13 Δεκέμβρη 1967 Τα Επιτελεία του Ναυτικού στο κίνημα

ΚΙΝΗΜΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ 13 ΔΕΚ 1967

[1]

  Στις 13 του Δεκέμβρη 1967  εκδηλώνεται το αποκαλούμενο «κίνημα του Βασιλιά» και ως μόνη αιτία βλέπουμε τις προτροπές συμβούλων του ώστε να μη ταυτιστεί άλλο με τη χούντα. Από τα κύρια πρόσωπα της ηγεσίας του ναυτικού (Βασιλικό ονομαζόταν ακόμα τότε)  ήταν κατ’ αρχήν ο Α/ΓΕΝ (Δέδες) που τάσσεται με το Βασιλιά,  Πανάς Αρχηγός Αιγαίου Πελάγους που βλέπει από το παράθυρο του γραφείου του τα πλοία να φεύγουν και ένας πλοίαρχος (Κονοφάος) να ακυρώνει τις διαταγές του και ο Ροζάκης Αρχηγός Κρητικού και Ιονίου Πελάγους που επικεφαλής ομάδας πλοίων διασχίζει το Αιγαίο προς τη Θεσσαλονίκη! Τις μέρες εκείνες από τα πλοία, δώδεκα βρίσκονται στο ναύσταθμο Κρήτης, τριάντα πέντε είναι στο ναύσταθμο Σαλαμίνας και τα υπόλοιπα επτά εν πλω. Οι αριθμοί αφορούν δεκάξι Αντιτορπιλικά και Κορβέτες, δύο Υποβρύχια , δεκάξι Αρματαγωγά, Οχηματαγωγά και βοηθητικά, επτά Τορπιλακάτους  και δεκατέσσερα Ναρκαλιευτικά. Με τη λήξη του κινήματος, από τη μεριά του ναυτικού αναλαμβάνει τη διενέργεια ένορκης εξέτασης ο υποναύαρχος Μπακόπουλος. Το πόρισμά του εκτιμάται ως αξιόπιστο και βασίζεται σε καταθέσεις και αναφορές αξιωματικών που συμμετείχαν. Μεταπολιτευτικά ο γράφων πήρε συνεντεύξεις από αξιωματικούς και στοιχεία τους περιλαμβάνονται στο παρόν. Στις 11 Δεκεμβρίου ο Δέδες πληροφορείται τηλεφωνικά από το βασιλιά, πως την επομένη θα επισκεφθεί το ναύσταθμο Κρήτης για επιθεώρηση. Στις 22.00 την ίδια μέρα ενημέρωσε τηλεφωνικά τον Ροζάκη, που το ανακοίνωσε στους επιτελείς του. Το μεσημέρι της επομένης ματαιώνεται η επίσκεψη Στο ΓΕΝ το πρωί 13 Δεκέμβρη τον Α/ΓΕΝ επισκέπτεται στο διπλανό του γραφείο ο Υφυπουργός Άμυνας Ζωιτάκης ο οποίος περί τις 11.30 φεύγει για το πεντάγωνο, χωρίς να πληροφορηθεί τίποτε για το τηλεφώνημα του βασιλιά. Το επόμενο τέταρτο μαθαίνουν από τη Ναυτική Διοίκηση Βορείου Αιγαίου που εδρεύει στη Θεσσαλονίκη , πως έχει κηρυχθεί γενική επιφυλακή και ο βασιλιάς και πρωθυπουργός βρίσκονται εκεί υπό την προστασία του Γ΄ Σώματος Στρατού. Την ίδια στιγμή ο Αρχηγός του ΓΕΝ καλεί τον διευθυντή του Α΄Κλάδου αρχιπλοίαρχο Ι.Κοντογιάννη, ο οποίος στη συνέχεια μεταφέρει στο διευθυντή επιχειρήσεων πλοίαρχο Σ. Κονοφάο τη διαταγή για γενική επιφυλακή και στο ναυτικό, χωρίς να καθορίσει τη θέση του ΠΝ απέναντι στο βασιλιά. Περί τις 12.30 ο Δέδες διέταξε αύξηση ετοιμότητας των πλοίων και σε λίγο κατόπιν συσκέψεως με επιτελείς του προσδιόρισε τη θέση του ναυτικού στο πλευρό του βασιλιά. Διέταξε την έκδοση σήματος με ανάλογο περιεχόμενο και όλα τα πλοία να πλεύσουν ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ και να τεθούν υπό τις διαταγές του. Ο Α/ΓΕΝ αναχωρεί για ΓΕΕΘΑ όπου ειδοποιήθηκε να πάει γύρω στις 1430. Δεν εξηγείται, γιατί ο Δέδες έφυγε από το Γενικό Επιτελείο και πήγε στο πεντάγωνο, όπου τον κάλεσαν οι αντίπαλοί του πλέον, στερώντας έτσι το ναυτικό από τον φυσικό του αρχηγό, που από εκείνη τη στιγμή  σε επίπεδο ηγεσίας του ΓΕΝ κινείται με εντολές του Κονοφάου. Το επισημαίνει ο Μπακόπουλος, «…Εις τινα δε περίπτωσιν ανήρεσεν διαταγήν του ΑΑΠ Υποναυάρχου  ΠΑΝΑ  διά της οποίας διετάσσοντο Πλοία όπως αγκυροβολήσουν εις όρμον ΦΑΛΗΡΟΥ…». Η εικόνα που δίνει ο Κονοφάος δραστηριοποιούμενος, δεν έχει καμία σχέση με την αντίστοιχη, όταν αναλαμβάνει την αρχηγία της οργάνωσης για κίνημα στο ναυτικό μετά έξη χρόνια το 1973.  