί δεν θέλανε οπωσδήποτε τον Μακάριο, ο οποίος έκανε τότε τις προσεγγίσεις με τη Σοβιετική Ένωση, όλα αυτά, θεωρούν οι χουντικοί αξιωματικοί, ότι είναι η κίνηση Καραμανλή η οποία έφερε το κυπριακό σε αυτήν την κατάσταση.

Κ.            Αυτό θα προϋπόθετε συνεργασία Ιωαννίδη στο παρασκήνιο με Αμερικανούς, Τούρκους και πολιτικούς…….

Δ.            Όχι, όχι, αυτοί λένε το αντίθετο ακριβώς. Ότι ο μεν Ιωαννίδης δρούσε και συνεννοείτο με ένα κλιμάκιο της CIA, το οποίο δεν είχε καμιά εξουσία, και το κλιμάκιο αυτό δεν έκανε τίποτε άλλο παρά αυτό που λέμε στις στρατιωτικές επιχειρήσεις, μια «απασχόληση» του Ιωαννίδη, του δικτάτορα της εποχής εκείνης, μια «απασχόληση», ούτως ώστε, όπως λένε αυτοί, να δράσουν οι πολιτικοί και να συμφωνήσουν τα πάντα με τους Αμερικανούς και τον Κίσινγκερ ως προς την επάνοδό τους, με, το ξαναλέω, θυσία της Κύπρου. Ο Ιωαννίδης ποτέ δεν θα λάβαινε μέρος σε μια συζήτηση μεταξύ Αμερικανών και παλαιών πολιτικών. Αυτό είναι δεδομένο. Εκείνο που όλοι αυτοί ισχυρίζονται, είναι ότι ο Καραμανλής είχε απευθείας συνεννόηση και με τους Αμερικανούς και με τους Τούρκους. Άλλωστε αν θα δείτε και στις συνεντεύξεις του, ο Παττακός, ο οποίος δεν είναι μια και δύο… είναι και στα βιβλία του, τα οποία είναι δηλωτικά ως προς αυτά που σας λέγω, ισχυρίζεται αυτά τα πράγματα. Ισχυρίζεται δηλαδή ότι όλη η κίνηση ήταν κίνηση των πολιτικών και μάλιστα βάζει πλειστάκις και το επιχείρημα «ας ανοίξουν το φάκελο της Κύπρου, αν τολμάνε, για να δουν ποια είναι η αλήθεια και να πούνε και την αλήθεια στον ελληνικό λαό». Αυτά ισχυρίζονται αυτοί επαναλαμβάνω, χωρίς να θέλω να πω ότι όλη η Β΄ κατηγορία των αξιωματικών το πρεσβεύει αυτό. Ένα μεγάλο κομμάτι της β΄ κατηγορίας έχει στραφεί προς τον πολιτικό – κομματικό αγώνα των αξιωματικών για κάτι καλύτερο στη ζωή τους.

Κ.            Εκτός του Σειρηνίδη που αναφέρατε εσείς, πιστεύατε τότε ότι υπήρχαν και άλλοι κομμουνιστές εν ενεργεία;

Δ.            Εγώ δεν συνάντησα κανένα. Και τον Σειρηνίδη  άργησα να καταλάβω αν ήταν κομμουνιστής ή δεν ήτανε. Εγώ στην αρχή τον Σειρηνίδη, και τώρα ακόμα, τον έβλεπα ως έναν άνθρωπο πολύ -πολύ συμπαθή προς εμένα, και ως έναν άνθρωπο ο οποίος κατά κάποιον τρόπο ήταν άξιος θαυμασμού, διότι εκινείτο εναντίον της χούντας και μάλιστα σε περίοδο δύσκολη. Αλλά κομμουνιστή αξιωματικό μπορώ να σου πω δεν θυμάμαι να συνάντησα του στρατού ξηράς.

 

*******

ΕΝΑΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΑΝΑΡΧΙΚΟΣ

Μαρτίου 25, 2015
Τα παρακάτω στοιχεία αναρτώνται ως συμπλήρωμα στην προηγούμενη ανάρτηση με τη συνέντευξη του Γρηγοριάδη, ενός άλλου αξιωματικού (γιατρού του πολεμικού ναυτικού) που δήλωνε μαρξιστής για όλο το διάστημα που υπηρέτησε εν ενεργεία. Και ως ερμηνεία της παρουσίασης των δύο αυτών στελεχών του στρατεύματος μπορεί να θεωρηθεί η «δικαίωση» της  έκφρασης του Μπονάνου το 1977 σε ένα βιβλίο-παραλήρημα (Η αλήθεια, Αθήνα 1986… σ.199) για το θέμα ΚΚΕ και ένοπλες δυνάμεις «Αι ορδαί των μητραλιών του ΚΚΕ…»

Ο Κ. Σειρηνίδης, ταγματάρχης του στρατού

 

Για την σχέση Σειρηνίδη με ΚΚΕ και τα γεγονότα που συνέβησαν το 1975 στο κέντρο επιστράτευσης Τρίπολης όπου συνυπηρετούσαν, αναφέρθηκε ο αντιστράτηγος Δ.Δήμου στις 27-10- 2004 σε συζήτηση που θα αναρτηθεί. Ο Σειρηνίδης  αρνήθηκε να δώσει συνέντευξη και σε συζήτηση που επιδιώχθηκε από τον γράφοντα στις 3-11-2004, δήλωσε πως ιδεολογικά ανήκει και δραστηριοποιείται στο χώρο των αναρχικών. Και τούτο  μετά την αποχώρησή του από το ΚΚΕ το 1989 (πριν τη γνωστή διάσπαση  και την διάλυση του ενιαίου Συνασπισμού). Με το ΚΚΕ ο Σειρηνίδης συνεργάζεται ως ανεξάρτητος μετά την απόταξή του από το στρατό το 1978. Στις εκλογές επίσης του 1981 κατέρχεται ως υποψήφιος συνεργαζόμενος στο Νομό Σερρών και στις επόμενες του 1984 στον Πειραιά. Έκτοτε δραστηριοποιείται ως στέλεχος ενταγμένο στον κομματικό μηχανισμό του ΚΚΕ ( του τμήματος της Κεντρικής Επιτροπής για θέματα εξωτερικής πολιτικής και εθνικής άμυνας).  Ένα βιβλίο του που εκδίδεται από τον  εκδοτικό μηχανισμό του ΚΚΕ  Η Στρατιωτική Παρουσία των ΗΠΑ στην Ελλάδα, μελέτη του ΚΜΕ  (Κέντρου Μαρξιστικών Ερευνών) ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ, Αθήνα 1983, δεν αφήνει περιθώρια για αμφιβολίες πού είναι τοποθετημένος εκείνο το διάστημα. Είναι καθαρές θέσεις του ΚΚΕ.

Ο Σειρηνίδης γεννήθηκε στη Νέα Ιωνία του Βόλου το 1938 και εισήλθε στη Σχολή Ευελπίδων το 1957 απ’ όπου αποφοίτησε ανθυπολοχαγός πεζικού το 1960. Αργότερα πήρε τα πτυχία Νομικής και Πολιτικών Επιστημών. Μιλούσε αγγλικά και γαλλικά. Το 1974 με την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο είναι  ταγματάρχης στην Τρίπολη επικεφαλής τάγματος επίστρατων, που στην πλειοψηφία τους είναι ΄΄ανεπιθύμητοι΄΄ για τη χούντα (εξ ου και η τοποθέτηση του Σειρηνίδη αλλά και άλλων στελεχών του στρατού στο κέντρο επιστράτευσης της Τρίπολης). Συγκεντρώνει, εξοπλίζει  και οργανώνει το τάγμα στο οποίο απευθύνεται και ουσιαστικά στασιάζει. Στέλνει τηλεγράφημα την ίδια ημέρα της εισβολής ζητώντας την παραίτηση της χούντας. Συλλαμβάνεται αλλά μεσολαβεί η μεταπολίτευση και με την αμνηστία ελευθερώνεται. Δεν ξεχνούν το Σειρηνίδη και με την πρώτη ευκαιρία καταγγέλλεται και ασκείται ποινική δίωξη από τον ΥΕΘΑ Αβέρωφ για προσηλυτισμό στρατιωτικών στο ΚΚΕ. Η κατηγορία για προσηλυτισμό καταπίπτει στο στρατοδικείο Θεσσαλονίκης όπου δικάζεται το 1978. Καταδικάζεται όμως σε εξάμηνη φυλάκιση γιατί εξύβρισε κάποιον ως χουντικό, πράγμα που το παραδέχθηκε. Την ίδια ημέρα παραπέμπεται σε πρωτοβάθμιο και στη συνέχεια σε δευτεροβάθμιο ανακριτικό συμβούλιο με το ερώτημα της απόταξης που συντελείται σύντομα. Δεν προσφεύγει σε διοικητικά δικαστήρια.  Αρνήθηκε να δώσει οποιοδήποτε έγγραφο σχετικό με τις υποθέσεις της πειθαρχικής και ποινικής του δίωξης. Είναι η πιο ενδιαφέρουσα γνωστή περίπτωση στελέχους των ΕΔ που μετεμφυλιακά εμπλέκεται με το ΚΚΕ. Άφησε να διαφανεί  πως  από την αρχή της δικτατορίας  είχε ανάμειξη, και  δραστηριοποιήθηκε αντιδικτατορικά μέσα από τον παράνομο μηχανισμό του. Εν τούτοις δεν στοιχειοθετείται η αναβίωση ΚΟΣΣΑ (Κομματική Οργάνωση Στρατού και Σωμάτων Ασφαλείας)με τον Σειρηνίδη (χωρίς να αποκλείεται) της μορφής που ο διωκτικός μηχανισμός του μετεμφυλιακού κράτους θεωρούσε ως σίγουρο. Το ΚΚΕ  στη συγκεκριμένη περίπτωση θα πρέπει να οργάνωσε και συντήρησε σε δράση ένα στέλεχος των ΕΔ εν αποστρατεία κατά της  δικτατορίας. Για την μετά την απόταξή του δραστηριότητα στο χώρο του ΚΚΕ δεν χωρούν αμφιβολίες, αφού δικάζεται (καίτοι αθωώνεται) για κάτι τέτοιο και αργότερα εντάσσεται στον κομματικό μηχανισμό πλήρως. Δε θα ‘πρεπε να ξενίζει  η περίπτωση συνεργασίας στελεχών των ΕΔ ως αποστράτων και σ’ αυτό το Κόμμα. Εξ άλλου η προπολεμική γενιά των στελεχών των ΕΔ είχε δώσει πολλούς που υπηρέτησαν το ΚΚΕ και στη διάρκεια της πολυτάραχης δεκαετίας του 1940 και μετεμφυλιακά.  Μεταδικτατορικά πλήθος αξιωματικών ε.α.  ασχολούνται και είναι οργανωμένοι κυρίως στα δύο μεγάλα κόμματα, εξ ου και η κυριαρχούσα  έκφραση ΄΄κλαδική αποστράτων΄΄ του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ. Το ίδιο με την ΠΟΛΑΝ (Πολιτική Άνοιξη) και το ΔΗΚΚΙ (Δημοκρατικό Κοινωνικό Κίνημα)  σε μικρότερους αριθμούς. Πάντως όσο περνούν τα χρόνια μεταπολεμικά τόσο και λιγοστεύπουν οι αξιωματικοί που υποστηρίζονται από Κόμματα και ακλέγονται βουλευτές. Ο Σειρηνίδης του στρατού, ο Γρηγοριάδης  και  Ντουνιαδάκης πρόσφατα του ναυτικού είναι οι μόνοι αξιωματικοί προέλευσης παραγωγικών σχολών που εδώ και σαράντα χρόνια κόσμησαν τις λίστες του ΚΚΕ σε εκλογές.

ΕΝΑΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΗΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΣ ΣΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ

Μαρτίου 25, 2015
Η ανάρτηση αυτή γίνεται για όσους ενδιαφέρονται για τέτοια θέματα (δικτατορία, ένοπλες δυνάμεις, αξιωματικοί, αντίσταση, κομμουνισμός…). Δεν σηματοδοτεί τίποτε το γεγονός πως εμφανίζεται ( η ανάρτηση) μέρα σαν και τη σημερινή

Ο γιατρός Γρηγοριάδης, πρώην Δήμαρχος Ηρακλείου

 

 

Ο Γρηγοριάδης είναι ο μόνος γνωστός αξιωματικός προελεύσεως μεταπολεμικά παραγωγικής σχολής στελεχών των ΕΔ (της Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων Θεσσαλονίκης- ΣΑΣ) που εντάχθηκε σε κομμουνιστική οργάνωση, συνελήφθη για την δραστηριότητά του στα πλαίσια αυτής της οργάνωσης στη διάρκεια της δικτατορίας, και δικάστηκε γι’ αυτό. Στη μεταπολίτευση ασχολήθηκε με την πολιτική και διετέλεσε Δήμαρχος Ηρακλείου Αττικής. Η ιδιότητα του γιατρού επισκίασε αυτήν του στρατιωτικού. (Η περίπτωση του Κ. Σειρηνίδη είναι διαφορετική και παρά την πίεση του γράφοντος, αρνήθηκε να καταγραφεί συζήτηση που διεξήχθη σπίτι του, επικαλούμενος ιδεολογικούς λόγους ως Αναρχικός, όπως δήλωσε. Εν τούτοις κάποια  στοιχεία που σχετίζονται με τη δικτατορία αλλά και με το ΚΚΕ παρατίθενται έστω σε υποσημείωση.[1])

Ηράκλειο 12 Νοεμβρίου 2003

-. Με τον γιατρό Γιώργο Γρηγοριάδη τέως δήμαρχο Ηρακλείου, απόστρατο υποναύαρχο του πολεμικού ναυτικού τάξης εξόδου 1959 από τη ΣΑΣ Θεσσαλονίκης. Στο σπίτι του στο Ηράκλειο. Ήδη μου είπες ότι έχεις μια ιδιότυπη ιστορία και αναφέρθηκες μόλις στην μητέρα σου. Πες μου λοιπόν με δύο λόγια αυτή την ιστορία της οικογενείας σου.