Το Δεκέμβρη του1967 όλοι στο ΓΕΝ υπακούουν στις εντολές των ανωτέρων τους, μέχρις ότου καταφτάνει ο Περβαινάς και τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή. Αποδεικνύεται πως τα στελέχη των ΕΔ είναι εκπαιδευμένα στην υπακοή του ανωτέρου που έχει τη σφραγίδα της εξουσίας ή σε εκείνου που σταθερά και απαρέγκλιτα θα τους πείσει γι’ αυτό. Η απουσία του Δέδε έπαιξε σημαντικό ρόλο στη στροφή των πολλών υπέρ του Περβαινά ο οποίος τους μίλησε για αγάπη και πίστη στην πατρίδα, τους ζήτησε να βοηθήσουν στο έργο της ΄΄εθνικής κυβερνήσεως΄΄ «…και περαίνων, ηρώτησεν εάν τις εκ των παρισταμένων Αξιωματικών δεν επιθυμεί να συνεργασθεί μετ’ αυτού …»  Ο πλωτάρχης Φ. Καλλονάς δήλωσε, ότι δεν επιθυμεί να συνεργασθεί και προς στιγμήν φάνηκε πως θα ακολουθήσουν και άλλοι. Την κατάσταση σώζει ο αντιπλοίαρχος Μπάδρας, που, κατά τον Μπακόπουλο,κατάλαβε πως όλοι ήταν σε σύγχυση, δεν ήξεραν τι συμβαίνει, και «…ότι υφίστατο κρίσις συνειδήσεως λόγω του όρκου πίστεως προς τον Βασιλέα…». Στο τέλος όλοι γυρίζουν στα γραφεία τους «…και συνέχισαν τας εργασίας των, ακολουθούντες τας διαταγάς του νέου Α/ΓΕΝ….». Δεν είναι ιδιαίτερα τιμητική η εικόνα αυτή, εάν συνέβη έτσι. Διαφορετικά τα λέει ο Σκουριώτης στη συνέντευξή του μεταπολιτευτικά. «…Και ήρθε στο ΓΕΝ και έκανε τη μαλακία, επειδή είδε ότι υπήρχε αναμπουμπούλα, και λέει όποιος δεν συμφωνεί με αυτά που λέμε, δηλαδή εναντίον του βασιλέως, να σηκωθεί να φύγει, αλλά βέβαια την πάτησε εκεί πέρα, διότι βρήκανε ευκαιρία, όπως εγώ, και σηκώθηκα και έφυγα, όχι γιατί ήμουνα υπέρ του βασιλιά, αλλά εναντίον της χούντας. Και φύγανε σχεδόν άλλοι…  έβαλε τους βατραχανθρώπους με τον … τον θυμάμαι σαν και τώρα, στην πόρτα και μας γύριζε πίσω… μας είχε καλέσει στον θάλαμο επιχειρήσεων … της Κλαυθμώνος….» Από την ΕΔΕ Μπακόπουλου εικόνα για το τι συνέβη στο ΓΕΝ  παρέχει η κατάθεση του υποναυάρχου Γ.Παππάδιευθυντού Γ΄Κλάδου, που παρέμεινε άπραγος στο γραφείο του «..εν αναμονή διαταγών..». Στις 16.00 κατέφτασε ο Περβαινάς με διαταγή που τον όριζε Αρχηγό και συγκάλεσε σύσκεψη κλαδαρχών όπου ο Παππάς πήγε πρώτος. Στο ερώτημα «…εάν είναι διατεθειμένος να βοηθήσει το έργον της Εθνικής Κυβερνήσεως…» απάντησε «…ολοψύχως ΝΑΙ..». Ο Περβαινάς του ζήτησε να μείνει κοντά του, όπως έκανε «…καθ’ όλην την διάρκειαν της 13ης και της 14ης Δεκεμβρίου 1967… βοηθών τούτον εις το έργον του…». Επομένως, όπως δηλώνει και ο ίδιος, είναι σε θέση να γνωρίζει πως όλοι οι υπόλοιποι αξιωματικοί του ΓΕΝ «…εξετέλεσαν μετά προθυμίας τας διαταγάς . .. της Εθνικής Κυβερνήσεως…». Στην αρχική σύσκεψη ο Περβαινάς υπέβαλλε την ίδια ερώτηση και οι απαντήσεις έχουν ως εξής:

  • Ο Σούτσος ότι «…θέλει να βοηθήσει την Εθνικήν Κυβέρνησιν και το έργον της, πλην όμως δεσμεύεται από προσωπικούς δεσμούς τους οποίους έχει και προς τον βασιλέα και προς την βασιλικήν οικογένεια».
  • Ο αρχιπλοίαρχος Σταυρίδης «…ηρνήθη όπως συνεργασθή δηλώσας ότι τούτο είναι αντίθετον προς τας πεποιθήσεις του»
  • Ο αρχιπλοίαρχος Κοντογιάννης και ο πλοίαρχος Κονοφάος «..ηρνήθησαν την συνεργασίαν θέτοντες θέμα όρκου και πίστεως προς τον βασιλέα»
  • Ο αρχιπλοίαρχος Οικονομικός Γεωργουλόπουλος και Μηχανικός Λ.Βολωνάκης «..απήντησαν ότι προθύμως θα συνεργασθούν με την Κυβέρνησιν…».

Ο νέος Α/ΓΕΝ ζήτησε από τους τέσσερις αρνηθέντες τη συνεργασία, να πάνε σπίτι τους και να περιμένουν διαταγές. Σημειώνεται εδώ, πως από τους τρεις συνεργασθέντες οι δύο είναι οι αρχαιότεροι των μηχανικών και οικονομικών αξιωματικών, ενώ ο τρίτος (ο Γ.Παππάς) κατέχει τον τελευταίο σε σπουδαιότητα κλάδο του ΓΕΝ, που καλύπτεται από μάχιμους. Η περιγραφείσα κατάσταση δε σημαίνει πως οι αξιωματικοί με την ειδικότητα του μαχίμου είναι πλέον δημοκρατικοί από τους υπολοίπους, αυτοί όμως υποχρεώθηκαν να αντιμετωπίσουν την πρόκληση και συντέλεσαν στις εξελίξεις ως κατέχοντες θέσεις ισχύος (κυβερνήτες, διοικητές, κλαδάρχες επιχειρήσεων και προσωπικού). Εκ των πραγμάτων έπρεπε να πάρουν θέση και όχι να περιμένουν ΄΄διπλωματικά΄΄ στο γραφείο, για νέα καθήκοντα. Αυτά συμβαίνουν στο ΓΕΝ. Παράλληλα τρέχουν τα γεγονότα στην Κρήτη, όπου στον Ροζάκη  ανήκουν δώδεκα πλοία (ενώ στον ΑΑΠ Πανά σαράντα τρία). Οι αριθμοί δεν παίζουν ανάλογο ρόλο, διότι η δύναμη πυρός δεν είναι συνάρτησή τους αλλά σχετίζεται με το είδος των πλοίων. Στην περίπτωση όμως του κινήματος δεν υπήρξαν συγκρούσεις και οι αριθμοί έχουν τη βαρύτητά τους. Στις 12 Δεκ στις 2100 ο πλωτάρχης Σ. Ταπίνης, κυβερνήτης του Β.Π. ΠΟΛΕΜΙΣΤΗΣ παραλαμβάνει απ’ τον Κωνσταντίνο σφραγισμένο φάκελο με την εντολή να τον δώσει στο Ροζάκη το ταχύτερο δυνατόν. «.. Ο πλωτάρχης …κατόρθωσεν, παρά τας παρουσιασθείσας δυσχερείας εις τας συγκοινωνίας λόγω καιρού, να …παραδώση την επομένην περί ώραν 12.00 τον εσφραγισμένον φάκελον…». Ο Ροζάκης που βρίσκεται στις Μουρνιές στο αρχηγείο ΑΚΙΠ, παραλαμβάνει από τον Ταπίνη το γραπτό μήνυμα του βασιλιά περί τις 1200 της επομένης, συνεννοείται με τον Α/ΓΕΝ τηλεφωνικά και συγκεντρώνει τους αξιωματικούς στο ναύσταθμο, διαβάζει το βασιλικό διάγγελμα, μιλάει για τον όρκο τους στο βασιλιά και διατάσσει να διαβαστεί και σε όλο το υπόλοιπο προσωπικό, όπως και έγινε από τον αντιπλοίαρχο Ι.Βασιλειάδη. Ορίζει τον αρχιπλοίαρχο Σολιώτη τον διοικητή του ναυστάθμου αντικαταστάτη του και στις 16.15 επιβαίνει του ΣΦΕΝΔΟΝΗ. Ενημερώνει τους κυβερνήτες ΒΕΛΟΣ – ΣΦΕΝΔΟΝΗ – και ΔΟΞΑ, ότι σκοπεύει να πλεύσει προς Θεσσαλονίκη για να συμμετάσχει στην προσπάθεια του βασιλιά, συμφωνούν και το κίνημα κατά της χούντας έχει τα πρώτα του πολεμικά εν πλω. Ο Κωνσταντίνος θεωρούσε ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις του ανήκουν και οι αξιωματικοί οφείλουν να θεωρούν τις θέσεις τους ως τέτοιες επικαρπίας του Κωνσταντίνου. Το αποτέλεσμα της ενεργοποίησης του κινήματος με επιστολές ήταν να συλλάβουν τους περισσότερους παραλήπτες οι της ΄΄επαναστάσεως΄΄ και να τους εξουδετερώσουν. Ο Μόραλης (διοικητής Ναρκαλιευτικών και Υποβρυχίων στη Σαλαμίνα) περιγράφει με αναφορά τα γεγονότα από το μεσημέρι της 13ης που καταφτάνει ο Ταπίνης μέχρι την 0600 της επομένης που τον έβγαλαν από την απομόνωση και παρέλαβε τη διοίκηση από το Σολιώτη… Η αναφορά του είναι πιο ΄΄υπηρεσιακή΄΄ χωρίς θριαμβολογίες, κομπορρημοσύνες και αυτοπροβολές. Τήρησε συνετή στάση ως διοικητής χωρίς ακρότητες που θα οδηγούσαν σε αντιδράσεις και διώξεις. Είναι βασιλόφρων, όπως τονίζει ο ίδιος, και έχει υπηρετήσει ως  υπασπιστής του Παύλου στον Στρατιωτικό Οίκο Αυτού Μεγαλειότητος από 1960 μέχρι 1963. Σε συνέντευξη μεταπολιτευτικά δηλώνει πως δε διαπίστωσε να κυριαρχεί  η Φρειδερίκη επί του συζύγου της, όπως πολλοί νομίζουν, αλλά το αντίθετο! Επίσης πως δεν αντιλήφθηκε να έχει ο βασιλιάς ιδιαίτερες σχέσεις με τις ένοπλες δυνάμεις ούτε να προσπαθεί να τις ελέγχει!! Εδώ η μνήμη του έχει πάει περίπατο! Ο Σολιώτης περιγράφει σε αναφορά στο νέο Α/ΓΕΝ τι συνέβη από ώρας 1100 της 13ης Δεκεμβρίου μέχρι τις 10.00 το άλλο πρωί, οπότε και παρέδωσε το συγκρότημα με διακόσιους αξιωματικούς και χίλιους πεντακόσιους πλήρωμα «…όπερ {εκλήθην} να το οδηγήσω …  ακέραιον υπό τας διαταγάς σας…». Αφήνει να εννοηθεί πως όσο ήταν ο Ροζάκης παρών, ενεργούσε κατ’ εντολήν του. Έτσι ήταν, αλλά είχε συμφωνήσει. Και όταν ο Κωνσταντίνος «…έφθασεν εις Ρώμην αρθείσης πάσης αμφιβολίας μέχρι και του τελευταίου ανδρός…» ανακοίνωσε στους αξιωματικούς πως δεν είχαν παρά να συνεχίσουν «…υπό τον πλοίαρχον Γ.Μόραλην με πίστην εις την Εθνικήν Κυβέρνησιν…». Σε οκτώ πυκνογραμμένες σελίδες προσπαθεί να σώσει τη σταδιοδρομία του… αναφέρει για ζάχαρη που ζήτησε ο στρατηγός της V΄ μεραρχίας της περιοχής, ως προσπάθεια του στρατού να βρει τρόπο να μπει στο ναύσταθμο, και το κρέας που ζήτησε αυτός, σε αντιπερισπασμό. Τι διαφορά π.χ. με το Σούτσο! Το Σολιώτη απέταξαν μαζί με τους άλλους. Για το ισχυρότερο αρχηγείο Αιγαίου Πελάγους στη Σαλαμίνα, δεν υπάρχει ιδιαίτερη αναφορά εκτός πορίσματος Μπακόπουλου ως και κυβερνητών και διοικητών πλοίων, με τα οποία  οι ίδιοι απέπλευσαν στηρίζοντας το κίνημα, χωρίς τον αρχηγό τους Πανά που παρέμεινε στο γραφείο του. Παραλαμβάνοντας ο Περβαινάς Α/ΓΕΝ όλοι οι αρχαιότεροί του ναύαρχοι αποστρατεύονται, ανεξάρτητα εάν ήταν ή όχι με την ΄΄επανάσταση΄΄ ή με το ΄΄κίνημα΄΄. Το ίδιο και ο Μπακόπουλος μετά τρεις μήνες αφότου διενήργησε την ΕΔΕ.