Γ. Θα σου πω για αυτό, θα σου πω. Ο πατέρας μου γεννήθηκε στη Δράμα σε μια πολύ συντηρητική οικογένεια. Ο πατέρας μου είναι απότακτος του …, όχι απότακτος, κυνηγημένος το ’35 Βενιζελικός. Κυνηγημένος το ’35 γύρισε από την Θεσσαλονίκη που ήταν με τα πόδια στη Δράμα όταν τον διώξανε από εκεί. Ένας άνθρωπος προοδευτικός που χάλασε, θα έλεγα, στον εμφύλιο πόλεμο. Δηλαδή στο μετεμφυλιακό κράτος ο πατέρας μου βρέθηκε ακροδεξιός. Δεξιός έως βασιλικός. Είμαστε μια οικογένεια φεουδαρχική, ήτανε ο φεουδάρχης της περιοχής στη Δράμα. Είχε κάπου 27.000 στρέμματα για να καταλάβεις, φεουδάρχης …

-. Άρα γιατρέ έχουμε μια οικογένεια δεξιά έως ακροδεξιά …

Γ. Βασιλική. Η μητέρα μου ήταν πρόεδρος της φανέλας του στρατιώτη στη Δράμα. Δηλαδή όλα μέσω θα έλεγα της Κ.Υ.Π. για να καταλάβεις. Ήτανε υποψήφια του Μαρκεζίνη στις εκλογές. Ο Μαρκεζίνης ήτανε τότε προοδευτικός, στις εκλογές το ’55 ή το ’56 δεν θυμάμαι. Ο πατέρας μου δεν ανακατευόταν με τα πολιτικά, όμως η μάνα μου ήτανε και δηλωμένο στέλεχος της ακροδεξιάς. Πήγε στη κηδεία τής Φρειδερίκης, στο γάμο του Παύλου του εγγονού, της στέλνανε οι βασιλικές οργανώσεις όλο το υλικό που είχαν, γιατί ήτανε σταθερό στέλεχος των βασιλικών, όλοι οι απανταχού παρόντες. Και έχει πλάκα όταν την πάω για να ψηφίσει, ξέρουν τι ψηφίζω εγώ και ξέρουν η μάνα μου επίσης τι ψηφίζει παντού και έχει πλάκα που την πάω εγώ να ψηφίσει κάθε τόσο.

-. Έτσι γιατρέ μου δίνεις το δικαίωμα, να ρωτήσω, τι ψηφίζεις έκτοτε; Αφ’ ότου συνειδητοποίησες και άρχιζες να βάζεις το χέρι στην κάλπη.

Γ. Επί δικτατορίας δεν είχαμε ψηφίσει τίποτα όπως θυμάσαι. Δηλαδή τι να ψηφίσουμε; Παρά μονάχα σταλμένοι από τον στρατό να ψηφίσουμε … Όταν ήμουνα μαθητής, ψήφισα τη μάνα μου γιατί ήταν υποψήφια. Και ψήφισα το ’55 – ’56 Μαρκεζίνη επειδή είχα τη μάνα μου υποψήφια του Μαρκεζίνη. Στα στρατό συνέβη το πρώτο και αξίζει τον κόπο να σου το πω γιατί πιθανώς θα φωτίσει τον τρόπο που {ασπάζομαι}… καταρχάς την Μαρξιστική ιδεολογία.

-. Σχολή ιατρικής προφανώς.

Γ. Στρατιωτική ιατρική σχολή Θεσσαλονίκης. Με παρέπεμψαν στα 20 μου χρόνια και δικάστηκα ως άθεος, στρατοδικείο αυτό … πειθαρχικό συμβούλιο στη στρατιωτική ιατρική σχολή … Ευτυχώς φύλαξα το παραπεμπτικό και είναι άξιο λόγου γιατί θα γελάσεις πάρα πολύ άμα διαβάσεις τι γράφει μέσα αυτός που με ανάκρινε για να με παραπέμψει. Πέρασα λοιπόν στα 20 μου χρόνια από το πειθαρχικό συμβούλιο της σχολής με το ερώτημα της απολύσεως, έλεγε εκεί. Γιατί ήμουνα άθεος. Έβαλα παύλα εκεί που λέει θρήσκευμα στο πανεπιστημιακό δελτίο που μας δίνουν να συμπληρώσουμε. Μας δίνανε ένα πανεπιστημιακό δελτίο σε μια εποχή δύσκολη, ’55 – ’56, ακόμη μετεμφυλιακό κράτος. Εγώ έβαλα παύλα εκεί που λέει ΄΄θρήσκευμα΄΄ για να καταλάβεις. Είχα αντιληφθεί ότι δεν υπάρχουν Θεοί και επειδή δεν ήθελα να γράφω … έβαλα παύλα εκεί που λέει θρήσκευμα. Έχω στη διάθεση σου το κείμενο της παραπομπής μου. Αξίζει το κόπο να το μελετήσεις και να δεις με ποιον τρόπο λειτουργούσε τότε το μετεμφυλιακό κράτος.

-. Στην στρατιωτική ιατρική ποια ήταν τα μηνύματα που πήρες και τι σου έμεινε όταν βγήκες γιατρός πλέον, αξιωματικός;

Γ. Τα μηνύματα που πήρα μου φαίνεται ότι ήταν ότι υπάρχει ένα κράτος που βολεύει εμάς τους προνομιούχους. Είμασταν εμείς οι προνομιούχοι, η δεξιά. Γιατί φυσικά με όποιον μίλησα σε εκείνο το μέρος, μου έλεγε ότι μόνο η δεξιά είναι η εθνική παράταξη. Ήμουνα εθνικόφρων με την έννοια του … Θα θυμάσαι την έννοια του εθνικόφρονα βέβαια, όπως αυτή είχε δοθεί από τα πάντα πια, από την πραγματικότητα, από τα βιβλία, από τα δελτία της ασφάλειας και τα λοιπά. Ήμουνα ο σούπερ εθνικόφρων, υπέρ εθνικόφρων.

-. Πως συμβιβάζεται να είσαι άθεος εθνικόφρων;

Γ. Συμβιβάζεται. Γύρω στα είκοσί μου ανακάλυψα ότι δεν υπήρχε κανένας λόγος να έχουμε Θεούς και ότι ομοίως, δεν πήγαινε καλά με την εθνικοφροσύνη. Διάβαζα πάρα πολύ πρέπει να σου πω. Το μεγάλο μου ελάττωμα ήταν ότι διάβαζα και το βλέπεις.[2] Διάβαζα πάρα πολύ. Ότι έντυπο υπήρχε το διάβαζα και αυτό με ώθησε σιγά – σιγά να ανακαλύψω πως δεν υπάρχουν Θεοί. Το δήλωσα ευθαρσώς και αν δεν ήμουνα ο αδιαμφισβήτητος πρώτος φοιτητής του πανεπιστημίου θα με είχανε αποτάξει. Κέρδισα 3 με 2 το στρατοδικείο γιατί πάτησα στο 1ο άρθρο του Συντάγματος που λέει ότι οι Έλληνες έχουν ανεξιθρησκία, έχουν δικαίωμα να έχουν όποια θρησκεία θέλουν και χάρη σε αυτό είπα ότι μπορώ να έχω και να μην έχω και καμία θρησκεία. Αν τις αρνηθεί κανένας όλες μία – μία, μπορεί να μην έχει και καμία στο τέλος. Και έτσι χάρη στο άρθρο 1ο του Συντάγματος δεν με απέταξαν επειδή ήμουνα ο πρώτος φοιτητής και με 3 – 2 κέρδισα, με δύο μήνες φυλακή.

-. Βγαίνεις όμως το 1959 αξιωματικός και είσαι ένας αξιωματικός άθεος αλλά εθνικόφρων;

Γ. Εθνικόφρων ναι. Όπως το λες, έχεις δίκιο. Άθεος αλλά ακόμα εθνικόφρων.

-. Κατατάσσεσαι στο ναυτικό και σταδιοδρομείς κανονικά μέχρι; …

Γ. Κατατάχτηκα στο ναυτικό, στο βασιλικό ναυτικό τώρα, ξέρεις, χαρά, το 1959 δια βασιλικού διατάγματος. Πως και έγινε στο ναυτικό; Πολύ απλό. Τελειώσαμε μονάχα οι πρώτοι μαθητές, και είχαμε δηλώσει όλοι ναυτικό και αεροπορία. Όλη η σχολή δήλωνε ότι θέλει να πάει ναυτικό και αεροπορία. Οι πρώτοι είχανε επιλογές, εγώ ήμουνα πάντα …, είχα μηδέν προσόντα, μηδέν διαγωγή, ήμουνα όλο φυλακισμένος και είχα μηδέν διαγωγή, μηδέν προσόντα … Έπαιρνα πάντα μηδέν αλλά είχα άριστα πανεπιστημιακά και καθώς περάσαμε μόνον εφτά, πήγαμε τέσσερις ναυτικό και τρεις αεροπορία. Δηλαδή το ναυτικό εκείνο τον χρόνο έπαιρνε τέσσερις και η αεροπορία τρεις, έτσι; Ήθελα να πάω στο ναυτικό που πιάνανε οι πρώτοι ενώ ήμουνα τελευταίος από μηδέν – μηδέν. Στη σχολή ήμουνα μέσα στους εφτά που πέρασαν την πρώτη περίοδο.

-. Έχεις τις ποινές που είχες πάρει στη στρατιωτική ιατρική;

Γ. Δεν τις έχω. Όμως περί αυτού μπορούν να μαρτυρήσουν δεκάδες συμμαθητών.

-. Έρχεται η δικτατορία και αποστρατεύεσαι στις 24 Αυγούστου το 1967. Γιατί;

Γ. Για το λόγο ότι είχα δηλώσει πολύ πιο μπροστά ότι είμαι αριστερός, ότι υποστηρίζω τις αρχές του Κ.Κ.Ε. και είμαι ένας των αξιωματικών κρατώντας την ‘Αυγή’.

-. Μπορείς να επαναλάβεις; Δεν το κατάλαβα. Έχουμε μείνει στο ότι βγήκες από τη σχολή, είσαι εθνικόφρων,  άθεος και τον Αύγουστο του ’67 αποστρατεύεσαι διότι προηγουμένως έχεις δηλώσει ότι είσαι κομμουνιστής. Εξήγησε το σε παρακαλώ.

Γ. Στο μεσοδιάστημα, και είναι μεγάλο μεσοδιάστημα γιατί οχτώ χρόνια υπηρέτησα τελικά στο ναυτικό, είχα την ευκαιρία να κάνω πολλά πράγματα. Πρώτα από όλα να πάω στην Αμερική. Εκεί τα πράγματα άλλαξαν πολύ. Είδα από κοντά μια κοινωνία δομημένη, το 1962 πήγα στην Αμερική. Με έστειλε το ναυτικό στην Αμερική για να παραλάβουμε …, ήμουν σούπερ εθνικόφρονας και δεν υπήρχε ο φόβος να με εμποδίσουν από το να πάω στην Αμερική για να παραλάβουμε πλοίο. Παραλάβαμε το ‘Θύελλα’. Ήμουνα στο ‘Βέλος’ τότε. Υπηρετούσα στο ‘Βέλος’ και με έβαλαν να παραλάβουμε το ‘Θύελλα’. Είχα την τύχη να συναντήσω έναν λαμπρό αξιωματικό εκεί τον Κονοφάο, ένας λαμπρός αξιωματικός Δημήτρης Κονοφάος και τον Παππά ύπαρχο. Παππά και Κονοφάο, τους δύο λαμπρούς ανθρώπους της ζωής μου με τους οποίους συνδέθηκα μετά και στη δικτατορία … Έτυχε, λέω, πως τα φέρνει η ζωή καμιά φορά. Έτυχε. Όμως εγώ στην Αμερική άρχισα να αλλάζω. Δηλαδή άρχισα …, διάβαζα πολύ πάντα και διάβαζα ότι μπορείς να φανταστείς. Στην Αμερική όμως είχε μια εφαρμοσμένη κοινωνία επιτυχίας. Κοινωνία αφθονίας, κοινωνία καταναλωτική, κοινωνία καπιταλιστική, τον έβλεπα τον καπιταλισμό και είδα ξαφνικά ότι αυτή η κοινωνία δεν είναι ευτυχισμένη. Έμαθα ξαφνικά, συνειδητοποίησα … δεν ήμουνα από αυτούς, ότι αυτές οι κοινωνίες …, δεν είναι ο καπιταλισμός που (πίστευα διαφορετικά επειδή έτσι γεννήθηκα, έτσι μεγάλωσα εννοώ), δεν οδηγούσε πουθενά. Δεν είχε καμιά προοπτική ευτυχίας για το ανθρώπινο είδος. Πρέπει να σου πω ότι ήμουνα πάντα με το ανθρώπινο είδος, με το ανθρώπινο γένος ήμουνα πάντα σαν ένα τμήμα …, δεν ενδιαφερόμουνα για μένα προσωπικά, όσο για το τι είχανε οι άνθρωποι γύρω μου. Στην Αμερική λοιπόν διάβασα για πρώτη φορά, μη σου φανεί παράξενο, ένα βιβλίο που καταπολεμούσε τον κομμουνισμό. The (…) έγινε και ταινία αργότερα με τον Γκάρυ Κούπερ, The (…), ΄΄Ο Ιδιοφυής΄΄ θα λέγαμε. Που εξηγούσε με πιο τρόπο οι ιδιοφυείς άνθρωποι καταπιέζονται στα κομμουνιστικά καθεστώτα… περίπου. Αυτό ήτανε έναυσμα για να πω «Για στάσου. Είναι δυνατόν να είναι τόσο στραβοί οι Αμερικάνοι με τους εαυτούς τους που να μην βλέπουν το ουσιώδες; Ότι αυτή η κοινωνία δεν είναι ευτυχισμένη;»

-. Είπες σε μια στιγμή Γιώργο, ότι έμπαινες στα λεωφορεία των αξιωματικών …

Γ. Με την ‘Αυγή’.

-. … με την ‘Αυγή’ και δηλώνοντας ότι είσαι κομμουνιστής. Πότε έγινε αυτό;

Γ. Δεν χρειάζεται να το δηλώσω. Στις κουβέντες που κάναμε με τον Βαρούχα, θυμάμαι τον Βαρούχα να μου λέει «Καλά ρε, είναι δυνατόν να θέλεις να υπηρετήσεις στο ναυτικό και να είσαι κομμουνιστής;», «Μα γιατί να μην είμαι; Δεν είναι νόμιμη η ιδιότητα η κομμουνιστική; Δεν είναι νόμιμο το κομμουνιστικό; …» Δηλαδή δεν ήταν ακόμα. Ήμουνα κομμουνιστής ιδεολογικά.

-. Πότε γινόντουσαν αυτά;

Γ. Το ’63 – ’64 που ήμουνα στο ναυτικό νοσοκομείο του Πειραιά. Θυμάμαι ότι ήτανε πολύ γνωστό, οι αξιωματικοί με ξέρανε πια όλοι, ξέρανε … Αλλά ήταν η εποχή δύσκολη, όπου φαινότανε ότι κάτι αλλάζει στην πολιτική του τόπου μετά το ’63, θυμάσαι μετά τις διαστάσεις (…). Και φοβότανε πιστεύω ότι ΄΄για να τα λέει αυτός έτσι, για να μπορεί να λέει αυτός καθαρά…΄΄, εγώ τα έλεγα αθώα, καθαρά, γιατί ήμουνα πάντα καθαρός από μικρό παιδί. Επειδή δεν θα ανεχόμουνα να βλέπω τον εαυτό μου στον καθρέφτη και να λέει άλλα από αυτά που λέει κάθε μέρα

-. Ποια ήτανε η αιτιολογία της αποστρατείας σου; Τον Αύγουστο του ’67.

Γ. Είναι αστείο. Ήτανε ο Κονοφάος τότε, με ήξερε ο Κονοφάος από την Αμερική. Ο Κονοφάος ήτανε στο γραφείο του αρμόδιου που πήγα να τον αποχαιρετήσω στο Γ.Ε.Ν. και μου λέει «Καλά ρε γιατί σε αποστρατεύσανε; Γιατί σε αποστρατεύουνε εσένα, αξιωματικό τέτοιας ποιότητας; …» που πίστευε ο Κονοφάος. Το είπε και στο δικαστήριο ο Κονοφάος αυτό. «Πως γίνεται να αποστρατεύουν έναν αξιωματικό τέτοιας ποιότητας;» Του λέω «Προφανώς επειδή είμαι κομμουνιστής, αριστερός. Και είναι δεδομένο ότι είμαι αριστερός.» Λέει «Καλά και …» τα έχασε ο Κονοφάος. «Α έτσι …» Ο Κονοφάος βασιλικός βέβαια, «Α έτσι. Δεν το φανταζόμουνα. Δεν το είχα φανταστεί ποτέ.» Το λέω γιατί ο Κονοφάος που έτυχε να με ξέρει από μικρό, με είδε στο ναυτικό, με είδε στην Αμερική στο ναυτικό, έτυχε να ζήσουμε μαζί στο ναυτικό, ζήσαμε ώρες, μέρες για να παραλάβουμε ολόκληρο πλοίο, είχε δει από κοντά αυτή την μεταστροφή μου. Τους έκανα θεωρεία στο καρέ των αξιωματικών, τους εξηγούσα για ποιο λόγο, στοιχειώδη Μαρξιστική θεωρεία, για ποιο λόγο οι τάξεις έχουν να παίξουν ρόλο στην ιστορία, για ποιο λόγο η ιστορία δεν είναι μοναχά συνοθύλευμα κάποιων προσωπικών αποφάσεων αλλά είναι …

-. Ένα λεπτό. Ένα λεπτό Γιώργο. Τώρα δα είπες ότι στο καρέ ενός πολεμικού πλοίου, θα μου πεις ποιο χρόνο έκανες ανάλυση στοιχειώδους Μαρξιστικής θεωρίας;

Γ. Ναι.

-. Πριν την δικτατορία. Ποιο ήταν το πλοίο, πότε έγινε αυτό και πως δεν σε είχαν πιάσει από τότε;

Γ. Φαντάζομαι ότι δεν με είχαν πιάσει για το λόγο ότι ήτανε ευρύνους, πραγματικά ευρύνους ο Κονοφάος, άντρας, λεβέντης και ευρύνους ο Κονοφάος. Οπότε έχουμε τεράστια λειτουργική διαφορά οι δυο μας, αλλά ήταν άντρας ο άνθρωπος και θα εξηγήσω παρακάτω γιατί. Ο ευρύνους Κονοφάος και (…) και δεν τολμούσανε, και ο Παππάς ύπαρχος, πρόσεξε συγκυρία. Άνθρωποι δηλαδή που από μέσα τους λειτουργούσανε δημοκρατικά ανεξάρτητα από το μετεμφυλιακό κράτος το οποίο υπηρετούσανε. Λειτουργούσανε δημοκρατικά. Αυτοί λοιπόν οι άνθρωποι άκουγαν έναν αξιωματικό που δεν φαινόταν βλάκας, να έχει στοιχεία και να τεκμηριώνει απόψεις που αφορούσαν ό,τι μπορείς να φανταστείς, κοσμολογία, θεωρεία μαθηματικών, θεωρεία του κράτους, Λένιν με λεπτομέρειες, άκουγαν κάποιον να τεκμηριώνει στοιχεία κοινωνικά, το πώς δομείται μια κοινωνία και πως εξελίσσεται.

-. Δεν γνώριζες, δεν είχες υπ’ όψιν σου ότι λειτουργούσαν και προδικτατορικά υπηρεσίες οι οποίες … και δίκτυα ασφαλείας τα οποία ήταν αρμόδια να ξέρουν τι είναι οι αξιωματικοί, τι είναι τα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων;

Γ. Ήμουνα Α.Γ.Ε.Π. ο ίδιος, ήμουνα Αξιωματικός Γραφείου Ελέγχου Πληροφοριών, Α.Γ.Ε.Π.[3] Δηλαδή με είχαν βάλει Α.Γ.Ε.Π. και έγραφα για να καταλάβεις για τον αδερφό του Λυμπέρη του Χρήστου που υπηρετούσε τότε, έγραφα ό,τι μου λέγανε οι δύο χαφιέδες που είχε το πλοίο. Το πλοίο ‘Θύελλα’ είχε δύο χαφιέδες, ερχόντουσαν λοιπόν οι δύο χαφιεδούλες και μου λέγανε «Αυτός βγήκε έξω και διάβαζε ‘Νέα’.» Έλεγα «Και τι έχουν τα ‘Νέα’;» ρωτούσα εγώ. Περίεργο ας πούμε. Λέω πως διάολο θα εξελιχτούν στην Ελλάδα τα πράγματα. Και τι έχουν τα ‘Νέα’;

-. Για ποιον σου τα έλεγαν αυτά;

Γ. Νεαρός ναύτης Λυμπέρης που υπηρετούσε στο πλοίο ‘Θύελλα’, αδερφός του Χρήστου του Λυμπέρη, του γνωστού αργότερα Χρήστου Λυμπέρη.

-. Δεν κατάλαβα γιατρέ. Είπες ότι ο αδερφός του Λυμπέρη ήταν χαφιές δικός σου ως Α.Γ.Ε.Π. στο πλοίο και ερχόταν και κάρφωνε άλλους αξιωματικούς; Τι είπες;

Γ. Αντιθέτως είπα ότι μου κάρφωσαν τον Λυμπέρη τον αδερφό του αργότερα Α/Γ.Ε.Ν. Χρήστου Λυμπέρη του λαμπρού αξιωματικού, υπηρετούσε κατά σύμπτωση ως ναύτης στο πλοίο ‘Θύελλα’ όπου εγώ ήμουνα Α.Γ.Ε.Π.. Και ερχότανε δύο χαφιεδάκια, δεν θυμάμαι το όνομα τους, ασήμαντοι άνθρωποι, ερχόταν και μου καρφώνανε τι γινόταν μέσα στο πλοίο. Χαζές αναφορές σε έναν χαζό μηχανισμό που λειτουργούσε. Και μου κάρφωναν τον Λυμπέρη για να καταλάβεις. Και έλεγα «Τι έχει ο Λυμπέρης;» «Διάβαζε ‘Νέα’.» μου έλεγαν. «Αναγίγνωσκε ροζ τύπο.» Άκου ροζ τύπος ! Το έγραψα και εγώ γιατί μου φάνηκε πολύ αστείο, το έγραψα στην αναφορά μου τότε ως Α.Γ.Ε.Π. ότι «Μου δηλώνουν οι τάδε ότι τον τσάκωσαν να αναγιγνώσκει ροζ τύπο, τα ‘Νέα’.[4]» Τα ‘Νέα’!

-. Φτάνουμε στο 1967, γίνεται η δικτατορία …

Γ. Μη φτάσουμε γιατί είναι πολύ σημαντικό να σου πω ενδιαμέσως.

-. Να μου πεις. Ναι.

Γ. Γυρνάμε το ’63 στην Ελλάδα με το ‘Θύελλα’. Γιατρός εγώ. Εγώ πια πεπεισμένος ότι η κοινωνία πρέπει να αλλάξει, διαβάζω ότι μπορείς να φανταστείς, ότι υπάρχει στην αγορά Μαρξιστικό βιβλίο το παίρνω από την αρχή μέχρι το τέλος. Με την μανία που είχα με τα βιβλία και είμαι και γρήγορος αναγνώστης. Μου προσημειώθηκε πάρα πολύ γρήγορα μια άποψη για τον κόσμο και την κοινωνία όπως έχει φτιαχτεί. Ο λαμπρός Μαρξ βέβαια, η σπουδαία θεωρεία του, η αξεπέραστη θεωρεία του είναι ένα πράγμα που και τώρα στο λέω ύστερα από την πολύ μεγάλη αμφισβήτηση που έχουμε όλοι για τον Μαρξ …

-. Πες μου για τότε τι πίστευες γιατρέ. Για τότε.

Γ. Πίστευα σταθερά ότι εδώ είναι το κλειδί της επιτυχίας του ανθρώπου. Ότι εδώ πια είναι σίγουρα το κλειδί της επιτυχίας του ανθρώπου.

-. Γίνεσαι λοιπόν συνειδητός Μαρξιστής.

Γ. Ακριβώς. Ιδεολογικά λοιπόν. Δεν ήμουνα κομμουνιστής οργανωμένος πουθενά αλλά ήμουνα συνειδητός Μαρξιστής. Και το υπεράσπιζα φωναχτά. Στο ερώτημα σου τώρα, για να σου απαντήσω στο ερώτημα σου ‘Καλά δεν ήξερες ότι υπάρχει Κ.Υ.Π.;’ Τι Κ.Υ.Π. υπήρχανε και ΣΙΠ και όλα αυτά; Όταν εγώ ήμουνα Α.Γ.Ε.Π., εγώ με την αμφισβήτησή μου δηλωμένη παντού, ακουγόταν σε όλο το ναυτικό. Που φοβόταν το ναυτικό αυτή την πορεία, την λέγανε «Στα τρία είναι, μήπως και αυτός τα έχει καλά με τους Παπανδρέου και έρθουν στην εξουσία αύριο;» Φοβόταν προφανώς όλες αυτές τις …  που έχουν οι αξιωματικοί, το περιορισμένο μυαλό τους, που πάρα πολλοί από αυτούς ήταν απόφοιτοι κάποιας σχολής άσχετης, έχουν βγάλει μια σχολή και δεν ήταν τίποτα ποτέ, όλοι αυτοί οι άνθρωποι πιστεύανε ότι «Αυτός θα έχει κάποιες πλάτες για να τα λέει αυτά.» ή δεν ξέρω τι άλλο πιστεύανε. Ούτε μπήκα ποτέ στον κόπο να σκεφτώ τι μπορεί να σκέφτεται το σκοτισμένο μυαλό τους, αλλά πάντως δεν ήταν οι άνθρωποι που θα μπορούσαν να με κρίνουν και το κυριότερο που θα μπορούσα να το υπολογίζω εγώ. Στο ερώτημα σου λοιπόν ‘Δεν σκεφτόσουν ότι υπήρχε ο πίσω;’ Δεν σκεφτόμουν ούτε μπορώ να πω ότι υπήρχε τίποτα από πίσω. Τους είχα γραμμένους [5].

-. Θεωρείς τη μεγάλη πλειοψηφία των αξιωματικών της εποχής που αναφέρεσαι, δηλαδή μετά το ’60, τη θεωρείς χαμηλού επιπέδου κουλτούρας. Και γιατί;

Γ. Ο αδερφός μου υπήρξε αξιωματικός όπως ξέρεις, και αξιωματικός που εξέτισε όλη την καριέρα του κανονικά, δημοκρατικών πεποιθήσεων ο άνθρωπος, από την δική μου καταγωγή για να καταλάβεις. Που δεν έκανε καμιά Μαρξιστική παρέκκλιση, παρέμεινε εκεί που ήμασταν εμείς. Εθνικόφρων και παρέμεινε εθνικόφρων και δεν μπορώ να τον αδικήσω, γιατί ουδέποτε συμμετείχε σε τίποτα. Ένας ήσυχος άνθρωπος. Αυτοί οι ήσυχοι άνθρωποι ήταν επικίνδυνοι ως αξιωματικοί, γιατί ήταν ήσυχοι άνθρωποι σε μία εποχή που δεν ήταν ήσυχη. Ήταν ήσυχοι άνθρωποι σε μία εποχή που έβραζε ήδη για μεγάλες αλλαγές στην χώρα μας και όχι μόνο. Ήταν ήσυχοι άνθρωποι σε έναν αιώνα που έπρεπε να γίνουν αλλαγές, δραματικές αλλαγές σε όλον τον κόσμο.

-. Γιώργο σε ρώτησα εάν θεωρούσες χαμηλού επιπέδου κουλτούρας …

Γ. Σου απάντησα αλλά δεν το κατάλαβες.

-. … τη δεκαετία του ’60.

Γ. Σου απάντησα και δεν το κατάλαβες. Οι αξιωματικοί λοιπόν, ο αδερφός μου σου είπα για να καταλάβεις, χρησιμοποίησα τον αγαπημένο μου αδερφό για παράδειγμα για να καταλάβεις. Ο αδερφός μου και οι υπόλοιποι αξιωματικοί του πολεμικού ναυτικού που ήταν οπωσδήποτε σκάλες, κλίμακες πάνω από …

-. Μια παρένθεση Γιώργο. Εξακολουθείς να είσαι αριστερός και Μαρξιστής;

Γ. Βέβαια. Εξακολουθώ να είμαι αριστερός και Μαρξιστής, μαχόμενος μάλιστα σταθερά όταν είμαι δήμαρχος. Όταν δεν είμαι δήμαρχος, κάθε φορά που δεν είμαι δήμαρχος, είμαι υποψήφιος βουλευτής.

-. Πάμε στο ’67. 1967.

Γ. Να τελειώσω την παρένθεση που σου άνοιξα για να καταλάβεις την μεταστροφή. Σε όλο αυτό το διάστημα το δύσκολο, το κρίσιμο μέχρι το ’65, υπήρχε ο φόβος σε όλους τους άλλους φαντάζομαι … Και το είπα χαμηλού επιπέδου με την έννοια ότι δεν ήταν υποψιασμένοι για το τι συμβαίνει γύρω τους. Δεν είχαν διαβάσει επαρκώς. Και του ναυτικού ήταν καλό επίπεδο. Δηλαδή σε ότι συνάντησα στο στρατό ή συναντούσα παντού αλλού, το ναυτικό ήταν υψηλότατου επιπέδου επειδή είχε να αντιμετωπίσει τον Ιατρίδη στη Μέση Ανατολή ή είχε αντιμετωπίσει τον Λάσκο το ’35, είχε αντιμετωπίσει δηλαδή ανθρώπους με αξία και σε κινήματα που άξιζαν τον κόπο και το ναυτικό είχε ανοίξει ορίζοντες, είχε αλλιώτικους ορίζοντες. Οι αξιωματικοί του ναυτικού καλύτερα από όλους τους άλλους ήταν κάτω από το μέτριο από άποψη κοινωνική αν τους συνδέσεις με την υπόλοιπη κοινωνία. Αν δεις το ερώτημα σφαιρικά …

-. Για να το ολοκληρώσουμε λοιπόν το ερώτημα. Συνάντησες εκείνα τα χρόνια άλλους σαν και σένα προβληματιζόμενους και Μαρξιστές;

Γ. Μαρξιστές όχι. Ήταν ένας προβληματιζόμενος που συνάντησα όμως εκείνα τα χρόνια πριν την δικτατορία, ήταν ο Στεφανουδάκης δημοκρατικός αξιωματικός από την Κρήτη, που ήταν υποψιασμένος. Ο Στεφανουδάκης διώχτηκε αργότερα, ο Γιώργης ακτινολόγος γιατρός. Αυτόν τον υποψιασμένο συνάντησα, άλλους υποψιασμένους …, όπου έλεγα … Γιατί εγώ μιλούσα κάθε μέρα στο στρατό, στο λεωφορείο, στο νοσοκομείο όπου έλεγα ότι έλεγα και υπήρχε ένας αντίλογος. «Μα είναι δυνατόν να τα λες στα σοβαρά εσύ αυτά ένας τέτοιος άνθρωπος;» Θα σου εξηγήσω εκείνον τον καιρό την ατμόσφαιρα για να καταλάβεις πως ένας Μαρξιστής επιβίωσε, όπως επιβίωσα ως άθεος όλα τα χρόνια. Είχα δηλώσει ότι «Είμαι άντρας παιδαράς και κάντε ότι καταλαβαίνετε.» Ίσως με το νταηλίκι του ανθρώπου που είχε μεγαλώσει στη δεξιά, που ήξερε ότι είναι απρόσβλητος λόγω της ιδιότητας του αυτής και που μετά απέταξε την ιδιότητα αυτή και είπε «Δε πας στο διάολο, εγώ θα τα βγάλω πέρα μοναχός μου.» Το λέει και η ιστορία. Πράξη, τιμή και υπόληψη που λέει και ο Καβάφης.

-. Το ότι ήσουνα και γιατρός δεν σου έδινε και ένα επιπλέον πλεονέκτημα σε σύγκριση με τους άλλους;

Γ. Φαντάζομαι ναι. Δηλαδή υποθέτω ότι είχα την αίσθηση πάντα ότι μπορώ να στηριχτώ στον εαυτό μου και όχι σε έναν μισθό του βασιλικού ναυτικού. Ναι έχεις δίκιο. Χωρίς αμφιβολία έπαιξε.

-. Αποστρατεύεσαι Αύγουστο του 1967 με αιτιολογία ότι είσαι αριστερός ή κάτι τέτοιο.

Γ. Όχι τίποτα από όλα αυτά. Με αιτιολογία ότι είχα πάρει, νταής όπως πάντα, δεν ήμουνα καθόλου πειθαρχικός και είχα προκαλέσει την μήνη κάποιων … Ήμουνα ασύγκριτος γραμματέας της Α.Ν.Υ.Ε., της Ανωτάτης Ναυτικής Υγειονομικής Επιτροπής. Δεν μπορούσαν να ξεκολλήσουν από εμένα, μόνο εγώ μπορούσα να τα κάνω αυτά όλα, δεν υπήρχε κανένας που να ξέρει δηλαδή. Και επειδή τα έβαζα με τον πρόεδρο πάντα, αυτός ο πρόεδρος, ο Αναστασιάδης, λοξός τότε, μου έκανε ένα φύλλο ποιότητας που λέει προάγεται κατά αρχαιότητα, ένα φύλλο (όλα τα υπόλοιπα ήταν κατ’ επιλογή), μου έκανε ένα κατ’ αρχαιότητα και πάτησαν σε αυτό για να πουν ότι έχω μειωμένα προσόντα. Επειδή είχα προαχθεί κατ’ αρχαιότητα στο τελευταίο φύλλο ποιότητας. Πιθανώς έχοντας ακούσει και τις συνομιλίες μου, με έκρινε κατ’ αρχαιότητα προακτέο στις τελευταίες πριν το ’67 κρίσεις αξιωματικών. Και αυτό χρησιμοποιήθηκε ως αφορμή. Πήγα λοιπόν στον Κονοφάο και του είπα …, μου είπε «Ρε γιατρέ για όνομα του Θεού. Για μια κατ’ αρχαιότητα φεύγεις;» Του λέω «Όχι δεν φεύγω για αυτό. Φεύγω γιατί ξέρεις πολύ καλά ότι είμαι αλλιώτικος.»

-. Συλλαμβάνεσαι 20 Οκτωβρίου ’71.

Γ. Ακριβώς.

-. Από το 1967 μέχρι το 1971 τι συμβαίνει και σε συλλαμβάνουν με το Κ.Κ.Ε. εσωτερικού;

Γ. Με το Κ.Κ.Ε. εσωτερικού, ναι. Να σου πω τι συμβαίνει. Οργανώνομαι αμέσως στο Πατριωτικό Μέτωπο. Δεν ήξερα τα ακόλουθα ακόμα, ούτε ήξερα ότι θα πλησιάσουμε κομμουνιστικό κόμμα, δεν ήξερα …, δεν είχα … Εγώ ήμουνα ο ιδεολόγος Μαρξιστής που ήθελε να αλλάξει την κοινωνία. Δεν ενδιαφερόμουνα εγώ από πουθενά, μόλις με απέταξαν όμως είπα ότι εδώ υπάρχει ένα περιθώριο, δηλαδή …

-. Σε αποστράτευσαν δεν σε απέταξαν.

Γ. Με αποστράτευσαν ναι. Έχεις δίκιο. Μετά αναγνωρίστηκε ως απόταξη αυτό, νομικά αναγνωρίστηκε ως απόταξη αυτό όταν με επανέφεραν.[6] Με αποστράτευσαν φυσικά λόγω της ιδεολογίας μου που ήταν δεδομένη και γνωστή.

-. Πότε οργανώνεσαι στο ΠΑΜ.; Ποιος σε οργάνωσε;

Γ. Στο Πατριωτικό Μέτωπο οργανώνομαι από ξαδέρφη μου, οργανώνομαι από την Καλλισθένη Σμπαρούνη ξαδέρφη μου, (είμαι ανιψιός του Σμπαρούνη του μεγάλου γιατρού), τη γυναίκα του αδερφού του πατέρα μου και οργανώνομαι στο Πατριωτικό Μέτωπο από την Καλλισθένη Σμπαρούνη- Κύρκου, τη γυναίκα του Κύρκου του Λεωνίδα. Ο Κύρκος πολιτευτής της δεξιάς του Βενιζέλου, ο Μιχάλης ο Κύρκος και είχε γιο καταδικασμένο εις θάνατον ως αριστερό και αυτός πολύ αργότερα γνωστός πολιτευτής της αριστεράς, Λεωνίδα Κύρκο. Ήμουνα όλη την ημέρα στο σπίτι της θείας μου της Μαρίκας της Σμπαρούνη μαζί με την ξαδέρφη μου την Καλλισθένη την Σμπαρούνη. Την αγαπούσα πολύ και είχαμε τις ίδιες απόψεις. Μου είπε «Γιώργο πρέπει να οργανωθείς πια.»

-. Ποια ήταν η δραστηριότητα σου στα πλαίσια του ΠΑΜ., εσύ ένας απόστρατος γιατρός αξιωματικός του ναυτικού; Τι έκανες;

Γ. Ότι πληροφορίες συνέλεγε το ΠΑΜ., το τότε ΠΑΜ. δεν υπήρχε ακόμα …, δεν είχε γίνει η διάσπαση το ’68. Ότι πληροφορίες μάζευε το ΠΑΜ. τις διαβίβαζα στο εξωτερικό και αποτέλεσμα αυτής της δουλειάς μου ήτανε το κλείσιμο της πόρτας του Σημίτη στο ότι μας πέταξαν, την Ελλάδα, από το Συμβούλιο της Ευρώπης, έστελνα όλα τα βασανιστήρια των παιδιών. Είχα έναν τρόπο, ένα μέσον, μια αεροσυνοδό που με έπαιρνε και συναντούσε τον Φίλιππο τον γιο του Ηλία του Ηλιού, στο Παρίσι. Εγώ είχα το ψευδώνυμο ‘Ιπποκράτης’ τότε, ήμουνα ο ‘Ιπποκράτης’ λόγω ιατρικής ιδιότητας και με το ψευδώνυμο ‘Ιπποκράτης’ έστελνα όλα τα στοιχεία και πληροφορίες που είχαμε. Στοιχεία, ντοκουμέντα, γραπτά κείμενα, βασανιστήρια, χιλιάδες άνθρωποι βασανίζονταν, τα γράφαμε σε μικρά κομματάκια σαν τσιγαρόχαρτο …, τα είχαμε κάνει μικρά κομματάκια σαν τσιγαρόχαρτο …

-. Ποιοι τα γράφατε;

Γ. Τα γράφανε κάποιοι, μου τα φέρνανε έτοιμα και τα παρέδιδα. Τα παραλάμβανα από την Καλλισθένη Σμπαρούνη Κύρκου, τη γυναίκα του Κύρκου, φυλακισμένος ο Κύρκος τότε, τα παραλάμβανα από την ξαδέρφη μου τα έδινα σε μια αεροσυνοδό η οποία τα πήγαινε στο Παρίσι και τα παρέδιδε στον Φίλιππο Ηλιού, οργανωμένος στο Πατριωτικό Μέτωπο επίσης και Κ.Κ.Ε. εσωτερικού γιος του Ηλία Ηλιού.

-. Θυμάσαι την αεροσυνοδό αυτή πως την λένε;

Γ. Πως δεν θυμάμαι και μπορώ να την πω. Δεν ξέρω αν ασχολείται αυτή τη στιγμή η γυναίκα, λεγόταν Βασιλική, Βίκυ Σμυρλή.

-. Είσαι λοιπόν σε ένα δίκτυο του ΠΑΜ. …

Γ. Δεν είναι στο δίκτυο η Βίκυ. Η Βίκυ είναι αγαπημένη μου φίλη.

-. Εσύ είσαι σε ένα δίκτυο του ΠΑ.Μ., παρουσιάζεις μια δραστηριότητα συγκεκριμένη …

Γ. Ναι, ήμουνα ο μόνος …

-. Τροφοδοτείς το εξωτερικό, τους αντιστασιακούς του εξωτερικού με υλικό το οποίο χρησιμοποιείται …

Γ. Ως πολύγλωσσος, μιλάω τρεις γλώσσες, μπορούσα να μεταφράζω τα κείμενα αυτά από διάφορες πηγές για διάφορους προορισμούς. Τα μεταφράζω τα κείμενα αυτά, ό,τι προέκυπτε από τα βασανιστήρια, τις διηγήσεις τώρα των ταλαιπωρημένων, τα μεταφράζω και τα διαβιβάζω μέσω τις Βίκυς στο γραφείο στο Παρίσι που ήταν ο Πάγκαλος …

-. Να ολοκληρώσω το ερώτημα Γιώργο. Όλοι ξέρουν ότι είσαι ένας απόστρατος του ναυτικού.

Γ. Ναι.

-. Πώς σου εμπιστεύονται τέτοιου είδους αποστολές και όχι όσον αφορά τη δική σου θέση την ιδεολογική, αλλά όσον αφορά την τέως ιδιότητα σου;

Γ. Όλοι ξέρουν ότι έχω Μαρξιστική ιδεολογία και όλοι ξέρουν ότι είμαι αφοσιωμένος στην ιδέα της ανατροπής του καθεστώτος. Πραγματικά στην ανατροπή του καθεστώτος και ότι στοχεύω σε μια κοινωνία Μαρξιστική, σύμφωνα με τον Μαρξ. Που όμως το ’68 ήδη έχουμε δηλώσει εμείς τη διαφωνία μας και πιστεύουμε ότι αυτή θα είναι Σοβιετικού τύπου, ιδιαίτερα κομμουνισμός.

-. Γνωρίζεις ότι δεν έχουμε άλλη περίπτωση μετεμφυλιακά αξιωματικού εν ενεργεία ή απόστρατου, γνωστή περίπτωση αξιωματικού …

Γ. Δεν έχουμε. Δεν υπήρξε.

-. … που να οργανώνεται σε οργάνωση κατευθυνόμενη, καθοδηγούμενη από κομμουνιστικό κόμμα;

Γ. Φαντάζομαι ότι έτσι θα είναι γιατί πρέπει να είσαι ειδικός άνθρωπος για να σε εμπιστεύονται όπως λες. Και εμένα με εμπιστεύονταν όχι μόνο επειδή ήμουνα κοσμογύριστος αλλά επειδή προφανώς είχανε διαγνώσει ότι δεν είμαι προδότης, ότι δεν είμαι βαλτός, δεν είμαι όλα αυτά που θα μπορούσα να ήμουν στην εποχή μας προφανώς.

-. Από το ΠΑΜ. περνάς στο Κ.Κ.Ε. εσωτερικού.

Γ. Αμέσως μετά τη διάσπαση του ’68. Παίρνω μέρος ενεργό εκεί, γιατί έστελνα τότε με μια σειρά μηχανισμών που είχα αναπτύξει εγώ, είχα αναπτύξει ένα δίκτυο δικό μου από ανθρώπους που ήταν της αριστεράς όμως, τους είχα να μου μεταβιβάζουν βιβλία που τα εξώφυλλα τους ήταν διπλά και μέσα είχε κείμενα τεράστια που τα έστελνα επίσης στο εξωτερικό, ή στο Παρθένι ή στο (…), ραδιοφωνάκι στο (…) για να ακούν οι κρατούμενοι, είχα οργανώσει στο μέρος όπου χρειαζόταν γνώσεις και …

-. Ποιους Γιώργο είχες οργανώσει και έστελνες αυτό το υλικό στις εξορίες;

Γ. Ήταν οι αδερφοί Διονύσης και …, δύο τυπογράφοι. Οι οποίοι πήγαν τυπογράφοι για να ξέρουν πολύ καλά τα δεσίματα των βιβλίων. Και μου δένανε στα βιβλία ότι είχα να στείλω, πλούσιο υλικό, πολύ πράγμα. Ήταν έγγραφα πολλά που έπρεπε να πάνε ασφαλισμένα και ήταν μέσα σε εξώφυλλα. Έχω ένα, θα το βρω. Έχω ένα βιβλίο που το εξώφυλλο δεν πρόφτασε να φύγει γιατί με πιάσανε. Δεν πρόφτασε να φύγει και ήτανε για το Παρίσι μου φαίνεται.

-. Θυμάσαι τα ονόματα αυτού του δικτύου;

Γ. Τα ονόματα του δικτύου … Δεν ήταν δίκτυο, εγώ το είχα οργανώσει από τους γνωστούς μου και φίλους, όποιοι με αγαπούσαν έμπαιναν στο δίκτυο. Η Βίκυ η αεροσυνοδός ήταν αγαπημένη φίλη και έμπαινε στο δίκτυο, δεν είχε καμία σχέση με την ιδεολογία ούτε έκανε τίποτα η γυναίκα …

-. Οι τυπογράφοι;

Γ. Οι δύο τυπογράφοι ήταν οι αδερφοί Διονύσιος και …, θα το θυμηθώ δεν είναι δύσκολο καθόλου. Έχει και τυπογραφείο ο ένας, ο άλλος έχει τυπογραφείο εκεί στα Εξάρχεια που ήταν το στέκι μας, στα Εξάρχεια έμενα και εγώ τότε στην δικτατορία. Στα Εξάρχεια ήταν και οι τυπογράφοι, τους γνώρισα εκεί. Αδερφοί Αναστόπουλοι. Αναστόπουλος Διονύσης και θα θυμηθώ και τον άλλον.

-. Σε συλλαμβάνουν 20 Οκτωβρίου το 1971 ως μέλος του Κ.Κ.Ε. εσωτερικού. Όχι του ΠΑΜ.

Γ. Ως μέλος του Κ.Κ.Ε. εσωτερικού, ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής. Συλλάβανε όλη την Κεντρική Επιτροπή. Δεν ήξερα αν με συλλάβανε ως Κεντρική Επιτροπή ή ως Γραφείο Πόλης. Δεν ήμουνα στο οργανωτικό Κ.Κ.Ε. εσωτερικού, οργανωμένος σύμφωνα με τα κλασικά πρότυπα των κομμουνιστικών κομμάτων, με μεγάλες διαφορές στα δύο κομμουνιστικά κόμματα γιατί πια είχε γίνει η διάσπαση το ’68 μετά την Τσεχοσλοβακία. Ήταν κάπως διαφορετικά και εγώ ήμουνα στο μεταίχμιο. Ήμουνα δηλαδή εκεί όπου λειτουργούσε η Κεντρική Επιτροπή και η Επιτροπή Πόλης. Δηλαδή ανάμεσα στα δύο έμπαινα εγώ για να μεταβιβάζω αλληλογραφίες που τις πιο πολλές φορές …

-. Αυτό σημαίνει ότι ήσουνα ένα οργανωμένο κομματικό μέλος του Κ.Κ.Ε. εσωτερικού.

Γ. Ακριβώς.

-. Πως εξηγείς το γεγονός ότι η δίκη παίρνει μεγάλη δημοσιότητα;

Γ. Ήταν η εποχή όπου για πρώτη φορά φαινόταν ότι θα δικαζόταν ένα εν λόγω κομμουνιστικό κόμμα. Για πρώτη φορά κομμουνιστές ήρθαν … Και ότι είπα αξίζει τον κόπο να ψάξεις να βρεις την εφημερίδα … Ρώτησε τον Κονοφάο, που ήταν μάρτυρας υπεράσπισης μου. Ο πρόεδρος: «Ποιος είστε;», «Ο Κονοφάος», «Τι απαγγέλλεστε;», «Απότακτος πλοίαρχος του βασιλικού ναυτικού» λέει ο Κονοφάος. Τον διορθώνει ο πρόεδρος «Του πολεμικού ναυτικού.» Ο Κονοφάος λέει «Του βασιλικού ναυτικού.» Ο πρόεδρος λέει «Σας λέω ότι είναι του πολεμικού πια ναυτικού. Είναι το ίδιο.» Του λέει «Αν ήταν το ίδιο δεν θα ήμουν απότακτος ακόμα.» του είπε ο Κονοφάος.

-. Εκτός του Κονοφάου, είχες άλλον αξιωματικό του ναυτικού …

Γ. Στεφανουδάκης Ιωάννης Στεφανουδάκης Γεώργιος πλωτάρχης τότε αντιπλοίαρχος, [7] τώρα θα γίνει ναύαρχος.

-. Γιώργο, πως σε αντιμετώπισαν οι αρχές ασφαλείας του καθεστώτος που σε συλλαμβάνουνε εσένα απόστρατο αξιωματικό σε μια κομμουνιστική οργάνωση, σε ένα κομμουνιστικό Κόμμα;

Γ. Με ρημάξανε στο ξύλο πιστεύοντας ότι θα μιλήσω. Τους είπα από την αρχή «Εγώ δεν θα μιλήσω. Δεν πρόκειται να σας πω τίποτα.» Με σκοτώσανε … Δηλαδή τα σημάδια φαίνονται ακόμα. Με ρημάξανε στο ξύλο, προσπάθησα να σκοτώσω κάποιον από αυτούς γιατί … Εγώ ανύποπτος όπως καθόμουνα και με ανακρίνανε μου χώσανε μια γροθιά και σηκώθηκα αμέσως και έχωσα μια γροθιά και σήκωσα την καρέκλα να σκοτώσω αυτόν που με χτύπησε. Οι οποίοι ήτανε ο Μάλιος και ο Μπάμπαλης. Ήτανε ο Μάλιος και ο Μπάμπαλης. Και ήθελα να τον σκοτώσω επιτόπου εκείνη τη στιγμή. Με χτύπησαν, τους χτύπησα. Αυτό σήμαινε ότι μετά με άρχισαν και με χτυπάγανε εβδομάδες. Ξύπνησα στο νοσοκομείο πια, όπου η γυναίκα μου είχε κινητοποιήσει τον διεθνή Ερυθρό Σταυρό και με βρήκε.

-. Σε βασανίσανε γιατί δεν ήθελες να μιλήσεις ή γιατί ήσουνα αξιωματικός;

Γ. Γιατί τους είπα ότι «Δεν θα σας πω τίποτα. Είναι δική μου υπόθεση και δεν θα σας πω τίποτα παραπάνω. Σας είπα αυτά, αυτά πρέπει να ξέρετε. Αυτά που ξέρετε σας λέω και δεν πρόκειται να σας δώσω κανένα όνομα, δεν πρόκειται να σας πω τίποτα που να χτυπιέστε. Είμαι αξιωματικός του πολεμικού ναυτικού …», «Μα είσαι (…).», «Είμαι ιδεολόγος αποφασισμένος να ανατρέψω αυτήν την κατάσταση την οποία εσείς υπηρετείτε» Έτσι. Μου βγήκε πάλι το νταηλίκι μου. Από μικρό παιδί, από 20 χρονών είναι το νταηλίκι μου και δεν μπορώ να … δεν ξέρω πως γίνεται. Φαντάζομαι είναι αυτόματο. Κάτσε να στο φέρω, πρέπει να διαβάσεις αυτή την αναφορά.

-. Πως σου φερόντουσαν οι σύντροφοι σου καταρχήν στην οργάνωση μέσα, πριν συλληφθείς, στη φυλακή, γιατί έμεινες 15 μήνες περιμένοντας να δικαστείς, και μετά ο περίγυρος σου, ο φιλικός, ο οικογενειακός αλλά και οι παλιοί σου συνάδερφοι στο ναυτικό;

Γ. Από τους παλιούς μου συναδέρφους στο ναυτικό πρέπει να σου πω ότι είχα μια αναπάντεχη υποστήριξη. Δηλαδή με αγαπούσαν πολύ, ξέρανε καλά τις ιδιαιτερότητες μου ως προσωπικότητα, ως άνθρωπο και οι συμμαθητές μου, ο Μαρτίνος, ο Μαρινόπουλος, δεν είπαν ποτέ κακή κουβέντα για μένα, με περιέργεια λίγο και με ενδιαφέρον ρωτούσαν. Δεν με κατηγόρησαν ποτέ και αυτό μαθεύεται εύκολα. Ήταν καλό έτσι άνθρωποι που μαζί τους υπηρέτησα … Ο Μηναίος αργότερα βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας ουδέποτε είπε κάτι εις βάρος μου. «Ήταν ένας λαμπρός αξιωματικός » έλεγε ο Μηναίος, θυμάμαι και ήταν σημαντικό να το λένε αυτό. Άσε ο Κονοφάος βέβαια τι έλεγε. Θέλω να πω ότι, δεν είχα μια αντιμετώπιση παράξενη. Το οικογενειακό μου περιβάλλον βέβαια, η κόρη μου ρώτησε «Τι είναι κομμουνιστής;» μόλις με συνέλαβαν, μόλις με πήρανε από το σπίτι. Η κόρη μου πήγαινε σχολείο, είχε δηλώσει ότι ΄΄δεν έχουμε Θεό στο σπίτι μας΄΄, εφτά χρονών παιδί τότε, είπε στη δασκάλα της. Πήρε όλες τις εφημερίδες και τις διάβασε στη τουαλέτα και βγήκε έξω και ρώτησε τη μάνα της «Τι είναι κομμουνιστής;» Έτσι πληροφορήθηκε η κόρη μου, τότε έξι χρονών, ότι ο πατέρας της ήταν αυτός που είχανε συλλάβει με αυτήν την κατηγορία. Πρέπει να σου πω λοιπόν ότι το περιβάλλον μου, ήταν ένα περιβάλλον που με λάτρευε. Στο Ηράκλειο έγινα ο ήρωας της πόλης. Αυτός ήταν ο λόγος που με εξέλεγαν συνέχεια μετά ό,τι ήθελα, όπου έβαζα υποψηφιότητα έβγαινα για τον λόγο ότι ήμουνα το ίνδαλμα τους, ο ιερός μύθος με κάποιο τρόπο. Ήμουνα ο πολύ καλός γιατρός, ο γιατρός που έβλεπε τους φτωχούς πάντα και αυτό το έκανα πολύ πιο μπροστά, χωρίς να χρειαστεί να συλληφθώ …

-. Ποιο υπερίσχυε στην εκτίμηση του κόσμου; Η ιδιότητα του γιατρού, του αντιστασιακού ή του αξιωματικού;

Γ. Του γιατρού.

-. Του αντιστασιακού δεν έπαιζε ρόλο;

Γ. Έπαιξε ρόλο μετά. Μετά την σύλληψη μου. Ο κόσμος δεν το ήξερε φυσικά, το κατάλαβε μετά την σύλληψη μου, μετά την απελευθέρωση μου από την φυλακή. Όταν βγήκα από την φυλακή έγινε σεισμός στο Ηράκλειο. Συλλάβανε σαράντα – τριάντα ανθρώπους … Δηλαδή μέχρι που ήρθαν να μου συμπαρασταθούν στο σπίτι μου, έγινε σάλος, έγινα εικόνα στο Ηράκλειο (…), στη πόλη ως εικόνισμα. Είναι απίστευτες στιγμές. Δηλαδή σκέφτομαι ότι αυτός ο λαός με έχει πληρώσει με το παραπάνω αυτά που έχω δώσει εγώ για αυτόν. Πραγματικά μου το έχει πληρώσει με το παραπάνω.

-. Γιατρέ γιατί επεδίωξες να αποκατασταθείς μετά την μεταπολίτευση;

Γ. Δεν επεδίωξα εγώ να αποκατασταθώ. 31 Μαρτίου εξελέγην δήμαρχος Ηρακλείου Αττικής και ο Κονοφάος με έπαιρνε τηλέφωνο κάθε μέρα «Θα εκλεγείς τώρα αύριο ή δεν θα εκλεγείς;», «Μάλλον θα εκλεγώ. Φαίνεται ότι θα εκλεγώ.», «Με την πρώτη εβδομάδα;» Του λέω «Ναι, γιατί ρωτάτε;», «Γιατί πρέπει να βγάλω το διάταγμα της επαναφοράς σου. Τι να κάνω αν δεν έχεις εκλεγεί;» Του λέω «Μάλλον θα εκλεγώ 1 Απριλίου». 31 εκλέχτηκα και 1 Απριλίου βγήκε το διάταγμα που με επανέφερε με δόξα και τιμή στο πολεμικό ναυτικό.

-. Δεν εννοώ αυτή την αποκατάσταση. Εννοώ την αποκατάσταση σε βαθμό πλοιάρχου το 1984 και του ναυάρχου πρόσφατα. Γιατί; Είχες ανάγκη καμία Γιώργο, αυτές τις επιπλέον παροχές βαθμών;

Γ. Δεν τις είχα ανάγκη. Δεν τις είχα ανάγκη για κανέναν λόγο. Όμως με ενδιέφερε … Αυτό είναι ένα μέρος της ιστορίας του τόπου μας. Και ήθελα να καταλάβουν όλοι (…), στο ναυτικό έστω, κάποτε αργότερα θα διαβαστεί η ιστορία σου, ότι αυτά δεν μένουν χωρίς αντίκρισμα τελικά. Ότι, ότι κάνεις μένει. Και είπα ότι θα διεκδικήσω την αναγνώριση μου. Και την διεκδίκησα. Δεν πειράζει η αξία, για τέσσερα χρόνια έχασα την σύνταξη μου, γιατί τέσσερα χρόνια δεν το αναγνώριζα, δεν πάτε στο διάολο και δεν πρόκειται να ανεχτώ … Και μπορώ να σου δώσω έγγραφα να δεις τι αστεία είναι όλη αυτή η ιστορία με την σύνταξη μου. Τελικά την πήρα τη σύνταξη, δεν μπορούσα να κάνω διαφορετικά. Γι’ αυτά έκανε έναν νόμο ο Παπανδρέου στον οποίο συμπεριλαμβάνομαι υποχρεωτικά, με τον Τζανετάκη ήμασταν μαζί όπως καταλαβαίνεις, με τον Βαρδινογιάννη τον Βαρδή μας απέταξαν μαζί, δηλαδή μας αποστράτευσαν μαζί. Με τον Τζανετάκη γνωριστήκαμε στην πολιτική πολύ ύστερα και μου έχει πολύ μεγάλη εκτίμηση παρόλο που ο άνθρωπος παραμένει δεξιός και βασιλικός, υποθέτω. Ο Παπαδόγκωνας περίπτωση βασιλικού, ο οποίος πάρα πολύ με αγαπάει. Ποιος; Κομμουνιστής … πρόεδρος του ιατρικού συλλόγου της Αθήνας στο … όταν ήταν υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας, για θέματα που αφορούσαν …

-. Γιατί προβάλλεις την αγάπη και την εκτίμηση των βασιλοφρόνων δεξιών αξιωματικών στο πρόσωπο σου, δεδομένου ότι είσαι ένας άνθρωπος όπως περιγράφεις και όπως βλέπω και εγώ, που δικαιούται να έχει τέτοια εκτίμηση. Γιατί το προβάλλεις για τους βασιλόφρονες;

Γ. Δεν σου κάνει εσένα εντύπωση πως αυτού του είδους οι άνθρωποι τελικά καταλαβαίνουν; Ισχυρίζομαι δηλαδή ότι η ιστορία δεν γράφεται τυχαία, ότι οι άνθρωποι καταλαβαίνουν αργά ή γρήγορα. Ισχυρίζομαι ότι η εκτίμηση του Παπαδόγκωνα …, βασιλικός ήτανε και παραμένει υποθέτω. Ο Κονοφάος ήρθε μάρτυρας υπεράσπισης στη δίκη μου, ο άνθρωπος και ένα σωρό άνθρωποι που με υπολογίζουν στην εκτίμηση τους, γιατί οι υπόλοιποι με εκτιμούσαν έτσι και αλλιώς. Το παράδοξο είναι … την παραδοξότητα επισημαίνω και εγώ, ότι είναι παράδοξο να σε εκτιμούν και αυτοί οι άνθρωποι που ιδεολογικά μας χώριζε ένα χάσμα.

-. Χρησιμοποιείς τον τίτλο του ναυάρχου στις κάρτες σου;

Γ. Όχι.

-. Γιατί;

Γ. Δεν τον χρειάζομαι δεδομένου ότι είμαι πολύ γνωστός γιατρός, έχω πολλές γνωστές ιδιότητες γενικά άλλες, δεν χρειάζεται …

-. Πρέπει να παραδεχτώ ότι έδωσες την πιο έξυπνη απάντηση στο ερώτημα «Τι ανάγκη είχες μια επιπλέον αποκατάσταση στο βαθμό του ναυάρχου.» Τη στιγμή που ξέραμε ότι για να γίνει κανείς ναύαρχος πρέπει να έχει υπηρετήσει τουλάχιστον υποναύαρχος.

Γ. Ναι, όχι, είχα το πλεονέκτημα ότι έγινα (…), τους ξέρεις τους λόγους που έγινα και που έλεγαν ότι αφού έχει γίνει νεότερός μου υποχρεωτικά με κάνανε. Τι να με κάνανε για να με επαναφέρουν; Με επανέφεραν δύο φορές. Εγώ δεν έκανα καμιά απόπειρα (…), εγώ όμως κάθε φορά επιμένω ότι …

 

 

[1]Για τον Σειρηνίδη υπάρχει ξέχωρη ανάρτηση.

[2] Εννοεί το χώρο γύρω που γίνεται η συζήτηση και είναι γεμάτος βιβλία.

[3] ΑΓΕΠ είναι Αξιωματικός Γραφείου Ελέγχου Προσωπικού αλλά πολλοί αντί ΄΄Προσωπικού΄΄ λένε ΄΄Πληροφοριών΄΄

[4] Παρόμοια είναι η μαρτυρία του τ. Α/ΓΕΝ Αντωνιάδη (και ενός ακόμα που έχει ζητήσει να μην δημοσιοποιηθεί η συνέντευξή του)….  για τη σοβαρότητα και τις διαδικασίες που τηρούνταν από ορισμένους με τα καθήκοντα Α.Γ.Ε.Π. Το φαινόμενο όμως μπορεί να παρατηρείται σε περιπτώσεις όπως αυτών των τριών στελεχών. Αυτό δεν σημαίνει πως όλοι ακολουθούσαν παρόμοια τακτική. Και ανεξάρτητα από τις μετέπειτα επισημάνσεις και αναλύσεις, τις αναφορές και τις διαδικασίες του ΑΓΕΠ τις εφάρμοζαν, κοροϊδεύοντας ίσως το σύστημα το οποίο πάντως λειτουργούσε έστω και έτσι. Τη ρουτίνα επεδίωκαν οι κρατούντες και αυτήν την είχαν πετύχει στο στράτευμα σχεδόν απόλυτα.

[5] Είναι εμφανής η έπαρση αλλά ο Γρηγοριάδης επιβιώνει για κάποια χρόνια λόγω της ειδικότητάς του ως γιατρού, ή και του ότι πράγματι έχουν κάπως χαλαρώσει τα πράγματα τα προδικτατορικά χρόνια. Τη συμπεριφορά αυτή δεν υπήρχε περίπτωση να την ανεχτεί ο περίγυρος σε έναν μάχιμο ή μηχανικό αξιωματικό.

[6] Ο Γρηγοριάδης αποκαταστάθηκε κανονικά στη μεταπολίτευση καταλήγοντας με τις διάφορες φάσεις  στο βαθμό του υποναυάρχου. Δεν υπάρχει αναγνώριση της αποστρατείας του ως απόταξης, διότι δεν χρειαζόταν κάτι τέτοιο, αλλά δεν υπάρχει και πρόβλεψη ή προηγούμενο τέτοιας αναγνώρισης. Ο ίδιος το αναφέρει ίσως πιστεύοντας πως αυτή η αναγνώριση βελτιώνει ακόμα περισσότερο την αποκατάσταση.

[7] Πρόκειται για τον Στεφανουδάκη Γεώργιο, πλωτάρχη γιατρό που αποστρατεύεται επίσης τον Αύγουστο του 1967, διαγραφόμενος αργότερα το Νοέμβριο του 1970 από τα στελέχη εφεδρείας για αντεθνικές ενέργειες και προπαγάνδα.

«Το γηροκομείο του παραδείσου», ένα καινούργιο βιβλίο με διηγήματα

Μαρτίου 18, 2015

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΕΚΔΟΣΕΩΝ ΠΑΠΑΖΗΣΗ

EKSOFILO GIROKOMIOΜε την έκδοση αυτή ο συγγραφέας συνεχίζει (μετά τους Φρουρούς της συκαμινιάς, του 2011) να βγάζει στην επιφάνεια μνήμες απλών ανθρώπων φερμένες απ’ τον μεγάλο πόλεμο μέχρι και σήμερα. Υπάρχει κάμποσος χρωματισμός… λογοτεχνική αδεία. Η φαντασία όμως του γράφοντος λειτούργησε λειψά εδώ, δεν χρειάστηκε εξάλλου.
Προβάλλονται κύρια ιστορίες που συμβαίνουν στον καθένα, γλαφυρά δοσμένες  και κάμποσες απίστευτες… από κείνες που αποκαλούμε ηρωικές.  Η οργή για το διαχρονικό άδικο πάντως κυριαρχεί στα γραφόμενα για τους αίτιους, με το έγκλημα που τις συνέπειές του βιώνει ο λαός μας μα… και άλλοι λαοί.
Το περιεχόμενο του τρίτου μέρους παρατίθεται όπως καταγράφτηκε τη δεκαετία του ‘90 σε συζητήσεις  με μια γυναίκα, απλή, που ‘ζησε μέχρι το τέλος του περασμένου αιώνα με τη σοφία και την κουλτούρα της γενιάς της. Μέσα απ’ αυτές ανακαλύπτει κανείς (εκτός των…  γεύσεων) κάποια ήθη, αλλά και μια πλευρά του καθημερινού αγώνα, κυρίως των Μανάδων… τουλάχιστον όσων έζησαν σε χωριό.
Η συγγνώμη που ζήταγε ο Κακαράς  από τον επερχόμενο τότε εγγονό του με τους Φρουρούς της συκαμινιάς, επαναλαμβάνεται σήμερα και προς τον δεύτερο.  Γιατί δεν βρήκαν τον κόσμο καλύτερο απ’ ότι η γενιά του τον πρωτογνώρισε. Και τους αφιερώνει το βιβλίο τούτο, χωρίς να κρύβει την πικρία του γιατί, ναι μεν το σύστημα, ο καπιταλισμός κλπ φταίνε, αλλά κι ο ίδιος κι η γενιά του κάπου επαναπαύθηκαν.

ISBN 978-960-02-3081-9, Σχήμα 21×14, Σελίδες 353, Τιμή: € 14,00 (δεν συμπερ. 6,5% ΦΠΑ),Έκδοση Αθήνα, Δεκέμβριος 2015

 

Και κάποιες διευκρινίσεις /προσθήκες στο Δελτίο Τύπου

  • Να μην υποβληθούν στον εκδότη ευχαριστίες (εκτός της απορίας)  που επιμένει να εκδίδει βιβλία του γράφοντος; Και βέβαια πρέπει, αλλά μη τυχόν και θυμηθεί πως κανένα δεν είναι ευπώλητο!
  • Να διευκρινισθεί πως τα περισσότερα διηγήματα αναφέρονται σε πραγματικά γεγονότα.
  • Οι ελευθεροστομία σε μερικά απ’ αυτά δεν ικανοποιεί μόνο την προτίμηση του δημιουργού τους στη ζωντανή γλώσσα (να το ονομάσουμε αυτό διαστροφή;). Αποδίδει διαλόγους και ατάκες που ο ίδιος άκουσε (από τις γυναίκες κυρίως που τις χρησιμοποιούν). Η Χαρίκλεια των Πατησίων και η Φοβερή Αντωνίτσα είναι υπαρκτά πρόσωπα και στην καθημερινότητά τους μιλούν κάπως έτσι, βγάζει βέβαια και ο δικός μας το κατιτίς του.
  • Το περιεχόμενο του τρίτο μέρος τον απασχόλησε ιδιαίτερα. Κάποιες συνταγές είναι αυθεντικές από τη Μάνα του, εξ ου και η προσπάθεια να αποδώσει τη λαλιά της. Περιλαμβάνονται στην έκδοση αυτή γιατί κάτι προσφέρουν ακουμπώντας τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στον τόπο μας πριν και μετά τον Μεγάλο πόλεμο. Ο ίδιος ισχυρίζεται πως δένουν με τα υπόλοιπα.
  • Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που εντάχθηκε στο βιβλίο και η μακροσκελής αφήγηση/περιγραφή της πορείας  του μαλλιού, από το κούρεμα των «ζωντανών» (πρόβατα, γίδια) μέχρι την σύνθετη, πολυπλόκαμη και θαυμάσια λειτουργία του αργαλειού, μόνου μέσου (μαζί με το πλέξιμο) παραγωγής  υφαντών για κάλυψη κάθε είδους ανάγκης για αιώνες. Συντροφιά ο αργαλειός στη μοναξιά και τον αγώνα της νοικοκυράς… αντάμα με το τραγούδι της (ακόμα και το σπαραξικάρδιο μοιρολόι… να μην αντέχεις το άκουσμά του).  Σώπαιναν τότε όλα γύρω ν’ ακούσουν μαζί μ’ αυτό και τον αρχαίο ήχο της σαΐτας να πηγαινοέρχεται ακατάπαυστα υφαίνοντας κλωστές, ήχους, νότες… μνήμες πολύτιμες.

Μετά τέτοια αποτελέσματα… ώρα για ρακή!

Ιανουαρίου 26, 2015

Το ρακοπότηρο …  του θριάμβου και της παρτηγοριάς

(Προδημοσίευση από » Το γηροκομείο του παραδείσου»)

 

Οι δύο ήταν εύσωμοι, δηλαδή θα υποστήριζες άνετα και χωρίς παρεξήγηση πως είναι λίγο πριν το χοντροί, εξάλλου ποσώς θα τους ένοιαζε όπως και να τους περιέγραφες, αρκεί να μην έθιγες το μουστάκι τους, αυτό φάνηκε καθαρά από τον τρόπο που το χρησιμοποιούσαν (στρίβοντάς το μετά αυστηράς συνοφρύωσης) ως βοηθητικό, αν όχι συμπληρωματικό, πάντως αποδεικτικό στοιχείο των υποστηριζόμενων, συνήθεια παγίως χρησιμοποιούμενη, άρα δε σήκωναν αμφισβήτηση σε συζήτηση οιουδήποτε θέματος …

Ο τρίτος ήταν λεπτός, θα ήταν απερισκεψία και μόνον να τον ρωτήσεις πώς έτσι και δεν ήταν κι αυτός εύσωμος, τίποτα δε συνηγορούσε σε κάτι τέτοιο, και γιατί όχι, θα ρωτούσε ο υποψιασμένος, οπότε εύκολη θα ‘ταν η απάντηση, κατ’ αρχήν με τόση νευρικότητα (που δύσκολα κρυβότανε) ήταν αδύνατο να επιτραπεί στα εγκεφαλικά και γαστριμαργικά κέντρα, τα αρμόδια για το πάχος, να του επιτρέψουν την αύξηση βάρους, αφ’ ετέρου ο άνθρωπος ήταν εργαζόμενος, σε αντίθεση με τους άλλους δυο που όλα πάνω τους έδειχναν μιαν ηρεμία, μια μακαριότητα, μιαν εν πάσει περιπτώσει αγαλλίαση πλήρως απουσιάζουσα από εργαζόμενους σε τούτη τη χώρα, όπου ανά πάσα στιγμή κινδυνεύει ο οιοσδήποτε (εργαζόμενος, ακόμα και νοικοκύρης ων, ακόμα και μικροαστός!) κινδυνεύει λέγω να χάσει τη δουλειά του, βεβαίως αγαπητέ αντιρρησία, κινδυνεύει να χάσει αυτό που λέμε εργασία, τους καιρούς ειδικά τούτους που τους αποκαλούμε, περίοδος της Κρίσης, μάλιστα κύριε, με κεφαλαίο το Κ παρακαλώ …

Τέλος ο ίδιος της παρέας, ο τρίτος ούτως ειπείν, δε γινόταν να είναι χοντρός, όπως οι λοιποί, καθόσον του ‘λειπε κάθε ίχνος αισιοδοξίας, όπως εύκολα θα συμπέρανε εντός τρίλεπτου όχι μόνο τυχαίος ωτακουστής, αλλά και κάθε πελάτης τού σοβαρού, εμπνέοντος μάλιστα δέος, καταστήματος. Βλέπετε η δουλειά του ήταν αυτή του φαρμακοποιού, παλιότερα συνώνυμη με του τοκογλύφου, κυρίως εις την φθίνουσα και ουχί αθάνατη πλέον επαρχία, καθόσον ο εκτός πρωτευούσης φαρμακοποιός, λόγω του κύρους αφ’ ενός, της ακρίβειας των καιρών και των φαρμάκων αφ ετέρου, της φήμης ως σφαγέα στις τιμές των προϊόντων του εκ τρίτου, των χημικών γνώσεών του τέλος – αφού τότε φάρμακα δεν εύρισκες σε συσκευασίες, ούτε καν τις ενέσεις, και μην παραξενεύεστε οι νεότεροι, όλα παρασκευάζονταν από το φαρμακοποιό με οδηγό συνταγή ιατρού (εχθρό συνήθως του φαρμακοπαρασκευαστή) – άρα ο εν λόγω ήταν παγκοίνως περίβλεπτος, επίφοβος και μισητός, εκτός από πλούσιος που τα μάλλα συνέβαλλε στο τελευταίο.

Επομένως τι τον εμπόδιζε, αν ήθελε, να γίνει και τοκογλύφος, τίποτε, απαντάμε ευθέως, τίποτε απολύτως δεν τον εμπόδιζε, εάν ήθελε βεβαίως, τότε και μόνον τότε γινόταν και τοκογλύφος, διότι κανείς που δεν επιθυμεί και δη λυσσαλέα, αλλά ούτε και όποιος επιθυμεί μεν σφόδρα πλην όμως είναι ανίκανος και άφραγκος (ναι, υπάρχουν και φαρμακοποιοί φτωχοί, και δεν θέλω αντιρρήσεις), μπορεί να εξελιχθεί σε τοκογλύφο, επομένως τι έκανε νιάου νιάου στα κεραμίδια, οσάκις απαντάτο τοκογλύφος, ήταν απλό, επρόκειτο περί ενός φαρμακοποιού που ήθελε, μπορούσε και έγινε τοκογλύφος, μάλιστα, αλλά ο δικός μας δεν είναι τέτοιος!

Επανερχόμενοι στους τρεις φίλους λοιπόν, αποδείξαμε πως ο τρίτος, και μόνον τούτος, δεν μπορούσε να είναι χοντρός όπως οι άλλοι δύο -δεν εννοούμε δε πως το επιθυμούσε κιόλας, αλλοίμονο να συνέβαινε κάτι τέτοιο – επίσης ήταν και ο μόνος άνευ μύστακος, διότι λένε, πως εκ παραδόσεως οι φαρμακοτρίφτες δεν φέρουν μύστακα πολλώ μάλλον πυκνή και πλούσια κόμη ή ακόμα χειρότερα περούκα ή περουκίνι, καθόσον, φανταστείτε, τη στιγμή που παρασκευάζοντας ευαίσθητο και πολύπλοκο φάρμακο και εν μέσω της φαρμακοτριψίας, δεδομένου πως περί ιερουργίας επρόκειτο, να ‘ξυνε το κρανίο του από απορία ή να δάγκωνε τον μύστακά του, ή εκεί εν τω περατούσθαι, να τον έστριβε αρειμανίως και κάποια αναιδής θριξ να συνέβαλλε στο μίγμα, ποια θα ήταν έκτοτε η φήμη που θα τον ακολουθούσε; Να το υποθέσουμε μετά θάρρους, θα ήταν εκείνη η καταλυτική «ο φαρμακοποιός με τις τρίχες» να λοιπόν γιατί δεν απαντάμε την σήμερον ημέρα μύστακα και παρόμοια πίσω από τους πάγκους των καταστημάτων αυτών με τον λαμπιρίζοντα κόκκινο σταυρό. Τηρούν την παράδοση, έστω και αν οι νεότεροι αγνοούν το λόγο.

Από την εμπρόσθια πλευρά τού συγκεκριμένου πάγκου εν τω μεταξύ, είχεν ήδη σχηματιστεί ουρά εξ ομοειδών πελατών, πάει να πει επαρκώς ηλικιωμένων και κυρίως θήλεος γένους, καθόσον τώρα αυτό παρατηρείται σε όλες τις ουρές καταστημάτων δημοσίων τε (Εφοριών, Υπουργείων, Ταμείων…. ) και ιδιωτικών (Τραπεζών, Νοσοκομείων, ΔΕΗ, ΟΤΕ, Ταχυδρομείων, ΕΥΔΑΠ όπου να ‘ναι, Λιμένων, Αεροδρομίων, Διοδίων κάθε είδους…) εκτός καφενείων, προποτζίδικων και μπουρδέλων (θα μας απασχολήσει άλλη φορά τούτο).

Στο μικρού μεγέθους συνοικιακό φαρμακείο η ουρά ανανεώνεται συνεχώς, γιγαντώνεται δε κατά στις περιπτώσεις που ο καλός μας αμούστακος λειτουργός συμμετείχε επιθετικός στη συζήτηση των δύο συντρόφων του, η οποία σημειώστε πως δεν ήταν και τόσο συνηθισμένη, ουδόλως δε ποδοσφαιρικού ή ακόμα και περί το σεξ περιεχομένου. Ήταν μια συζήτηση απλή μεταξύ τριών ντόπιας καταγωγής (ουχί βεβαίως γκάγκαρων) φίλων, που κάλυπτε αλληλοδιάδοχα θέματα. Ανάλογα δε με το προσεγγισμένο ζήτημα ανεβοκατέβαινε και ο τόνος της, δεν έλειπαν φυσικά και οι παρεμβάσεις των σεβαστής ηλικίας πελατισσών, που εισέβαλλαν μετά πάθους στο διάλογο εκτοξεύοντας, μάλιστα, σωστά διαβάσατε, εκτοξεύοντας άποψη περί της οποίας δεν σήκωναν κουβέντα!

Οσάκις επομένως εμπλεκόταν και ο φαρμακοποιός μας, τότε άναβε για τα καλά η ανταλλαγή λεκτικών ριπών και έτσι δικαιολογείται η διείσδυση κάποιας από τις βιαστικές λοιπές κυρίες που επανέφερε την τάξη, και εκεί αποδείκνυε ο έμπειρος ταλαντούχος την αντιπάθειά του στην εμπορική ιδιότητα, περιοριζόμενος σ’ εκείνην του παρασκευαστή φαρμάκων, Πώς είπατε μαντάμ, θέλετε αντιβιοτικά χωρίς συνταγή ιατρού, πόσες φορές θα σας το πω πως έτσι αυτοκτονείτε σεβαστή μου κυρία, δεν πεισθήκατε με την απώλεια του λατρευτού σας συζύγου εκ της ασυγκράτητης χρήσεως αντιβιοτικών και θέλετε να τον ακολουθήσετε και σεις, δεν άκουσα, ουδόλως σάς ήτο λατρευτός, μα τι είναι αυτά που ομολογείτε δημόσια μαντάμ, ήταν κόπανος ο μακαρίτης και ευτυχώς που την έκανε ενωρίς έστω και με τα αντιβιοτικά, αυτό μας λέτε δηλαδή, και τούτα εδώ δεν προορίζονται για λόγου σας αλλά προορίζονται για την κουνιάδα σας είπατε, τέλος πάντων κυρά Ευμορφία, εγώ είμαι υποχρεωμένος να σας προειδοποιώ, όπως είμαι και υποχρεωμένος να σας πουλήσω ό,τι μου ζητήσετε, εκτός των ναρκωτικών βεβαίως, δεν θέλετε απ’ αυτά είπατε, επιτέλους δεν σας πρότεινα να πάρετε χασισάκι, δεν είναι είπατε το χασίσι ναρκωτικό, έλεος κυρία μου, λοιπόν να τελειώνουμε με σας, ορίστε το δεματάκι σας, σαράντα δύο ευρώ κυρία Ευμορφία, μάλιστα είναι ακριβά, μάλιστα θα γινόμουνα τοκογλύφος άλλη εποχή, τώρα δεν θέλω να είμαι τοκογλύφος, ορίστε εσείς κυρία Μενεμένη, τι θέλετε …

Οι επαΐοντες ίσως να καταλάβατε, πως η εν λόγω κυρία ήταν η Ευμορφία, πασίγνωστη στη γειτονιά για τα γιαπράκια της, που είχε παρακολουθήσει μετά φανατισμού όλες τις προηγηθείσες συζητήσεις – κυρίως μεταξύ των δύο εύσωμων μυστακοφόρων και του φαρμακοποιού – αλλά και τις εμπλοκές τινών εκ των προηγηθεισών πελατισσών. Γνώριζε τις μέρες και ώρες που η σύναξη συντελείται στου Πελοπίδα και δεν έχανε ευκαιρία, πάντα παρούσα η Ευμορφία, έκπαλαι εξάλλου ερωτευμένη με το γιατρό, αλλοίμονο, όλοι το γνώριζαν, κανείς δεν επιχειρούσε να εκμεταλλευτεί τον γεροντικό έρωτα της συγκεκριμένης, αφού από τα τρυφερά της χρόνια είχε αφιερωθεί στον συγκεκριμένο άντρα, που περί άλλα τύρβαζε βεβαίως και άλλη ρότα είχε επιλέξει στην πολυτάραχη ζωή του (άλλη ιστορία και τούτη, αν προκάμουμε θα την αποθανατίσουμε γραπτώς καθόσον Scripta manent, verba volant)…

Δεν έχει φάρμακο σήμερα; Ρώτησε ο συγκεκριμένος εύσωμος ασκών μέχρι πρότινος την ιατρική επιστήμη, ολίγον ιδρωμένος τώρα και καθήμενος στην πολυθρόνα του ιδιοκτήτη, όπισθεν του απανταχού των φαρμακείων απαραιτήτου γραφείου, και επειδή, ο Πελοπίδας, αδιαφόρησε να απαντήσει μάλλον επίτηδες, επανέλαβε στεντορεία τη φωνή ο Σαμψών, όνομα εις το οποίον αποκρίνεται, όπως μάθαμε εντός ολίγου, Πελοπίδα, σε ρώτησα για ρακί και μην κάνεις πως δεν άκουσες, Εγώ δε θα σε βοηθήσω να αυτοκτονήσεις, Σαμψών, τελεία και παύλα, Βρε ρακί σου ζήτησα δε σου ζήτησα να με αυτοκτονήσεις, άσε τώρα τις εξυπνάδες και φέρτο, Δεν έχω ποτήρια, Και πότε χρειαστήκαμε, Πελοπίδα, ποτήρια, φέρε τα συνηθισμένα που ‘ναι γεμάτο το ντουλαπάκι σου, άντε μπράβο, Μα δε σε νοιάζει, βρε παλάβρα, να πίνεις ρακί σε ουροσυλλέκτη, έλα Παναγία μου, σταυροκοπήθηκε δήθεν έκπληκτος ο τρίτος της παρέας, (θεράπων αυτός της επιστήμης του δικαίου, πάει να πει δικηγόρος, όπως π.χ. ο δικός μας Παχώμιος ου μην αλλά και ο Μόσχος ο ποιητής, αμέ!)

Αποκαλύφθηκε η αλήθεια αυθωρεί, (καίτοι δεν απαιτείτο καθόσον καθημερινή μάρτυς παρομοίων σκηνών η Ευμορφία), και έτσι έγινε αντιληπτό πως για τα μάτια προοριζόταν ο διάλογος, για το θεαθήναι δηλαδή των όποιων παρόντων, ήτοι ως δικαιολογία, αφού εθεάθη ο Πελοπίδας να κουβαλάει, ουδόλως τελετουργικά, τρία πλαστικά ποτηράκια με στεγανό καπάκι και σε ειδική αποστειρωμένη συσκευασία, που έσπευσαν και οι τρεις να πετάξουν στον παρακείμενο κάλαθο και να τα πληρώσουν από την, ως διά μαγείας εμφανισθείσα, μποτίλια με το άχρωμο υγρό!

Είστε οι χειρότεροι πελάτες, κανείς σας ποτέ δεν σκέφτηκε να μου αναπληρώσει τη ρακή και τα ποτήρια μου, Βρε Σάυλωκ, αφού και συ το τσούζεις, πόσο κοστίζει εξάλλου η πλαστικούρα σου και γκρινιάζεις, Να μην γκρινιάζω λένε, κυρία Μενεμένη μου, να μην γκρινιάζω, κάθε μεσημέρι μου κουβαλιούνται για ρακή, η κατανάλωση στα ποτηράκια τούτα είναι τέτοια που με πήρε στο τηλέφωνο ο προμηθευτής να σιγουρευτεί για την ποσότητα, «Κανένα απολύτως φαρμακείο στο νομό Αττικής δεν προμηθεύεται τόσους ουροσυλλέκτες», έτσι μου είπε ακριβώς, τι να του απαντήσω, πως οι μουστερήδες από δω μου ‘ρχονται αμελλητί και θρονιάζονται πίνοντας, οι κύριοι, τον αγλέορα και κουτσομπολεύοντας τα πολιτικά πρόσωπα μηδέ εξαιρουμένου του κυρίου Πρωθυπουργού μας, ειδικά μάλιστα αυτουνού

Τράβηξε πάντως ο καλός φαρμακοδεσπότης το συρτάρι που έγραφε απέξω με κραυγαλέα γράμματα, Προσοχή, ποντικοφάρμακο και εμφάνισε μια σακούλα με πασατέμπο, Δεν μπορώ άλλο τον πασατέμπο, σου το ‘πα και χτες πως μου προκαλεί… μετεωρισμούς, γκρίνιαξε ο θεραπεύων τη δικαιοσύνη, αλλά βούτηξε μια χούφτα και άρχισε να μασουλάει μετά του ουδόλως διαμαρτυρόμενου ιατρού.

Στην τρίτη ρακοπροσκύνηση, έδειξε σαφώς να παρασύρεται από τη συγκίνηση για άγνωστο στην παρακολουθούσα πελάτισσα λόγο, φάνηκε εμφανώς η σχετική ροδόχρους απόχρωση, οι οφθαλμοί γλύκαναν αρχικά και σταδιακά υγράνθηκαν έως δακρύων, η φωνή τρεμούλιασε τού παραλίγο τοκογλύφου, (αν λειτουργούσε βέβαια ως φαρμακοποιός πενήντα χρόνια πίσω και σε επαρχιακή κωμόπολη, ως τότε απαντάται ο μοιραίος συνδυασμός) …

Στη ζωγραφική θ’ αποτυπώσω τη θλίψη μου, απάγγειλε στεντόρεια τη φωνή, μ’ αυτήν θα περάσω στους επερχόμενους την οργή μου, θα ‘θελα με τούβλα να δηλώσω την άρνησή μου στον συμβιβασμό, πλησίστια θα ‘ταν τότε η μοιραία κατάληξη και για μένα, όργανο πάντως δε θα ‘μουνα των θανατηφόρων φαρμακοβιομηχανιών και της τυποποίησης, ελεύθερος θα παρασκεύαζα οτέ μεν τα ιοβόλα για την πλουτοκρατία σκευάσματα, οτέ δε τας αλοιφάς της λήθης και της γιατρειάς για τη φτωχολογιά, αν μάλιστα μπορούσα θα εξολόθρευα την Τάξη αυτή την Λούμπεν Μεγαλοαστική των πλουτοκρατών που άνοες την αποτελούν …

Πελοπίδα …  τον σταμάτησε ο προσωρινός καταληψίας της πολυθρόνας του ιδιοκτήτη, Πελοπίδα, λέγω, συγκρατήσου, δεν είμαστε στο Πολυτεχνείο, ούτε είναι δικτατορία τώρα, Πώς δεν είναι δικτατορία, άπιστε, μη μου πεις πως δεν είναι χούντα τούτοι δω, τι είναι δηλαδή, σωματείο φιλανθρωπικό ή κάποια ΜΚΟ Θου Κύριε φυλακήν τω στόματί μου, μη χέσω, αχ η καλή μου, η μούσα μου, η συντρόφισσά μου, γιατί να φύγει νωρίς, Πελοπίδα, πάνε τέσσερα χρόνια που η μούσα σου αγγελοποιήθηκε, δήλωσε ψυχρά, ο αναίσθητος ιατρός …

Και λοιπόν, τι θες να γίνει δηλαδή, επειδή πέρασαν τέσσερα χρόνια να την απορρίψω στον καιάδα της λησμονιάς, άκαρδε, και εκατόν τέσσερα να περάσουν εγώ … εγώ … και ακράτητα ξεκίνησαν να ρέουν τα δάκρυα, ο άνθρωπος υπέφερε, ήταν καθαρό πως βρισκόταν στο στάδιο εκείνο της ονοπνευματοκατάνυξης που περνάμε από τη φάση του θυμού σ’ αυτήν των κλαυθμών και των οδυρμών, πετάχτηκε αίφνης όρθιος και ανεβαίνοντας στο σκαμνί που ‘χε για τα ψηλά ράφια, άρχισε να ψάλλει στεντορεία τη φωνή Εμπρός της γης οι κολασμένοι… ευαγγελιζόμενος γνωρίζουμε όλοι τι!

Ο γιατρός (αντιστασιακός και δαύτος καθώς κι οι δυο του φίλοι εξάλλου, όπως καθαρά προέκυψε από τις αναφορές τους στο έπος του Πολυτεχνείου) καθώς και ο δικηγόρος, στάθηκαν δίπλα του και συνόδευσαν τον άδοντα με μπάσα φωνή κοντράλτα ο ένας και σεγκόντο με την άνεσή του ο έτερος, ου μην αλλά και τις ανάλογες χειρονομίες, άναυδη η προτελευταία πελάτισσα η Ευμορφία, κατενθουσιασμένη η τελευταία και Μενεμένη καλούμενη, που σιγομουρμούριζε τον ίδιο παιάνα συνοδεύοντάς τον με βηματισμό τοπικό χορευτικό των επαναστατών του Γαριβάλδη, άναυδοι ωσαύτως και όσοι περνώντας απέξω, στάθηκαν να θαυμάσουν το τρίο να άδει ογκανίζοντας την ανοιξιάτικη τούτη μέρα το συγκεκριμένο επαναστατικό άσμα, γνωστό και νοσταλγικό σε όλους, πιστούς τε και μη.

Αναχώρησε η Μενεμένη, έχοντας λησμονήσει το λόγο που την έφερε στο εν λόγω κατάστημα, έπιασε τον εαυτό της να μουρμουρίζει έμπλεη αισιοδοξίας και πατριωτικού ενθουσιασμού, Ποτέ μα ποτέ καμία Μέρκελ και κανείς Γερμανός ή έτερος αλλά και ντόπιος κρυόμπλαστρος ευρωενωσίτης, ή δουνουτίτης, ή ακόμα και τέως κομμουνιστής, ιδία τοιούτος, γαμώ το κέρατό τους ολουνών, δε θα δυνηθεί να συντρίψει την αδάμαστη θέληση που διοχετεύει απλός τις ουροσυλλέκτης διά της αθάνατης και ταλαντούχου ρακής, Ποτέ! 


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 235 other followers