[1] Το κείμενο βασίζεται στο βιβλίο του υπογράφοντος Οι Έλληνες Στρατιωτικοί, Παπαζήση, Αθήνα 2006
Advertisements

Ετικέτες: , ,

2 Σχόλια to “13 Δεκέμβρη 1967 Τα Επιτελεία του Ναυτικού στο κίνημα”

  1. Non Says:

    Ήμουν Σηματονόμος στον ΑΑΠ και το πρώτο σήμα που έδωσα στα πλοία του Ναυστάθμου Σαλαμίνας ήταν ένα σήμα του ΓΕΝ. «Το Βασιλικό ναυτικό πιστό εις τον όρκο του, τίθεται υπό τας διαταγάς της Α.Μ του Βασιλέως. Β. Πλοία άμα λήψει αποπλεύσουν και πλεύσουν δια Θεσσαλονίκη. Ακολουθούν διαταγές»
    Δεν θυμάμαι ποια έφευγαν και ποια αγνόησαν τη διαταγή. Μάλλον το Σφενδόνη την αγνόησε.Το σήμα μεταδόθηκε με ραδιοτηλέφωνο από το κύμα λιμένος. Μετά από λίγο, κατέβηκε στο Ενιαίο Κέντρο συνεννοήσεως Σαλαμίνας ο Υποπλοίαρχος ή πλωτάρχης Καμαρινέας κρατώντας ένα 45άρι.»Ποιος έδωσε αυτό το σήμα» – ρωτάει. «Εγώ» του απάντησα δείχνοντάς του και την υπογραφή του Αρχηγού. «Άλλη φορά δεν θα φεύγει κανένα σήμα αν δεν έχει την υπογραφή μου. Δώσε τώρα αυτό»
    Ήταν το σήμα 131910Ζ.
    Από. ΓΕΝ.
    Προς Πλοία και υπηρεσίας ΑΣ.
    Κοιν. .Γραφείο προέδρου κυβερνήσεως
    «Σύσσωμον το Β. Ν ετάχθη παρά το πλευρόν της εθνικής κυβερνήσεως. Άπαντα τα εκδοθέντα σήματα αντίθετα προς το ανωτέρω πνεύμα ακυρούνται.
    Β.Πλοία αποπλεύσαντα δια Θεσσαλονίκη να επαναλεύσουν άμα λήψει εις Β.Ν.Σ
    Υποναύαρχος Σ. Περβαινάς.

    Μου αρέσει!

  2. kakaras Says:

    Ευχαριστώ για τα στοιχεία που μνημονεύετε… πολύ χρήσιμα για όποιον ασχολείται με την ιστορία.

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s


Αρέσει σε %d bloggers: